कहत बधिरा …

Posted in कहत बधिरा..., Badhir Tweets | Leave a comment

બેટલ ઓફ ફાફડાબાદ

દુનિયા જાણે છે કે ચણાના લોટના લુવાને પાટલા પર વણીને પડાયેલા ગાંઠિયાને અમે ‘ચણાના લોટમાં વણેલી કવિતા’ ગણાવીને ગાંઠિયાને ગરિમા બક્ષી છે. મિલોર્ડ, આ કહેતી વખતે અમે એ નથી જોયું કે કારીગરે ફાટેલું, મેલું અને પરસેવાથી ભીનું ગંજી પહેરેલુ છે કે પછી થ્રી પીસ સુટ પહેરીને ઝારો ચલાવ્યો છે. અમે કબૂલ કરીએ છીએ કે કડકડતા તેલમાં ઉછળતા, ફૂલતા, તળાતા ગાંઠિયાનો એકએક વળ દીપિકા કે વિદ્યાની કમરના વળાંકોને ભુલાવી દે એવો હોય છે. એમાંથી નીકળતી હિંગ, મીઠું, મરી અને ચણાના લોટની ઉનીઉની ખુશ્બુસભર વરાળ દિલને ગાર્ડન ગાર્ડન કરી મુકે છે એ વાતમાં પણ બે મત નથી. આવા ગાંઠીયાના ચાહકો એના વિષે જરા પણ ઘસાતું સાંભળી પણ શકતા નથી. પરંતુ એ જ ચાહકોએ ગાંઠિયાના જ કાકાના દીકરા ફાફડાને ‘નળિયું’ કહીને એમણે પોતાના જ પરમ મિત્રો એવા ફાફડાબાદ સોરી અમદાવાદના લોકોની લાગણી દુભાવી! ગાંઠિયાનો ચાહક આવું કરી જ કેમ શકે?

Battle of Fafdabad

પ્રસ્તુત લેખ ઓનલાઈન વાંચવા માટે નીચેની લિંક ઉપર ક્લિક કરો… https://issuu.com/feelings/docs/feelings_gujarati_magazine_diwali_issue_2021

જો ગાંઠિયા એક કવિતા છે તો ફાફડાબાદીઓ માટે ફાફડાએ મજનૂની લૈલા છે. એક વાયકા મુજબ મજનુને લોકોએ ભરમાવ્યું કે ‘લયલા તો શામળી છે’ ત્યારે એ કહેતો કે ‘લયલાને તમે મારી આંખોથી જુઓ’. તમે ફાફડાને અમારી નજરથી જુઓ. લયલાને કદાચ ખીલ હશે, માથામાં જુઓ પણ પડતી હશે, છતાં મજનુની દીવાનગી અટલ હતી. એમ જ ફાફડાનો કારીગર તાવડો-ઝારો-પાટલો નિયમિત સાફ કરતો હશે? ગંજી ધોતો હશે? કે રોજ નહાતો હશે? એવી તમામ શંકાઓને ફગાવી દઈને ફાફડાબાદીઓ એકનિષ્ઠાથી ફાફડાને ચાહે છે. આવી આલાતરીન વાનગીને નળિયું કહ્યું એનાથી અમારું મન ખાટું થઇ ગયું. ગાંઠિયા અમારા માટે કવિતાથી કમ નથી તો ફાફડાને અમે લાયલાની જેમ ચાહીએ છીએ. એ જે હોય તે પણ આ ઘટનાએ અમારા મનને વ્યથિત કરી દીધું.

ક્યારેક આપણી સાથે આવી કેટલીક ઘટનાઓ બનતી હોય છે જે આપણી જાણ બહાર આપણા સુષુપ્ત મગજમાં ઝીણો કેમિકલ લોચો કરી દેતી હોય છે. પછી જે કંઈ બને એની ઉપર આપણું કોઈ નિયંત્રણ હોતું નથી. કોઈ સવારે આપણે ઉઠીએ ત્યારે મગજ પર આવા કોઈ લોચાનો બોજ હોય એવું તમે પણ અનુભવ્યું હશે. કવિતા-નળિયા મામલે મારી સાથે આવું હમણાં જ બન્યું! કેમિકલ લોચાએ મને મધદરિયે લડાકુ જહાજની સામે ખાડો કરી દીધો!

એક તરફ દશેરાના દિવસે કરોડો રૂપિયાના ફાફડા આરોગી જનાર સૈનિકોની બનેલી અમારી ફાફડાબાદની સેનાનું જહાજ હતું અને બીજી તરફ ગાંઠિયા ખાધા વિના જેના શૂરાઓની સવાર પડતી નથી એવી ગાંઠિયાવાડની સેનાનું જહાજ મોરચો માંડીને બેઠું હતું. ક્ષિતિજ સુધી ફેલાયલા અફાટ સમુદ્રમાં પાણીના બદલે ફાફડા સાથે ખવાતી કઢી હિલોળા લઇ રહી હતી અને એની લહેરો પર સવાર અનેક નૌકાઓમાં ખૂખાર રણબંકા અમારી સેનાને લલકારી રહ્યા હતા. એક સામે અનેકનો જંગ હતો અને અમારા જહાજ તથા એમાં સવાર સૈનિકોના રક્ષણ જવાબદારી મારા શિરે હતી.

બંને બાજુથી ગંજાવર તોપો ફૂટી રહી હતી પણ ગોળાનું નામોનિશાન નહોતું. માત્ર ધડાકાના અવાજો આવી રહ્યા હતા. હવામાં દારૂગોળાની વિશિષ્ઠ ગંધ જણાઈ રહી હતી. દુશ્મન સેનાના સૈનિકો એમની સ્વયંચાલિત એકે-૪૭માંથી વણેલા ગાંઠિયા રૂપી ગોળીઓનો અવિરત વરસાદ કરી રહ્યા હતા. આ લડાઈમાં હવામાન અમારા પક્ષે હતું. દુશ્મનોની ગાંઠિયા રૂપી ગોળીઓ દરિયાની ભેજવાળી હવામાં હવાઈને રૂના પૂમડા જેવી થઇ જતી હતી. ભૂલેચૂકે કોઈ હવાયા વગરની ગોળી અમારા જહાજ સુધી પહોંચતી તો અમારા સૈનિકો એને કઢીના પીપડામાં બોળીને ખાઈ જતા હતા. ક્યારેક એમના તરફથી ગોંડલિયા મરચા રૂપી મિસાઈલ આવી પડતું તો ક્યારેક પોપયાના સંભારાની વર્ષા થતી હતી.

એવું નહોતું કે અમે સામનો નહોતા કરતા. આવા ભીષણ હુમલાનો સામનો અમારા ધનુર્ધારીઓ કરી જ રહ્યા હતા. પણ શસ્ત્રો ઉઠાવતા મારો જીવ ચાલતો નહોતો કારણ કે મહાભારતના યુદ્ધ સમયે અર્જુનની હતી બરોબર એવી જ હાલત અમારી હતી. સામે પક્ષે અમારા જ સ્વજન એવા પ્રિય ગાંઠિયાવાડી સુહૃદો હતા. એમની એકે-૪૭માંથી વરસી રહેલા ગાંઠિયા પણ અમને અતિ પ્રિય હતા એટલે અમારો પ્રતિસાદ સંભારા જેવો જ મોળો હતો.

લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ડીંગ ડીંગ ડીંગ ડીંગથી કંટાળીને મામલો પૂરો કરવા માટે છેવટે મેં ધનુષ ઉપર અમદાવાદની પ્રખ્યાત ઓશવાલના ત્રણ ફાફડા ચડાવ્યા અને બાહુબલીએ દેવસેનાને શિખવાડેલો મંત્ર – ‘ના દ્વે મણિબંધમ બહિર્મુખમ’ – બોલીને દુશ્મન સેના ઉપર છોડી મુક્યા! … અને ફાફડાસ્ત્રે ધારી અસર ઉપજાવી! થોડી ક્ષણો સુધી ધુમાડાના ગોટેગોટા છવાયેલા રહ્યા પછી એકએક ધુમાડા સાથે સામેની સેના હવામાં અલોપ થઇ ગઈ અને આકાશમાંથી ગેબી અવાજ આવ્યો – ‘સાહેબ, ચા’!

સાંભળીને મારી આંખ ખુલી તો સામે ધુમાડાના બદલે સિન્ડ્રેલા ચાનો કપ અને ગાંઠિયા ભરેલી ડીશ સાથેની ટ્રે લઈને ઉભી હતી!

તમને બીજી કોઈ ગેરસમજ થાય એ પહેલાં કહી દઉં કે સિન્ડ્રેલા ઉર્ફે કમળા એ અમારા હાઉસ હેલ્પર શંકરની પત્ની છે. એને ગમે તેના ચંપલ પહેરી જવાની ટેવ છે એટલે સોસાયટીવાળા એ એનું નામ સિન્ડ્રેલા પાડ્યું છે. અત્યારે એ હેરતભરી નજરે મારી સામે જોઈ રહી હતી.

‘શું થયું સાહેબ?’ એણે પૂછ્યું.

‘ટ્રે બાજુમાં મૂક અને સાવરણી લઈને અહી વેરાયેલા ગાંઠિયા-મરચાં વાળી નાખ.’

‘હેં!’ એને કંઈ સમજાયું નહિ એટલે એ મારી સામે વિચિત્ર રીતે તાકી રહી.

હું અર્ધતંદ્રામાં સ્વપ્ન અને વાસ્તવિકતાનું અનુસંધાન કરવા ગયો પણ સિન્ડ્રેલાના ‘હેં’થી હું યુદ્ધભૂમિમાંથી પાછો પલંગમાં પટકાયો.

ગાંઠિયા મને એટલા જ પ્રિય છે જેટલા મને ફાફડા પ્રિય છે એટલે સ્વપ્નમાં પણ ગાંઠિયા આવે એની નવાઈ નથી. હું ગાંઠિયાને કવિતાની ઉપમા આપવાથી અટક્યો નથી. હું ગાંઠિયાને સમાજમાં માન ભર્યું સ્થાન અપાવવા માટે કટીબદ્ધ છું. મને અફસોસ એ વાતનો છે કે પાર્ટી અને શુભ પ્રસંગોએ થતા જમણવારમાં આપણે મહેમાનોને ભલે આઠસો-હજાર રૂપિયાની ડીશ જમાડતા હોઈએ પણ એમાં ગાંઠિયાને સ્થાન આપી શક્યા નથી. ગાંઠિયા પણ એવી નકટી વાનગી છે કે ‘મારે કોલેસ્ટેરોલ છે એટલે તળેલું નથી ખાતો’, ‘મારે ડાયેટિંગ ચાલે છે’ કે ‘હું બહારનું ઓછું ખાઉં છું’ કહેનારા શરમ નેવે મુકીને સૌ પહેલાં હાથ મારતા હોય છે અને સૌથી વધુ ઝાપટી જતા હોય છે. આથી જ જાનના સ્વાગત પછી ગરમાગરમ ગાંઠિયા, જલેબી, તળેલા મરચાં અને સંભારા વડે જાનૈયાઓને તૃપ્ત કરવાનો રીવાજ છે. પણ ગાંઠિયાની આનાથી આગળ પ્રગતિ થઇ નથી. બજારમાં પણ ગાંઠિયાને લારી કે નાની ખોપચા જેવી દુકાનથી મોટો વૈભવ મળ્યો નથી. ગાંઠિયા નિરાંતે બેસીને ખાવાની ચીજ પણ જણાતી કે ગણાતી નથી અને કદાચ એટલે જ ગાંઠિયાની દુકાનોમાં ટેબલ જોવા મળશે પણ ખુરશી ભાગ્યેજ જોવા મળશે.

ગાંઠિયા અને ફાફડા તાજા ઉતરતા ખાવાનો જ રીવાજ છે. મોટેભાગે બંને એકજ પ્રકારની કણકમાંથી બનતા હોય છે. ફેર માત્ર એટલો કે ગાંઠિયાના લુવાને પાટલા ઉપર વણવામાં આવે છે એટલે સૌરાષ્ટ્ર બાજુ એને ટૂંકમાં ‘વણેલા’ પણ કહેવામાં આવે છે. જયારે ફાફડા માટે લુવાને પાટલા ઉપર ઘસીને લાંબો પાટો બનાવવામાં આવે છે જેને ચપ્પા વડે ઉખાડીને કડકડતા તેલમાં તળવામાં આવે છે. આકારના લીધે કોઈ કોઈ જગ્યાએ ફાફડાને ‘પાટા’ પણ કહેતા હોય છે. અમદાવાદના ફાફડા રેલ્વેના પાટા તરીકે પણ વાપરી શકાય એવા મજબૂત હોય છે એવો પણ એક આક્ષેપ છે.

ગાંઠિયા વણતી વખતે આખા લુવામાંથી લેંઘાના નાડાથી થોડો જાડો અને તૂટ્યા વગરની સળંગ દોરડી વણી એનું ગૂંચળું બનાવીને તળવામાં આવે છે. જોકે તળતી વખતે એના ટુકડા થઇ જ જાય છે. જયારે ફાફડાના પાટા આખા સળંગ ઉતારવા એ કળા છે. બન્ને કિસ્સામાં ‘ફૂંક મારો તો તૂટી જાય એવા’ કે ‘મોમાં મુકો એટલે ઓગળી જાય એવા’ નરમ હોવા જોઈએ એ માર્કેટ સ્ટાન્ડર્ડ છે. ઇતિહાસમાં કોઈ વાનગીઓ માટે જંગ ખેલાયો હોય એવું જાણમાં નથી પણ ગરમાગરમ ગાંઠિયા-ફાફડા બાબતે સૌરાષ્ટ્રના ગાંઠિયા પ્રેમીઓ અને અમદાવાદના  ફાફડા પ્રેમીઓ વચ્ચે સોશિયલ મીડિયામાં કોલ્ડ વોર ચાલે છે.

અમદાવાદના ફાફડા ઉપર આક્ષેપ એ છે કે એ કડક અને ભૂંગળી વળેલા હોય છે એટલે એને નરમ બનાવવા માટે જોડે કઢી સર્વ કરવામાં આવે છે. સાથે જલેબી, સંભારો અને મરચાં ખાવાનો પણ રીવાજ છે પણ એ અધ્યાહાર રાખવામાં આવે છે. હા, ફાફડા થોડા કડક હોય છે પણ આ બાજુ માવા ફાકીનું ચલણ ઓછું છે એટલે શોખીનો આરામથી બટકાવી જતા હોય છે. આની સામે ફાફડા પ્રેમીઓની દલીલ છે કે તમે બટાકા સાથે ભૂંગળા ખાઈ શકતા હોવ તો અમારા ફાફડા એ અડધું ભૂંગળું જ છે. સાથે તમારે જે જોઈએ તે આપશું પણ ફાફડાને અમારો પ્રેમ જોઈને અપનાવો. બીજી ફરિયાદ એ છે કે ફાફડા સાથે સંભારો માર્યાદિત માત્રામાં આપવામાં આવે છે અને મરચાં પણ ગણીને આપવામાં આવે છે. એમાં કહેવાનું એટલું જ કે અમદાવાદમાં સંભારો-મરચાં આપે છે એ જ ઘણું છે. અમારે ત્યાં ચોળાફળી સાથે છાપાનો કાગળ પણ ચોળાફળીના ભાવે જ પધરાવવામાં આવે છે.

અમને અમદાવાદીઓને સૌરાષ્ટ્રના ગાંઠિયા પ્રેમીઓની ‘અસલ’ ગાંઠિયા માટેની તલબ જોઇને આશ્ચર્ય થાય છે. મોટાભાગના ઘરોમાં સવારના પહોરમાં ગાંઠિયા ખાવાનો રીવાજ છે. એમાંના ઘણાંને તો સવારે ગાંઠિયા ન મળે તો પેટ પણ સાફ ન આવે એવી તકલીફ પણ હોય છે. આવા લોકો પરદેશ જાય તો ત્યાં સવારે ‘ક્વિક એન્ડ સ્મુધ’ ડીલીવરી માટે કબજીયાતના ચૂરણ તરફ વળતા હોય છે. આ બાબતે અમારું નમ્ર સૂચન છે કે વતનથી દૂર રહેતા લોકોની સુખાકારી માટે કબજીયાતના ચૂરણ તરીકે ગાંઠીયાના ભુકાનો સ્ટોક નિયમિત રીતે મળતો રહે તો સમગ્ર પ્રક્રિયામાં બળ પ્રયોગની માત્રા ઘટાડી શકાય.

સૌરાષ્ટ્રમાં વિવિધ જગ્યાના પ્રવાસ દરમ્યાન ગાંઠિયા સાથે ખાવા માટે પપૈયાનો સંભારો, તળેલા મરચાં ઉપરાંત સિઝનમાં કાચી કેરી, કાકડી, ડુંગળી, કોબીજ તથા બીટનું છીણ અને એક કિસ્સામાં ટીંડોળાના પીતા પીરસાતા પણ જોયેલા છે! એક જગ્યાએ અમને ગાંઠીયા સાથે સરસ મરચા-કચુંબર ઉપરાંત કાંદા અને કાચી કેરી પણ આપી. સારું લાગ્યું. પણ સાથે ચપ્પુ આપી ગયા! મતલબ કે એ કેરી-કાંદા આપણે જાતે છોલવા-સમારવાના! અમે એક સાદી વાત કહી કે બીલમાંથી આ સમારવાનો ‘લેબર ચાર્જ’ કાપી આપો, તો ધરાર ના પાડી દીધી બોલો! અમારા જેવા ભોળા અમદવાદીઓનું સાંભળ્યું જ નહિ! પણ એક વાત કહેવી પડે કે ગાંઠિયા મસ્ત હતા અને ગામ? ગોંડલ!

અમારી વાત કરું તો અગાઉ કહ્યું એમ અમે સૌરાષ્ટ્ર સ્ટાઈલના ગાંઠિયા અને અમદાવાદી સ્ટાઈલના ફાફડા બંનેને સરખા જ ચાહીએ છીએ. અમને અમદાવાદી ફાફડાને કઢી અને જલેબી સાથે ઉડાવવાની એટલી જ મજા આવે છે જેટલી ગાંઠિયા સાથે સંભારો-મરચાં ઉલાળવાની. અમારા માટે સ્વાદ સત્ય છે; આ સારું કે તે સારું એ બધી માયા છે. આ બધાથી પર ‘આત્મન્યેવ આત્મના તુષ્ટ:’ એવા અમે સ્થિતપ્રજ્ઞ છીએ. અમને બધું જ ભાવે છે. કોક ખવડાવતું હોય તો શ્રેષ્ઠ કારણ કે અમે અમદાવાદી છીએ!

सुन भाई साधो …

બધિર: નકાબમાં તું સ્ટનિંગલી બ્યુટીફૂલ  લાગે છે.

બહેરી પ્રિયા: એ નકાબ નથી તમારા મોઢા પર કરોળિયાનું જાળું ચોંટ્યું છે. રોમાન્ટિક થયા વગર માળિયામાંથી નીચે ઉતરો હજી આખું રસોડું બાકી છે.

—–X—–X—–

(47920)

Posted in कहत बधिरा... | Tagged , , , , , | 9 ટિપ્પણીઓ

ફાઈનાન્સ સમજાતું નથી

પારસમણિમાં એક ગુણ હોય છે. એ જે વસ્તુને અડે એ સોનુ બની જાય. અમારા ફ્રેન્ડ સર્કલમાં એક ‘પાઠકમણિ’ છે. નામ તો એનું સંદીપ ઉર્ફે સેન્ડી પાઠક છે, પણ એની પારસમણિ જેવી સ્પર્શસિદ્ધિને લઈને વર્ષોથી એ અમારા ગ્રુપમાં પાઠકમણિ તરીકે જ ઓળખાય છે. અમારા પાઠકમણિની ખૂબી એ હતી કે એ જે કંપનીના શેરને અડે એ કંપની બેસી જાય. એના માટે એવું આજે પણ કહેવાય છે કે એ વખતે એની પાસે રિલાયન્સના શેર ખરીદવાના પૈસા નહોતા નહિ તો આજે મુકેશભાઈનો પાઈ પાઈના મહોતાજ હોત.

લોકો પાસેથી શેરબજારનું ચરિત્ર કહો કે ચારિત્ર્ય સમજવાની ઘણી કોશિશ કરી છે છતાં અમને આજ સુધી સહેજ પણ સમજાયું નથી (Click on Image to read Feelings Gujarati Magazine online…)

અમે જો સ્ટોક માર્કેટમાંથી બે પૈસા કમાયા હોઈએ તો એ પાઠકમણિને કારણે કમાયા છીએ એ કબુલવામાં અમને લેશમાત્ર પણ શરમ નથી. પાઠક અમારા જીવનમાં આવ્યો ત્યાં સુધી સ્ટોકમાં અમારો જે કંઈ થોડોઘણો અનુભવ હતો એ એવો હતો કે અમે પાડો મારતા અને અમારા હાથમાં એનું પૂછડું જ આવતું. મોટા ભાગના કિસ્સામાં અનાજના માર્કેટમાં જેને ‘અનાજ વેચ્યું અને બારદાન કમાયા’ એવું બનતું. અમુક કિસ્સામાં નફા કરતા દલાલી વધુ ચુકવતા. મૂળ અમે ભોળા હ્રદયના એટલે કોઈ અમને ટીપ આપે એટલે લઇ લેતા. પછી થતું એવું કે બધા નીકળતા હોય ત્યારે અમે માર્કેટમાં એન્ટ્રી લેતા અને પછી એમ લેટ એન્ટ્રીને લઈને કેટલીય વાસુકી ગયેલી ગાયો અમારી ગમાણમાં બંધાઈ ગઈ હતી! છતાં વટના માર્યા અમે અમારી જાતને લોંગ ટર્મ ઇન્વેસ્ટર ગણાવતા એ જુદી વાત છે. શેર લીધાના દસ-દસ વર્ષ પછી આજે પણ કોઈ શેરનો ભાવ દોઢ રૂપિયાથી વધીને એક રૂપિયો પંચાવન પૈસા થાય ત્યારે અમે જમતી વખતે થાળીમાં ગોળનો ગાંગડો અચૂક લઈએ છીએ. આ હાલત હતી અમારી. લોકોને ધૂમ કમાતા જોઇને ખૂબ હાથપગ માર્યા, પણ સફળતાની ફોર્મ્યુલા હાથ લાગી નહોતી. પછી અમારા જીવનમાં પાઠક આવ્યો!

શેર બજારમાં ઇન્વેસ્ટ કરનારા લોકો કંપનીના પ્રમોટર્સ અને કંપનીની ફન્ડામેન્ટલ્સ જોઇને રોકાણ કરતા હોય છે; અમે પાઠકને જોઇને શેર ખરીદતા! ફોર્મ્યુલા સાવ સાદી હતી – પાઠક જે માલ ઉપાડે એ અમારે ફૂંકી મારવાનો! એની વક્રદ્રષ્ટિ જે કંપનીના શેર પર પડતી એના શેર અમે ચોઘડિયું જોયા વગર ફટકારી મારતા. એ જે કંપનીના શેર વેચે એ અમે ખરીદી લેતા! આજ દિવસ સુધી અમે ખોટ ખાધી નથી. હા, નફામાં થોડું ઘણું નુકસાન થયું હશે, પણ મૂડી અખંડ રહી છે.

શેરબજાર રૂપી સમંદરમાં અમે તો નાનું માછલું છીએ પણ શેર બજારમાં મગરમચ્છ ગણાય એવા લોકો અમારા મિત્ર છે. એ લોકો પાસેથી શેરબજારનું ચરિત્ર કહો કે ચારિત્ર્ય સમજવાની ઘણી કોશિશ કરી છે છતાં અમને આજ સુધી સહેજ પણ સમજાયું નથી. અત્યારે પણ જે પ્રશ્ન અમારા મગજની નસ ખેંચી રહ્યો છે તે એ છે કે કોરોનાકાળમાં ફાર્મા અને અમુક જીવનજરૂરિયાતની ચીજોના શેર વધે એ સમજ્યા પણ એ સિવાયના સ્ટોક શું કામ વધે છે? સ્કેમના લીધે શેરબજારમાં ઘોડા સાથે ગધેડા પણ દોડતા થઇ જતા હોય છે એ અમને હર્ષદ મહેતા પરની વેબસિરીઝ જોવાથી સમજાયું છે. એટલે અત્યારે અમે ‘વેલકમ’ વાળા ઉદય શેટ્ટીની જેમ કંટ્રોલ કરી રહ્યા છીએ. હર્ષદ મહેતાની સીરીયલ પરથી એ પણ સમજાયું કે પાનવાળા અને રિક્ષાવાળા શેરબજારની ટીપ્સ આપતા થઇ જાય એ સમય બજારમાંથી નીકળી જવાનો ગણવો. આમ પણ અમે એન્જીનીયર છીએ એટલે ફાઈનાન્સના વિષયમાં અમે એટલા કાચા છીએ કે અમે તો ઓટીપી પણ અઠવાડિયા સુધી વાપરવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ.

મૂડી રોકવી ક્યાં? ફાઈનાન્સના ખેલાડી પાસે મૂડીરોકાણ માટે સલાહ લેવા જઈએ ત્યારે એ લોકો ચેતવતા હોય છે કે વધુ પૈસા કમાવા હોય તો રિસ્ક પણ વધુ લેવું પડશે. રિસ્ક લેવાની હિંમત ન હોય તો નેશનલાઈઝડ બેંકમાં ડીપોઝીટ કરો. આ રિસ્ક પણ અજબ બલા છે. સરકાર વધુ વળતર આપતી સ્કીમ માટે ‘આ રોકાણ બજારના જોખમોને આધીન છે. સ્કીમના બધા દસ્તાવેજ તપાસીને રોકાણ કરો’ એવી ચેતવણી આપે છે. તો સામે ‘સ્કેમ..’ સીરીયલમાં હર્ષદ મહેતા પણ સૂત્ર આપે છે – રિસ્ક હૈ તો ઈશ્ક હૈ! વોરન બફેટ કહે છે કે ‘તમે જે ન જાણતા હોવ એ કરવા જાવ એને રિસ્ક કહેવાય’. અમારા માનવા મુજબ બફેટે આ વાત શેર બજારના સંદર્ભમાં તો નહિ જ કહી હોય કારણ કે અમે શેર બજારના અઠંગ ખેલાડીઓને લાખના બાર હજાર કરતા જોયા છે. ભલે અમે શેરબજાર વિષે એમના જેટલું જાણતા નથી છતાં અમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને શેરમાં પૈસા રોકીએ છીએ કારણ કે અમારી પાસે કોઇપણ જાતના જોખમની અણી કાઢે એવો પાઠકમણિ છે!

મૂડી રોકાણની જેમ ઉધારીનું શાસ્ત્ર પણ અમને સમજાયું નથી. અમે હોસ્ટેલમાં રહેતા ત્યારે કોઈ એક બીજા ઉપર પાંચ રૂપિયા જેવી સામાન્ય રકમ ઉધાર આપવા જેટલો પણ ભરોસો નહોતું કરતું. એ સમયે બેંકો પણ જાણે પૈસા ઉઘરાવવા માટે જ બની હોય એવું લાગતું. ડિપોઝીટો માટે બેન્કના અધિકારીઓ મુડીપતિઓના પગે પડતા. ક્યારેક  બેન્કમાંથી મોટી રકમ ઉપાડવી હોય તો ચેક કરતાં બંદૂકથી પૈસા ઉપાડવાનું સહેલું જણાતું. આજે તો વાહન, મકાન કે પર્સનલ લોન આપવાવાળા ફોન કરી કરીને લોહી પી જાય છે. અમને તો લોન કંપનીના એક્ઝીક્યુટીવ લોહી પીવા માટે હાથમાં ભૂંગળી લઈને ફરતા હોય એવું જ દેખાય છે. સાચું કહું? રૂપિયા ઉછીના આપવામાં માટે બેંકવાળાને આટલી તાણ કરતા જોઇને પહેલાં તો અમે ગળગળા થઇ જતા કે હાળું બજારમાં આપણી શાખ છે! પછી સમજાયું કે એમનો આખો કારોબાર આપણી ऋणम् कृत्वा घृतम् पिबेत – દેવું કરીને પણ ઘી પીઓની વૃત્તિ પર આધારિત છે. એકવાર માત્ર બે દિવસમાં લાખો રૂપિયાની લોન આપવાની ઓફરથી લલચાઈને અમે બહેરી પ્રિયા માટે ટુ વ્હીલરની લોન લેવા ગયા તો લોનના ફોર્મ, ચેક, ગેરંટી અને સ્ટેમ્પ પેપર પર એટલી સહીઓ કરવાની આવી કે ત્રણ દહાડા સુધી તો જેવી પેન હાથમાં આવતી કે અમારાથી સહી થઇ જતી! ઓછું હોય એમ મેં મારી જે ઓળખ આપી એ વ્યક્તિ હું જ છું કે નહિ એની જયારે સાબિતી આપવાની આવી ત્યારે લાગ્યું કે હાળી આપણી વેલ્યુ એક એકટીવા જેટલી પણ નથી!

થોડા સમય પહેલાં હું હિંચકે બેઠા બેઠા પેટ્રોલના ભાવ વધારા વિષે વિચરતો હતો ત્યાં જ અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવ્યો. સામે છેડે કન્યા હતી.

‘સર, હું આઈએલયુ બેન્કમાંથી લવલીના લોનવાલા બોલું છું’.

‘બોલો. શું કામ હતું?’ મેં કહ્યું.

‘સર, આપને વાહન માટે લોન જોઈએ છે’?

‘હા. જોઈએ છે’.

‘ટુ વ્હીલર કે ફોર વ્હીલર’?

‘ટુ વ્હીલર’.

‘પેટ્રોલ કે બેટરી ઓપરેટેડ’?

‘હવે તો તાજા લીલા ઘાસથી ઓપરેટ થાય એવું લેવું છે’.

‘તમે કયું વ્હીકલ લેવા માગો છો’?

‘ઘોડાગાડી’! સામેથી ફોન કટ થઇ ગયો.

લોન માટેના ફોનનો તો આ રીતે નિકાલ કરી દઉં છું પણ ક્રેડીટકાર્ડવાળાનાં દાવનો તોડ હજી નથી જડ્યો. આપણે બેંકના મેનેજરની દીકરીના લગનમાં હજાર રૂપિયા ચાંલ્લો કરી આવ્યા હોઈએ અને વળતા વ્યવહારે એ આપણને ન્યાલ કરવા માંગતા હોય એમ લાઇફ ટાઈમ મફ્ફત ક્રેડીટ કાર્ડ આપવા માટે એ લોકો અઠવાડિયામાં ચાર વાર ફોન કરાવતા હોય છે. મને હાળું એ સમજાતું નથી કે આપણે રૂપિયા આપ્યા વગર ક્રેડિટકાર્ડથી માલ ખરીદીએ અને પછી એ રૂપિયા મહીને ચૂકવીએ એમાં ક્રેડિટકાર્ડ કંપનીઓને એટલો તો શું દલ્લો મળી જતો હશે કે કાર્ડ વેચવા કન્યાઓ પાસે ફોન કરાવતા હશે? અમુક વાર તો અમે સિન્કમાં વાસણ માંજતા હોઇએ ત્યારે અજાણ્યા નંબર પરથી કોઈ કન્યાનો ફોન આવે અને અમને મંજુલ સ્વરમાં પૂછે કે, ‘સર, હું આઈસીયુ બેંકમાંથી બોલું છું અને અમારી બેંક તમને એક લાઈફ ટાઈમ મફત ક્રેડિટકાર્ડ ઓફર કરે છે, તમને ઇન્ટરેસ્ટ છે?’  ત્યારે ધર્મસંકટ ઉભું થઈ જાય છે. એક તો કન્યાનો ફોન હોય એટલે ના પાડવામાં અવિવેક થાય તો વધારે ખુંચે, એમાં મફતની વાત હોઈ અમદાવાદી તરીકે વિશેષ રસ પડે. એકંદરે થાય એવું કે અમને વાસણ માંજવા કરતાં કન્યા સાથે વાતચીત કરવામાં વધુ રસ હોવા છતાં અમારા ‘સેનીટરી ઇન્સ્પેક્ટર’ના કડક સ્વભાવના લીધે ‘ના, ઇન્ટરેસ્ટ નથી હોં’ કહીને ફોન મૂકી દેવો પડે છે. જોકે અમને મદદરૂપ થવા માગતી કન્યાને ક્યારેય કડક અવાજમાં ખખડાવવાની ચેષ્ટા અમે કરી શકતા નથી. છતાં એકાદું ક્રેડિટકાર્ડ રાખવું પડે એટલે અમે રાખ્યું છે. પણ એના બિલની ઉઘરાણી બહેનો નહીં ભાઈઓ કરે છે, અને એમનો અવાજ બહેનો જેટલો મધુર નથી હોતો એટલું અમને સમજાયું છે.

ધન ઉપાર્જન, સંચય અને વ્યયના મામલે આવી જાત જાતની બોલિંગ સામે બેટિંગ કરતા કરતાં એટલું સમજાયું છે કે પૈસાની અતિશય લાલસા પણ ન હોવી જોઈએ કે પછી એની તૃષ્ણા જ ન હોય એવી વિરક્ત મન:સ્થિતિ પણ ન હોવી જોઈએ. એક સંસ્કૃત સુભાષિત મુજબ शनैः शनैश्च भोक्तव्यं स्वयं वित्तमुपार्जितम् અર્થાત સ્વઉપાર્જિત ધનને યથાવકાશમ્ છતાં અવધાનપૂર્વક વાપરતા રહેવું એ જ આદર્શ રસ્તો છે. બાકી અંબાણી-અદાણી, બીલ ગેટ્સ (છૂટાછેડા પહેલાનો), ઇલોન મસ્ક અને ઝેફ બેઝોસ જેવા નામો તરફ નજર પડશે ત્યારે લાગશે કે આપણે પૃથ્વી પર અમસ્તો જ આંટો મારવા આવ્યા છીએ અને કઈં સાહસ કર્યા વગર જ પાછા જઈશું. જો કે પછી નિરવ મોદી, મેહુલ ચોક્સી અને વિજય માલ્યાના સાહસો પર નજર કરશો ત્યારે થશે કે આપણા જેવા પ્રામાણિક અને આબરુદાર માણસો પૃથ્વી પર વસે છે એટલે જ પ્રલય નથી આવતો. અસ્તુ.

सुन भाई साधो …

‘તમે શટલ રિક્ષા ચલાવો છો?’
‘ના. હું ગઝલ ગાયક છું અને મને પોગરામમાં હાર્મોનિયમ સાઈડ ઉપર રાખીને વગાડવાની ટેવ છે’.

-----X-----X----- ૪૭૮૦૩ 
Posted in कहत बधिरा... | Tagged , , , , | Leave a comment

જોશ-ઓ-જુનૂનથી ઉજવો – ટોઇલેટ ડે

Toilet Day

To read this and other articles online on Feeling Gujarati Magazine, click on following link … https://issuu.com/feelings/docs/feelings_1st_december_2020_issue

સ્કૂલમાં જયારે ‘મારો પ્રિય ઉત્સવ’ વિષય ઉપર નિબંધ લખવાનો આવતો ત્યારે અમે નિબંધની શરૂઆતમાં લખતા કે આપણા દેશની પ્રજા ઉત્સવ પ્રિય છે, ઉત્સવો આપણા જનજીવનને ધબકતું રાખે છે વગેરે વગેરે. કારતક મહિનાથી નવું વર્ષ શરુ થાય ત્યારથી લઈને આસો મહિના સુધી સતત ધાર્મિક ઉત્સવો આવતા રહે છે. સાથે સાથે ગણતંત્ર દિવસ અને પ્રજાસત્તાક દિવસ જેવા રાષ્ટ્રીય તહેવારો પણ આવતા રહે છે. અચરજ એ વાતનું છે કે આજકાલ તહેવારો ગૌણ બની ગયા અને ઉજવણી મુખ્ય બની ગઈ છે.

સોશિયલ મીડિયાના આગમન પછી ઉજવણીમાં નવો રંગ ઉમેરાયો છે. આટલા તહેવારો ઓછા હોય એમ આઈપીએલવાળા એ સાત-આઠ અઠવાડિયા લાંબી આઈપીએલ ટુર્નામેન્ટને ઇન્ડીયાકા ત્યોહાર જાહેર કરી દીધી તો લોકોએ એને પણ તહેવાર તરીકે અપનાવી લીધી છે! પ્રજા પણ સતત ઉજવણીમાં રત રહેવા માગતી હોય કે પછી બીજું કોઈ કારણ હશે પણ હવે તો લોકો રોઝ ડે, ચોકલેટ ડે, ટેડી ડે, કિસ ડે અને વેલેન્ટાઇન ડે જેવા દિવસો પણ મન મુકીને ઉજવે છે. આ બધામાં સામાન્ય વાત એ છે કે આ બધા જ તહેવારો કે ડેઝમાં દુકાનદારો અને વેપારીઓને ઘરાકી થાય છે – સિવાય કે ‘હગ ડે’ અને ‘ટોઇલેટ ડે’!

‘હગ ડે’ અને ‘ટોઇલેટ ડે’ને એક બીજા સાથે કોઈ સંબંધ નથી. ‘હગ ડે’નો અર્થ ‘ચક દે’ જેવો પણ નથી થતો. અંગ્રેજીમાં ‘ટુ હગ’ એટલે ભેટવું. અંગ્રેજી કેલેન્ડર પ્રમાણે ૧૨મી ફેબ્રુઆરી હગ ડે તરીકે ઉજવાય છે; એ દિવસે લોકો પ્રિય પાત્રોને ભેટીને એમના માટેનો પ્રેમ અભિવ્યક્ત કરતા હોય છે. જયારે યુનાઈટેડ નેશન્સ દ્વારા ટોઇલેટ ડે સ્વચ્છતા અને જાહેર સુખાકારી અંગે જનજાગૃતિ આવે એ માટે ઉજવવામાં આવે છે. જે ખુબ જરૂરી છે. કમનસીબે રોઝ ડે અને ચોકલેટ ડેની જેમ આ દિવસની ઉજવણી જોઈએ તેટલા જોશ-ઓ-જૂનુનથી થતી નથી! આટલા અગત્યના ડેની ઉજવણીમાં લોકોની ઉદાસીનતા અમને સતાવે છે.

ફાધર્સ ડે, મધર્સ ડે કે પછી થેન્ક્સ ગિવિંગ ડે જેવા દિવસોની ઉજવણી થાય ત્યારે અદક્પાંહળા લોકો કહેતા હોય છે કે આવા દિવસો વર્ષમાં એક દિવસ ઉજવીને ભૂલી જવાના બદલે બારે માસ ઉજવાવા જોઈએ. જયારે ટોઇલેટ ડે એ એવો દિવસ છે જે અબાલ વૃદ્ધ રોજ ‘ઉજવતા’ હોવા છતાં એનું કોઈ મહત્વ ગણાતું  જ નથી! રોજ સવારે આ ઉજવણી નિયત સમયે થઇ જાય એ માટે લોકો પોતાનાથી બનતું બધું કરી છૂટતા હોય છે. અમુક લોકો જોર લગાવીને કે પછી આગલી રાત્રે ચૂરણ કે ફાકી લગાવીને બીજા દિવસે ઉજવણીને અંજામ આપતા હોય છે. મુંબઈ જેવા શહેરમાં રેલવેના પાટા પર થતી ઉજવણી જગમશહુર છે. પણ બધે જ અન્ય દિવસો જેવી ધામધૂમનો સદંતર અભાવ વર્તાય છે. આમાં આગલી રાત્રે ખાધેલા વાલ-વટાણાથી થતા ધૂમ-ધડાકાને ધમધૂમમાં ખપાવવાની ચેષ્ટાનો અમે વિરોધ કરીએ છીએ.

અમે નથી કહેતા કે ઉજવણીના ભાગ રૂપે તમે ટોઇલેટમાં રોશની કરો, રંગોળી કરો, ફટાકડા ફોડો કે ડીજેના તાલ ઉપર નાગિન ડાન્સ કરતા કરતા ઉજવણી કરો; પણ તમારે જનજાગૃતિ લાવવી હશે તો આ ઉજવણીને વ્યક્તીગતના બદલે સામુહિક ઉજવણીનો દરજ્જો આપવો જોઇશે.

ટોઇલેટ ડેની ઉજવણી સમૂહમાં કરવી કે વ્યક્તિગત એ બાબતે યુનો કોઈ સ્પષ્ટતા નથી. છતાં પણ આપણા દેશમાં જનજાગૃતિમાં કૂચ, પ્રભાત ફેરી અને સરઘસનું પ્રદાન જોતાં ‘ગમે ત્યાં ખાવ પણ શૌચાલયમાં જ જાવ’ કે ‘જહાં સોચ વહાં શૌચાલય’ જેવા સૂત્રો સાથેના બેનર અને લોટા-ડબલા, ઝાલર-મંજીરા સાથે ગાતા-સૂત્રોચ્ચાર કરતા ભાગોળ તરફ કૂચ કરી જવાના કાર્યક્રમો આપી શકાય. જે વડીલો ભાગોળની ખુશનુમા સવારના વાતાવરણમાં થતી મિત્રો સાથેની ગોષ્ટી સહિતની ઉજવણીની ખોટ અનુભવતા હોય એ આમાં ઉમળકાભેર ભાગ લઇ શકે. જોકે સ્વચ્છ ભારત અભિયાન હેઠળ જાહેરમાં આ કાર્યક્રમ કરનાર વ્યક્તિને પણ દંડ કરવામાં આવતો હોઈ સામુહિક ઉજવણી તો બિલકુલ અશક્ય છે. પણ જેમ અંતિમ યાત્રા પછી ઘરે આવીને નહાવાનો રીવાજ છે એમ આ કિસ્સામાં નગરયાત્રા કર્યા પછી ઘરે આવીને ઉજવણી કરતા કોણ રોકી શકશે? આમ પણ આ દિવસની ઉજવણીનો હેતુ આ ‘ઉજવણી’ ખુલ્લામાં કે પાદરના બદલે ઘર પુરતી જ માર્યાદિત રહે એ જ છે. બાકી હૈયામાં હામ અને પેટમાં ધાન હશે તો કશું અશક્ય નથી.

આ ઉજવણીમાં વ્યક્તિ તરીકે આપણી જવાબદારી શું એ પણ દરેકે વિચારવું રહ્યું. દરેકના પોતાના પ્રશ્નો હોઈ શકે છે. જેમ કે કોઈ આ આખી ઉજવણીને પોતાના પુરતી સીમિત રાખવા માગતું હોય એવું બને. એ સિવાય સમાજ જોશો જૂનુનથી ઉજવણી કરવા માટે બહાર પડવા હાકલ કરતો હોય અને તમે ઉજવણી કરી લીધી હોય કે પછી ઉજવણીમાં વાર કે બાધા હોય તો શું કરવું? એવા કિસ્સામાં જો તમે મોકો ચુકી જાવ તો કવિઓ રસ્તો બતાવતા કહે છે એમ – સાવન આયે ય ના આયે જીયા જબ ઝૂમે સાવન હૈ … અર્થાત ભલે તમે સામુહિક ઉજવણીમાં સામેલ ના થઇ શકો પણ અંગત રીતે જયારે પણ ઉજવો – કોઈ કચાશ રાખ્યા વગર ઉલટભેર અને ધામધૂમથી ઉજવો. યે કુદરત કા તકાજા હૈ જરા ઝૂમ કે મનાઈયે …

सुन भाई साधो …

માથામાં સફેદી હોય એ વ્યક્તિ અનુભવી અને જમાનાની ખાધેલ જ હોય એ જરૂરી નથી. એ ઘંટીવાળો કે ધોળવાવાળો પણ હોઈ શકે છે.

—–X—–X—–

૪૮૧૧૦

Posted in कहत बधिरा... | Tagged , , , , | 1 ટીકા

વંદો

એક સંશોધન પ્રમાણે પૃથ્વી ખંડોમાં વિભાજીત થઇ એ પહેલાં વંદા તરીકે ઓળખાતા કીટકો જન્મી ચુક્યા હતા; એટલે દુનિયાના દરેક ખૂણે અને તિરાડોમાં તમને વંદા જોવા મળશે. વંદાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે પેરિપ્લેનેટા અમેરિકાના. તમને આશ્ચર્ય થશે કે દુનિયાના અનોખા વંદા પ્રેમીઓ પણ અમેરિકાના! ત્યાં લોકો વંદા પાળે છે, ઉછેરે છે અને વંદાનો બાકાયદા વેપાર થાય છે! ચીનાઓ માટે તો વંદા કારીયાણું ગણાય. ચીનમાં વિશ્વનું વંદાનું સૌથી મોટું બ્રીડીંગ ફાર્મ છે જે વર્ષે છ લાખ કરોડ વંદાનું ‘ઉત્પાદન’ કરે છે. તમે મહિલા હોવ અને અત્યારે આ વાંચી રહ્યા હોવ તો તમને ‘હાઆઆઆય હાય’ બોલવાની છૂટ છે. યસ, એ લોકો વંદા ઉછેરતા હોય છે. ઇન ફેક્ટ અમેરિકનો તો ઉંદર, ગોકળ ગાય, કાચંડા, દેડકા અને કરોળિયા પણ પાળતા હોય છે. એના નામ પણ રાખતા હોય છે. ત્યાંના લોકો એમના પાળેલા દેડકા અને કાચંડાને મિષ્ટાન્નમાં વંદા પીરસે છે.

મને નથી લાગતું કે ચીનાઓ સિવાય વંદા બીજા કોઈના કામમાં આવી શકે કારણ કે એમની પાસેથી બીજું કંઈ કામ લઇ શકાતું નથી. નથી એમની પાસે ખેતી કરાવી શકાતી કે નથી વંદી દૂધ આપતી. વંદો કૂતરાની જેમ ચોકી નથી કરતો કે વંદાની મૂછ પકડીને રૂઆબથી ફરવા નીકળી શકાતું નથી. આપણે ત્યાં ગાય, કૂતરા, વાંદરા અને બકરીની જેમ વંદા આપણી સાથે જ રહેતા હોવા છતાં કોઈને વંદા પાળવાનો શોખ હોય એવું જોયું નથી. કદાચ રડ્યો ખડ્યો કોઈ વંદા પાળવાનો શોખીન હોય તો પણ એને એના ઘરના લોકો જ મેન્ટલ હોસ્પીટલમાં મૂકી આવ્યા હોય એટલે એ આપણી નજરે ન ચઢે.
વંદો ક્યારે શું કરશે એનું પણ કઈં ઠેકાણું નહિ. અમુક વંદા આપણને જોઈને ભાગીને નજીકની તિરાડ કે બાકોરામાં ભરાઈ જતા હોય છે. બહુ ભાગાભાગી કરનારો વંદો વહેલો મારે છે. આવા વંદા એવા બાવરા હોય છે કે નજીકમાં જેનો પગ હોય એની ઉપર ચઢી જતા હોય છે. આવા જ એક વંદાના લીધે અમારા મિત્ર મેહુલનું નાક તૂટી ગયું હતું. તમને થશે કે જમીન પર સરકતો વંદો નાક કેવી રીતે તોડે? એ તો એકવાર વંદો ઓચિંતાનો તમારા પગ નીચે આવે અને પગ નીચે પાપડ કચરાતો હોય એવો અવાજ આવશે ત્યારે જ ખબર પડશે. મારા મિત્ર સાથે આવું થયું ત્યારે ભડકીને એણે એક પગે એવો કૂદકો મારેલો કે બીજા પગનો ઢીંચણ નાક ઉપર ટીચાયેલો. એક અઠવાડિયા સુધી એ ટેડીબેર જેવું નાક લઈને ફરેલો. લોકો પૂછે તો જવાબ પણ શું આપે બિચારો.
ઉડવાની બાબતમાં મોર અને વંદા સરખા આળસુ હોય છે. બંનેને એમને પાંખો હોય છે પણ એ મોટેભાગે જમીન ઉપર ફરવાનું જ પસંદ કરે છે. ફેર એટલો કે વંદા ટહુકા કરતા નથી. વંદા અને વંદી બંનેને મૂછો હોય છે. એ રીતે એમનામાં પુરુષ અને મહિલા વર્ગ બંને માટે મરદનું ફાડિયું રૂઢી પ્રયોગ વાપરી શકાય છે. એમનામાં હેર સ્ટાઈલ જેવું કંઈ હોય છે કે નહિ એ તો આપણને ખબર નથી પણ આપણે ત્યાં છોકરીઓ કપાળ આગળ વંદાની મૂછો જેવા અને જેટલા વાળ રાખતી હોય છે. હકીકતમાં વંદાની મૂછો એ વંદાની એન્ટેના છે જેનાથી એ એની આસપાસ ખબર રાખતા હોય છે. છોકરીઓને આસપાસની ખબર રાખવા માટે એવી એન્ટેનાની જરૂર પડતી નથી. ભગવાને એમને કુદરતી રીતે સિકસ્થ સેન્સ આપી છે અને એનાથી એ ભલભલાની ખબર લઇ નાખતી હોય છે.
છોકરીઓને વંદા ગમતા નથી એનું એક કારણ એ પણ હોઈ શકે કે વંદા એક જ કલરના આવતા હોય છે. હા, થોડી ઘણી ડીઝાઈન મળે પણ શેડ એક જ. હાઉ મીન. બીજી એક જાણીતી બાબત છે કે સ્ત્રીઓ વંદાથી ડરતી હોય છે. આમાં બહેરી પ્રિયા સિવાયની બાકીની સ્ત્રીઓ ગણવાની. પ્રિયા વંદાથી ડરતી નથી. એનો પરચો એણે લગ્નના બીજા જ દિવસે સવારે આપી દીધો હતો. બન્યું એવું હતું કે બધા ડ્રોઈંગ રૂમમાં બેઠા હતા ત્યારે ટીવીની કેબીનેટ નીચેથી વંદો નીકળ્યો અને હું બેઠો હતો એ તરફ ધસ્યો. મને એમ કે એને સોફા નીચે જવું હશે એટલે મેં બંને પગ સોફા ઉપર લઇ લીધા. પણ એ સોફા નીચે ઘૂસે એ પહેલાં જ પ્રિયા ઉભી થઇ અને અચાનક રજનીકાંતના હાથમાં ગન પ્રગટ થાય એમ જ એના હાથમાં સ્લીપર પ્રગટ થયું! મને એમ કે એક જ ઝાપટમાં વંદા કા છુંદા હો જાએગા. લેકિન કિન્તુ પરંતુ એણે એમ ન કર્યું. એણે હળવેથી વંદાને સ્લીપર નીચે દબાવ્યો અને રોજર ફેડરર જેમ વિમ્બલડન ટ્રોફી ઉંચી કરે એ અદાથી વંદાને મુછથી પકડીને ઉંચો કર્યો! એના મોઢા ઉપર વિજયી સ્મિત હતું. આટલે સુધી બધું ઠીક હતું પણ વંદાને બહાર ફેંકવા જતી વખતે એણે તરફડતા વંદાને મારી ઉપર ફેંકવાની ચેષ્ટા કરી! આમ તો એ એ મારાથી દસેક ફૂટ દૂર હતી અને મને એ પણ ખબર હતી કે એ નાટક જ કરે છે પણ એ આવું કરશે એવી કલ્પના નહોતી એટલે હું ચમકીને સોફામાં ગબડી પડ્યો. જોઇને એ હસી અને મારી તરફ જોઇને માર્મિક સ્મિત કરતી કરતી બહાર ગઈ. બસ, એ દિવસથી અમારા જીવનમાં લીટીઓ દોરાઈ ગઈ. આજે અમે સુખી છીએ – એક વંદાના કારણે!
सुन भाई साधो …
દીપિકા: તારે લગ્નમાં આવા વેશમાં નથી આવવાનું.
રણવીર: શું પ્રોબ્લેમ છે આ ડ્રેસમાં? કેટલો સરસ છે.
દીપિકા: એ શાક ભરવાનો કોથળો છે સ્ટુપીડ.

—–X—–X—–

Posted in कहत बधिरा... | Tagged , , | 2 ટિપ્પણીઓ

ચડ્ડીની ચોરી!

થોડા સમય પહેલા અમદાવાદના એક મોલમાંથી ચાર ચડ્ડીઓની ચોરી થઇ હતી! એમાં અગત્યની વાત એ હતી કે એક એક ચડ્ડી બબ્બે-બબ્બે હજારની હતી. આમ તો મોલમાં ચડ્ડીઓ સિવાય ચોરવા માટે બીજું ઘણુંય મળી રહે. પણ બની શકે કે ચોર ચડ્ડી-બનિયાનધારી ગેન્ગનો હોય અને સીસીટીવીમાં આજકાલ ઝલાઈ જવાતું હોય છે એવામાં ધંધાનું બ્રાન્ડીંગ બરોબર થાય એ માટે સારી માંહ્યલી ચડ્ડી ખરીદવા આવ્યો હોય અને પછી ભાવ જોઈને ખરીદવાનું મોકૂફ રાખી ચોરવાનું નક્કી કર્યું હોય. પણ બે હજારની ચડ્ડી પહેરીને લુંટફાટ કરવા જાવ એટલે મોટો દલ્લો હાથમાં આવે એવું જરૂરી નથી. આપણે ત્યાં તો ખાદીના લેંઘો-ઝભ્ભા ને સાઉથમાં લુંગીધારીઓ કરોડોનું કરી જાય છે! એ પણ ધોકાના ફટકા માર્યા વગર. શક્ય છે કે ચોર કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને ફ્લોપ ગુજરાતી ફિલ્મ બનાવીને ચડ્ડી-બનિયાનભેર થઇ ગયેલો કોઈ રાઈટર, ડાયરેક્ટર પ્રોડ્યુસર હોય. કે પછી અમદાવાદની ગરમી અને બફારાથી કંટાળેલો કોઈ અમદાવાદી હોય!

છતાં પણ એક વસ્તુ તો માનવી પડે કે છે, બે હજારની એક ચડ્ડી ગણો તો એક એક પાયચું હજારનું થયું. એવું તો શું દાટ્યું હશે આ ચડ્ડીમાં કે લોકો બબ્બે હજજાર રૂપિયા આપીને છોડાવતા હશે? બની શકે કે બ્રાન્ડેડ પ્રોડક્ટ હોય એટલે ચાર ગણા રૂપિયા લે અને માલ પણ અવ્વલ હોય. આમ છતાં આખી એટલે કે અડધી બાંયની ચડ્ડી બનાવવામાં કાપડ જોઈએ કેટલું? અડધો મીટર? અને એમાં નાડુ, અને સિલાઈના વધી વધીને કેટલા થાય? ચેઈન પણ હોતી નથી ચડ્ડીમાં પાછી. ચડ્ડી જ શું કામ કોઈ પણ નાઈટડ્રેસમાં નથી હોતી.

અમને લાગે છે આ બે હજારની ચડ્ડી કાં તો ચમત્કારી હશે, કાં તો એમાં કોઈ અદભૂત સગવડ મળતી હશે, કે પછી એમાં કોઈ ગુણ હશે કે જેમ કે આવી ચડ્ડી પહેરનારના છ મહિનામાં છૂટાછેડા થઈ જતા હોય.  બાકી શું કામ લોકો હોંશે હોંશે ચડ્ડીઓ લઇ જાય? પહેરવાની વાત તો જવા દો પણ અમે હજુ એ બે હજાર રૂપિયાવાળી ચડ્ડી જોઈ પણ નથી, એટલે એ વિશે હંમેશની જેમ કલ્પનાબેનના ગધેડા દોડાવવા સિવાય અમારી પાસે કોઈ ઉપાય નથી.

આમ તો ચડ્ડી એ લુંગી અને ધોતિયા પછી સૌથી વધુ હવાદાર પહેરવેશ છે. શક્ય છે કે આમાં દેશી એરકન્ડીશનીંગ સિસ્ટમ બેસાડી હોય જેના કારણે ચડ્ડીની હદની અંદર ‘ઠંડા ઠંડા કૂલ કૂલ’ કે ‘ગર્મિયો મેં ભી સર્દિયોં કા અહેસાસ’ થાય! જોકે આ એવી ‘અંદરકી બાત’ છે જેના વિષે ખાતરીપૂર્વક  માત્ર આવી ચડ્ડીની અંદર રહી આવેલી વ્યક્તિ જ કહી શકે! આજકાલ મોલમાં થેલીઓના રૂપિયા અલગ લે છે એટલે આ ચડ્ડીના ખિસ્સા કદાચ મોટા અને મજબુત રાખ્યા હશે જેથી લાલ પાટિયાવાળા સ્ટોરમાં શાક લેવા જાય તો સાથે થેલી લઇને જવું ના પડે!

સ્કુટરના સીટ કવર ઉપરથી પ્રેરણા લઈને ચડ્ડીના પાછળના ભાગમાં ડનલોપ કે ગાદી લગાડી હોઈ શકે જેથી માણસ ઉબડખાબડ જગ્યા ઉપર કે પછી સપાટ પાટિયા ઉપર નિરાંતે બેસી શકે. જો વાંકમાં આવે અને પત્ની પૃષ્ઠ ભાગે વેલણથી પ્રહાર કરે તો વાગે પણ ઓછું. એમાં બિલ્ટ-ઇન બમ-બેગ્ઝ સાથેની ચડ્ડીઓના શાહિદ કપૂર કે અનુષ્કા શર્મા જેવા લોકો બે તો શું ચાર હજાર રૂપિયા પણ આપી દે!

લેંઘા-ચડ્ડીમાં ઈલાસ્ટીક કે નાડુ વપરાય છે. નાડાની ગાંઠ મારવી એ પણ એક કળા છે જે ઘણાને સાધ્ય નથી હોતી. આથી ગાંઠ ખોલ-બંધ કરવા માટે ઈલેક્ટ્રોનિક ડિવાઈસ બેસાડ્યું હોય એવી ચડ્ડી હોઈ શકે કે જેમાં એકવાર ચાંપ દબાવો એટલે નાડું ખુલે અને ફરી ચાંપ દબાવો એટલે નાડું પાછું બંધાઈ જાય! કે પછી ચડ્ડીમાં બેગની જેમ કોમ્બીનેશન લોક મુક્યું હોય કે જેથી કરીને કોઈ મરજી વિરુદ્ધ ચડ્ડી ઉતારી ન નાખે. આવી ચડ્ડીઓ માર્કેટમાં આવે તો રાજકારણીઓમાં પહેલી ઉઠાવે! જોકે કોમ્બીનેશન લોકનો નંબર ભુલાઈ જાય તો ચડ્ડી કાઢવા છેક ત્રણ દરવાજા જવું પડે! આવી ચડ્ડીના હાઈ-એન્ડ એટલે કે VXi મોડલમાં ચેઈન પણ ચાંપ દબાવવાથી જ અપ-ડાઉન કરી શકાતી હશે.

કારની જેમ જ ચડ્ડીના સ્પોર્ટ્સ મોડલમાં જોગર્સ માટે એલઇડી રોપ લાઈટ ફીટ કરતા હશે, જેથી પહેરીને વહેલી સવારે કે મોડી રાતે કોઈ જોગિંગ કરવા નીકળે તો અથડાઈ ન જાય! બની શકે કે ચડ્ડીની સાથે એક રીમોટ કંટ્રોલ આવતો હોય, જેમાં આ બધા પ્રકારના બટનો આપેલા હોય! ભૂલથી ખોટું બટન દબાઈ જાય તો લાસ્ટ ચોઈસમાં જઈ શકાય તેવી સગવડ સાથેના. જોકે ક્યારેક મોબાઈલની જેમ જો રીમોટ ઘરે ભૂલી ગયા હોઈએ કે પછી ચોમાસામાં બરોબરની લાગી હોય ત્યારે જ જો બેટરી ડાઉન થઇ જાય તો આવી બને!

આમ તો ચડ્ડી પુરી બે હજાર રૂપિયાની છે એ તો પ્રાઈઝ ટેગ જવાથી જ ખબર પડે. એના કરતા સો-સો ની વીસ નોટોનું તોરણ કેડે બાંધીને ફરીએ તો વધારે વટ પડે એવું અમારું નમ્ર મંતવ્ય છે! વીસ ના પોસાય તો દસની નોટો વપરાય. બાકી ગોળ નાખીને ગળ્યું કરનારા મળી આવે તો આપણા ફેશન ડિઝાઈનરો હોર્નવાળી, મ્યુઝીકલ, સેન્ટેડ એરકન્ડીશન્ડ ચડ્ડીઓથી માંડીને LED ડિસ્પ્લેવાળી, Wi-Fi કે Bluetooth કે બાયોમેટ્રિક એનેબલ્ડ અંગુઠો દબાવવાથી ખોલ-બંધ થાય કે રંગ બદલે અને પહેરવાને બદલે સ્ટીકરની જેમ ચોંટાડી શકાય એવી એવી ચડ્ડીઓ પણ ડિઝાઈન કરી આપે. અને આપણા હરખપદુડા કરોડપતિઓ હોંશેહોંશે પહેરીને ફરે પણ ખરા!

મસ્કા ફન

ગીઝર બંધ કર્યા પછી નળમાંથી જ્યાં સુધી ઠંડુ પાણી ના આવે ત્યાં સુધી નહાયા કરે એ ગુજરાતી.

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , | 2 ટિપ્પણીઓ

ગાઈઝ, કભી કભી ઘર કા ખાના ભી ખા લેના ચાહિયે

શ્ચિમી દેશોમાં ‘જોય ઓફ ગિવિંગ’ને ‘જોય ઓફ રીસીવિંગ’ કરતાં ઉંચો ગણવામાં આવ્યો છે. દાન હોય, ભેટ હોય કે આશીર્વાદ, આપણા દેશમાં પણ આપવાનું મહાત્મ્ય રહ્યું છે. દાન કે ભેટ આપવા માટે ગજવામાં પૈસા હોવા જરૂરી છે. આશીર્વાદ આપવા માટે પણ જ્ઞાની કે ઉંમરલાયક Zomatoહોવું જરૂરી છે. પણ સલાહ આપવાની  બાબતમાં આપણા દેશમાં કોઈ લાયકાતની જરૂર નથી પડતી. જેમ ભેંશ પોદળો કર્યા પછી એનું શું થયું એ જોવા ઉભી રહેતી નથી એમ જ સલાહ આપ્યા પછી સામેવાળો એ પ્રમાણે કરે છે કે નહિ એ જોવાનો રીવાજ નથી. સામેવાળાને ફાયદો થાય એવી જ સલાહ આપવાનો રીવાજ છે, પણ પોતાના પગ પર કુહાડો મારવાની સલાહ તો બિલકુલ નહિ. અપવાદ રૂપે તાજેતરમાં એપ દ્વારા બુકિંગ કરીને તમારા ઘેર ફૂડ ડીલીવર કરતી ટોમેટો જેવું નામ ધરાવતી કંપનીએ ટ્વીટ કર્યું છે કે ‘ગાઈઝ, કભી કભી ઘર કા ખાના ભી ખા લેના ચાહિયે’. આ અદભૂત સલાહ છે! આવા પરગજુ ધંધાવાળા ક્યાં મળવાના? પોતાનો ધંધાના ભોગે લોકોને ઘેર નહીં, ઘરનું ખાવાનું ખાવાની સલાહ આપે છે. આ અનુસરણીય છે.

જે દેશમાં એક જમાનામાં હોટેલનું ખાવું હીણપત ભર્યું કૃત્ય ગણાતું હતું ત્યાં કોઈ હોટેલના ધંધાવાળો ઘરાકને ઘરનું ખાવાની સલાહ આપે તે અમારા જેવાને દેશમાં સતયુગનો ઉદય થતો હોય એવું લાગે! અપેક્ષાઓ પણ વધી જાય. શક્ય છે કે આવનારા દિવસોમાં ધંધાદારી ટયુશનીયા ટીચર વિદ્યાર્થીને સલાહ આપતા થઇ જાય કે ‘બેટા, તમારે મમ્મી-પપ્પા પાસે ભણવું જોઈએ. સ્કુલમાં શિક્ષકો ભણાવે ત્યારે ધ્યાન આપવું જોઈએ. બોર્ડની પરીક્ષા આવે તો ડિસેમ્બર મહિનાથી સ્કુલે જવાનું બંધ ના કરવું જોઈએ પણ છેક પરીક્ષાના આગળના દિવસ સુધી સ્કૂલ આવવું જોઈએ’. તો તો દેશનો દહાડો ફરી જાય હોં બાકી!

આહા! આમ તો શેખચલ્લી જેવી ફીલિંગ આવે છે, પણ આ ખાયાલી પુલાવ પકાવવાની મજા આવે એવું છે. જરા કલ્પનાનું ગધેડું છુટ્ટું તો મૂકી જુઓ, ગમ્મત પડશે.

તમે હેરકટિંગ સલુનમાં દાઢી કરાવવા જાવ અને કારીગર તમને સલાહ આપે કે ‘બોસ, બસ આટલા માટે અહીં ધક્કો શું કામ ખાવ છો? સલુન પર આવીને લાઈનમાં બેસવા કરતાં ઘરે એક શેવિંગ કીટ વસાવી લ્યો અને જયારે મન ફાવે ત્યારે દાઢી કરો! સાંજે ગર્લફ્રેન્ડને મળવાનું  હોય તો બીજો હાથ પણ મારી શકશો રાજા.’ ત્યારે બસંતી યાદ આવે, જેણે કહ્યું હતું કે ‘ઘોડા અગર ઘાસ સે દોસ્તી કર લે તો ખાયેગા ક્યા?’

જરા વિચારો કે દૂરથી ઓવરલોડેડ ટેમ્પો આવતો દેખાય ત્યારે ટ્રાફિક પોલીસ પોતાના બે હાથ પાછળની તરફ બાંધી દઈ ચલણ બુક દેખાય નહીં એમ ઉભો રહી જાય, અને ટેમ્પોવાળો પણ કાયમની ટેવ મુજબ ટેમ્પો સાઈડમાં કરે ત્યારે પોલીસ દાદા બોલે ‘મિત્ર, કેમ ટેમ્પો ઉભો રાખ્યો? તારે માલ ડીલીવર કરવામાં મોડું નથી થતું? જા સુખેથી તારા પંથે સીધાવ.’ અને પછી સલાહ પણ આપે કે ‘લાંચ આપીને પોલીસોને બગાડીશ નહિ.’ આહા! ભગવાને અમને પૂછડી નથી આપી; પણ જો આપી હોય તો આવા પ્રસંગે જોર જોરથી પૂછડી હલાવીને અમારો આનંદ વ્યક્ત કરીએ.

કહે છે કે પ્રાણ અને પ્રકૃતિ સાથે જાય. એ હિસાબે પેલા ફૂડ ડીલીવરીવાળાની પહેલ પછી સલમાન ખાન સલાહ આપે કે ગાડી ડ્રાઈવરને ચલાવવા દેવી જોઈએ, દારુ પીને ડ્રાઈવિંગ કદાપી ના કરવું જોઈએ, ગર્લફ્રેન્ડને માર કદાપિ ન મરાય અને ગાળો, ગાળો તો કદી બોલવી નહીં – તો એમાં આપણને અતિશયોક્તિ લાગે. પણ એ હકીકત છે કે ૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ ના રોજ સલમાન ખાને દુબઈમાં ડ્રાઈવિંગ સ્કુલનું ઉદઘાટન કર્યું હતું. એ પ્રસંગનો વિડીયો ભલે નથી બહાર આવ્યો પણ જો આવ્યો હોત તો એમાં સલમાન અમે લખ્યું છે એવું જ કહેતો જોવા મળત!

ઓફિસમાં પણ કેટલીક હકારાત્મક ઘટનાઓ બનતી થઇ જાય. જેમ કે, તમે સાંજે સાડા સાત વાગ્યે કોમ્પ્યુટર ટર્મિનલ પર નજર ટીકાવી કીબોર્ડ પર ઝનુનપૂર્વક આંગળીઓ પછાડતા હોવ અને બૉસ આવીને તમારા ખભે હાથ મુકીને કહે ‘દોસ્ત, ઘેર નથી જવું? ઘેર તમારી વાઈફ અને ચિલ્ડ્રન રાહ જોતા હશે. કામ તો રોજ છે. કામનું ટેન્શન મગજ પર રાખવું નહિ, તબિયત બગડે.’ મા કસમ ઝળઝળિયાં આવી જાય.

એ જ રીતે હોટસ્ટાર ઉપર નવી જ આવેલી ‘ગેમ ઓફ થ્રોન્સ’ની સીઝન એઈટ એક રાતમાં પૂરી કરી હોય,  આંખો ઉઘાડી રાખવા માટે બે પોપચા વચ્ચે દીવાસળીઓ ઉભી ભરાવવી પડે એવી હાલત હોય અને લેકચરમાં ઝોકા ખાતા બેઠા હોવ ત્યાં એ જ કોલેજમાંથી તાજી જ પાસ થયેલી મીઠડી લેકચરર આવીને કહે કે ‘બકા, મારા ભણાવ્યા પહેલા ઊંઘ આવે છે? છેલ્લી બેંચ ખાલી છે. જા, જઈને સુઈ જા શાંતિથી. જીવનમાં ભણવું એ એક માત્ર ધ્યેય નથી. પણ ક્લાસ પૂરો થાય ત્યારે ઉઠીને એટેન્ડન્સ પુરાવવાનું ભૂલતો નહીં હોંકે !’ આવું બને પછી તો ‘એ ઓ હો હો હો હો ..’. છોકરાંઓ કોલેજ જવા માટે તલપાપડ થઇ જાય.

અમને લાગે છે કે પેલા ફૂડ ડીલીવરીવાળાએ આખી ક્ષિતિજ ખોલી નાખી છે. આપણા દેશની પ્રજા જો આમાંથી ધડો લે તો પશ્ચિમ તો શું ઘોડાના તબેલામાંથી પણ સૂર્ય ઉગી શકે છે. લેકિન, કિન્તુ, પરંતુ, બટ… એવું બનશે નહિ! કારણ? પેલા લોકોએ તો સલાહ આપી હતી. અને સલાહ તો આપવાની હોય, એનું પાલન થોડું કરવાનું હોય? અત્યારે રવિવારની સાંજ છે અને અમે પણ હમણાં જ ફોન કરીને ફૂડ ઓર્ડર કર્યું છે.

મસ્કા ફન

કર્ણાટક નાટક:
તમે પાંદડાનું સ્કર્ટ પહેર્યું હોય તો એને બકરીથી બચાવવાની જવાબદારી તમારી છે.

Posted in નવગુજરાત સમય | Leave a comment

My Tribute to Resp. Jagjit Singh on his birthday

Posted in Audio Links | Leave a comment

ખુશાલી કઈ રીતે વ્યક્ત કરવી?

Noto no Varsad

Image Courtesy : Gujarat Mirror

સુપ્રીમ કોર્ટે ડાન્સ અને દારૂના કોમ્બોને મંજુર કરી દીધો છે. જોકે ડાન્સબારમાં ડાન્સર ઉપર હવે નોટોનો વરસાદ નહીં કરી શકાય. એમ કરવું હવે ગુનો ગણાશે. સુપ્રીમના આદેશ મુજબ હવે માત્ર ટીપ આપી શકાશે પણ નોટો ઉછાળી નહીં શકાય. શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ધાર્મિકસ્થળો પાસે ડાન્સ બાર ખોલવાની પરવાનગી ન આપવાનો નિયમ પણ રદ કરવામાં આવ્યો છે, એટલે જે વિદ્યાર્થીઓથી બારમાં જવાનું પાપ થઇ ગયું એ હવે નજીકના ધર્મસ્થળે જઈને પાપ ધોઈ આવી શકશે. અદાલતે બારબાળાઓનો પગાર ફિક્સ કરી આપવાની ના પાડી છે અને એમને બાર માલિક સાથે સીધો કોન્ટ્રાકટ કરવાનું સૂચન કર્યું છે.

આ નોટો ઉછાળવાની પ્રથા બંધ કરી એની દૂરગામી અસરો પડી શકે છે, કારણ કે એ અંતરનો ઉજમ વ્યકત કરવાની આ એક રીત છે. આપણે ત્યાં વરઘોડામાં, શોભાયાત્રામાં, ડાન્સબારમાં અને ડાયરામાં નોટો ઉછાળીને પોતાની ખુશી કલાકાર, નાચનાર અને હાજર વ્યક્તિઓ સાથે વહેંચવાનો રીવાજ છે. હવે જયારે અદાલતે રૂપિયા ઉછાળવા પર પ્રતિબંધ મુક્યો છે તો એ સંજોગોમાં લોકોએ પોતાની ખુશાલી કઈ રીતે વ્યક્ત કરવી તે અંગે પણ સુપ્રિમ કોર્ટે કોઈ માર્ગદર્શન આપવું જોઈતું હતું પણ નથી આપ્યું. એટલે અમે આ તક ઝડપીએ છીએ.

નોટો ઉછાળવા ઉપર પ્રતિબંધ તો મુક્યો છે પણ ટીપ કેવી રીતે આપવી એ વિષે અદાલતે વધુ વિગતો નથી આપી. ખરેખર તો અદાલતે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપવા જોઈતા હતા કે બારના માલિકે ટીપ એકત્ર કરવા માટે ટેબલ નાખીને નોટ-પેન સાથે એક ભાઈને ચાંલ્લો સોરી, ટીપ લખવા બેસાડવો પડશે જેથી લોકો “સુશ્રી રોઝી બહેનને સુંદર નૃત્ય બદલ શ્રી બાબુલાલ ગોરધનલાલ ઉમતાવાળા તરફથી રૂ. ૧૦૦૧/-“ એવું ગૌરવભેર નોંધાવી શકે.

આમ તો આ કાયદો મહિલા સન્માન જાળવણી અંતર્ગત છે, છતાં ન કરે સુપ્રિમ કોર્ટ અને ડાન્સબારને પગલે વરઘોડામાં ઢોલી ઉપર રૂપિયા ઉછાળવા પર પ્રતિબંધ આવે તો વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા શોધવી પડે. આમાં વરરાજાના મામા કે કાકાની આબરૂનો સવાલ છે. વરઘોડામાં નાચનારા રૂપિયાના સીધા લાભાર્થી નથી (એ એક વિટંબણા પણ છે!). વગાડનારા છે. વરઘોડામાં બે-પાંચ હજાર ઉછાળીને બેન્ડવાજાવાળાને જોશ ચડાવવું અને એ જોશમાં ભાણીયા-ભત્રીજા-ભાભી-બહેનોને નચાવવા એ ભારતીયસહજ વૃત્તિ છે. આ સંજોગોમાં કૌન બનેગા કરોડપતિમાં અમિતાભ જેમ ‘યે ગયા’ કહીને ઓનલાઈન રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરે છે, તેમ વરઘોડામાં પણ ઢોલવાળાના ડોલના પડ ઉપર ચોંટાડેલા ક્યુઆર કોડને આઈપેડથી સ્કેન કરીને એના ખાતામાં રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરી શકાય, એ પણ બધાના દેખતા અને બચ્ચનની સ્ટાઈલથી ‘યે ગયા આપ કે ખાતે મેં’ બોલીને! આમાં ડીજીટલ ઇન્ડિયાને પણ પ્રોત્સાહન મળે. જોકે આમ કરવામાં કોકવાર નેટવર્ક ના હોય તો ‘યે ગયા’ બોલ્યા પછી ‘મની ટ્રાન્સફર્ડ’ ને બદલે ‘નેટવર્ક એરર: ટ્રાન્ઝેક્શન ફેઈલ્ડ’ એવા મેસેજ પણ જોવા મળે. તો કોક વાર ઓટીપી આવે અને ટ્રાન્ઝેક્શન કન્ફર્મ કરવામાં વાર થાય ત્યાં સુધીમાં બેન્ડવાળો વગાડવાનું બંધ પણ કરી દે! આના વિકલ્પે ડાયરાના કલાકારને, બેન્ડવાળાને કે ઢોલીને ગીફ્ટ વાઉચરો, ફૂડ કૂપનો અથવા સોડેક્સો જેવા વાઉચર આપી શકાય.

નેટવર્કના પ્રોબ્લેમ હોય કે વરરાજાના કાકાને ડિજીટલ ઇન્ડીયામાં રસ ના પડે તો ક્રિકેટ મેચમાં મેં ઓફ ધ મેચને જેમ ૬ ફૂટ બાય ૩ ફૂટના ફ્લેક્સ પર ચેક પ્રિન્ટ કરીને આપે છે, એવું પણ આપી શકાય. આમાં આપનારની પબ્લિસિટી પણ થાય. પછી તો વરરાજાના કાકા બદલે આ ફ્લેક્સ બેનર કોક ભત્રીજો ઊંચકીને ફરતો હોય એવું લગ્નના ફોટા અને વિડીયોમાં જોવા મળે. ખરી મઝા ચેક પકડાવ્યા પછી થાય. બેન્ડવાળાઓએ એક વધારાના માણસ અને લારીની વ્યવસ્થા આ ચેક લઈ જવા માટે કરવી પડે. અને આ બધો વધારાનો ખર્ચો વરના બાપના ખિસા પર આવે. તોયે બેન્ડવાળા ‘ડિજીટલ પેમેન કર્યું પણ ૧૮ ટકા જીએસટી તમારો કાકો ભરશે’ કરીને નારાજ થાય તેવી પણ શક્યતા રહેલી છે.

સ્ટેજ પર ચઢેલા કે ચઢાવેલા વક્તાઓને ઘણી વખત પોતાની ખુશાલી કઈ રીતે વ્યક્ત કરવી તે અંગે મૂંઝવણમાં હોય છે. મોટેભાગે નબળા વક્તાઓ તો ‘આટલી મોટી સંખ્યામાં સભ્યો ભેગા થયા છે એ જોઈને મને જે આનંદ થાય છે એ વ્યક્ત કરવા માટે મારી પાસે શબ્દો નથી!’ એવું કહી ને છટકી જતા હોય છે. આવા વક્તાઓએ પૂઠે કૂતરાની પૂછડી જેવી એક મીકેનીકલ પૂછડી લગાડીને ભાષણ આપવા ઉભા થવું જોઈએ. જેવો આનંદ થાય કે તરત પૂછડી હલાવીને એ વ્યક્ત કરી શકે. કેટલીક સ્કૂલોમાં તાલી પાડીને આનંદ વ્યક્ત કરવાની મનાઈ હોય છે. તો અમુક લોકોને ખાખાખીખી માટે નફરત હોય છે આવા કિસ્સાઓમાં પૂછડી પૂંઠવગી હોય તો ઠીક પડે. એમાં પણ કોઈ નવરું એનજીઓ માણસે પૂછડી ક્યારે, કેટલી ઝડપથી, કઈ દિશામાં હલાવવી એ બાબતમાં કોઈ ધોરણ લાગુ કરાવવું હોય તો કોર્ટમાં જઈને વિગતવાર એવા હુકમો લાવી શકે કે – કપિલ શર્માના જોકથી આનંદ થાય તો બાજુવાળાને ખલેલ ન પહોંચ એ રીતે ડાબે જમણે બંને તરફ ૪૫ અંશની મર્યાદામાં ત્રણ વાર પૂછડી હલાવી શકાશે. કૂતરું પાછળ પડ્યું હોય કે પછી પત્ની ગુસ્સે થઇ હોય ત્યારે માત્ર એકવાર પૂછડી બે પગ વચ્ચે સંતાડી શકાશે. બીજા કિસ્સામાં ભાગવાની મનાઈ રહેશે. બેસણામાં જોકે પૂછડી ચંપલ સાથે જ બહાર કાઢીને આવવું પડે. અહીં અટકીએ. બધું અમે જ કહીશું તો સુપ્રિમ કોર્ટ શું કરશે?

મસ્કા ફન

કુંભમેળામાં નાગા બાવાઓ નહાતા હોય છે બરોબર એજ અવસ્થામાં બાથરૂમમાં નહાતા લોકોના સ્નાનને શાહીસ્નાન ના ગણી શકાય!

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | 2 ટિપ્પણીઓ

શોર્ટ સર્કીટ – ઘટમાળમાં અટવાયેલા સમયને ફરી વહેતો કરતો સમય

49948917_10155557717645834_3832801176835850240_n

શોર્ટ સર્કીટ ફિલ્મનું કેચ ફ્રેઝ છે ‘સમય અટકી જશે’.

ફિલ્મનું ટ્રેલર રીલીઝ થયું ત્યારથી સોશિયલ મીડિયા ઉપર ફિલ્મ ટાઈમ બાઉન્સ કે ટાઈમ લૂપ થીયરીની ઉપર આધારીત છે એની ચર્ચા શરુ થઇ હતી. અમુક લોકો તો ટાઈમલૂપ ઉપર બનેલી કેટલીક હોલીવુડની ફિલ્મો, ટેલીફિલ્મો અને સિરિયલોનો ઉલ્લેખ કરીને પોતે કેટલા ખોજી અને ખણખોદિયા છે એનો પરિચય આપ્યા વિના ન રહી શક્યા. એ લોકોને ફિલ્મના ટાઈટલ વાંચીને આંચકો લાગ્યો જ હશે એ નક્કી છે. (ટાઈટલ ધ્યાનથી વાંચશો તો તમને પણ ખબર પડશે) અહીં અફસોસ એ વાતનો છે શોર્ટ સર્કીટ એ માત્ર પ્રથમ ગુજરાતી સાયંસ ફિક્શન ફિલ્મ જ નથી પણ પ્રથમ એવી ફિલ્મ છે જેનું VFXનું કામ ગુજરાતમાં જ થયું છે જેનું શ્રેય આપવાનું એ લોકો ચુકી ગયા. શોર્ટ સર્કીટ માત્ર ગુજરાતી જ નહિ પણ આ વિષયવસ્તુ પર બનેલી સમગ્ર ભારતની પહેલી ફિલ્મ છે. આ હિંમતભર્યા સફળ પ્રયત્ન બદલ શોર્ટ સર્કીટ ફિલ્મના દિગ્દર્શક ફૈસલ હાશમી અભિનંદનના અધિકારી છે. ફિલ્મ દર્શકને જકડી રાખે એવી અને રસપ્રદ બની છે એટલે એની સફળતા વિષે કોઈ શંકા નથી. આ ફિલ્મથી અર્બન ગુજરાતી ફિલ્મોના ઢાંચામાં ઢળી રહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીને નવા વિષયો પર ફિલ્મો બનાવવા માટે ચોક્કસ પ્રોત્સાહન મળશે. નવું જોવા-માણવા ઉત્સુક ઓડીયન્સને ગુજરાતી ફિલ્મ જોવા માટે થીયેટર સુધી જવા માટે આ ફિલ્મે એક કારણ આપ્યું છે.

વિજ્ઞાન આધારિત વિષય વસ્તુ ઉપર બોલીવુડમાં તો ઘણી ફિલ્મો બનેલી છે. એમાંની ઘણી સફળ પણ રહેલી છે. પણ એમાં જ્યાં ટેકનોલોજીનો ભાગ આવે ત્યારે સામાન્ય પ્રેક્ષક પોતાનું હસવું રોકી ન શકે એવી હાસ્યાસ્પદ સ્પેશ્યલ ઈફેક્ટસ અને આર્ટ ડીરેક્શન જોવા મળ્યું છે. લેબોરેટરી એટલે ચમ્બુમાં ઉકળતા રંગ બેરંગી પ્રવાહી અને કાચની નળીઓ. કંટ્રોલ રૂમ એટલે લાલ લીલી બત્તીઓ ઝબકતી પેનલો અને સ્કૂલની લેબમાં વપરાતા વોલ્ટ મીટર! એક ફિલ્મમાં તો સ્ટીરીયો સીસ્ટમનું VU મીટર પણ લગાડેલું જોયેલું છે! મિસ્ટર ઇન્ડિયા જેવી ફિલ્મમાં પણ ગાયબ થવા માટેના ગેજેટ તરીકે લબક-ઝબક બત્તીઓ વાળી મોટી કાંડા ઘડિયાળ બતાવી હતી! એટલું જ નહિ પણ આખા દેશને ઉડાવી દે એવી ઇન્ટરકોન્ટીનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઈલને લોન્ચ કરવા માટે જે લીવર બતાવ્યું હતું એ કારના ગીયર બદલવાનું લીવર જેવું હતું જેને મુગેમ્બો બટન કહેતો હતો! થોડો ખર્ચો એ બધું કન્વિન્સિંગ લાગે એ પાછળ કર્યો હોત તો લેખે લાગત.

શોર્ટ સર્કિટ ફિલ્મમાં આ બાબતે કોઈ કચાશ રાખવામાં આવી નથી. બધું જ કન્વિન્સિંગ લાગે છે. પોળનું લોકેશન હોય, ટીવી સ્ટુડિયો હોય કે કોઈ રીસર્ચ સ્ટેશનનો પરિસર – બધું જ યોગ્ય રીતે પસંદ કરીને ફિલ્માવાયું છે. આ સિવાય ફિલ્મની હાઈલાઈટ કહેવાય એવા કુલ ૧૧૩૨ VFX શોટ્સ લેવાયા છે પણ એનો ઉપયોગ પ્રેક્ષકોને આંજી નાખવા માટે નહિ પણ એક ટુલ તરીકે થયો છે. VFX વાર્તા પર હાવી થતી નથી પણ પૂરક છે. ફિલ્મમાં ગીત છે જ નહિ અને કોઈ બિન જરૂરી સબપ્લોટ કે કેમિયો ઘુસાડવામાં આવ્યો નથી એથી પ્રેક્ષકનું સંપૂર્ણ ધ્યાન વાર્તા અને એમાં એક પછી એક બનતી ઘટનાઓ પર રહેતું હોઈ રસક્ષતી વગર ફિલ્મને માણી શકાય એવી બની છે.

આપણે ત્યાં સાયંસ સ્ટ્રીમમાં વિદ્યાર્થીઓ ઓછા જાય છે એનું કારણ એ છે કે એ એવું વિચારતા હોય છે કે સાલું ન્યુટનના નિયમો અને કવોન્ટમ થીયરી સાથે કુશ્તી કરવામાં જિંદગી જશે તો મજા ક્યારે કરીશું? કદાચ ફિલ્મની વાર્તા લખનાર ભાર્ગવ પુરોહીત, મોહસીન ચાવડા અને ફૈસલ હાશમી સમજી ગયા હશે અને એટલે જ કથાવસ્તુની વિજ્ઞાન આધારિત બાબતોનો જરૂર પડે ત્યાં ખૂબી પૂર્વક ટૂંકમાં ઉલ્લેખ કરીને વાર્તાને મૂળ ટ્રેક પરથી ઉતરવા દીધી નથી. જેમને સ્ટોરીમાં રીઝનીંગની જરૂર પડતી હોય એમના માટે વચ્ચે વચ્ચે ભારે મેગ્નેટિક ફિલ્ડ, ઓરોરા/ નોર્ધન લાઈટ્સ, ટાઈમ બાઉન્સ અને બીજું એવું બધું આવે છે પણ એ તમામ ફિલ્મમાં ચાલી રહેલી ઘટમાળ પાછળનું કારણ છે એ સમજાવવા પુરતું જ. બાકી મજા એ અટકેલા સમયની ઘટમાળને તોડવા મથતા સમય અને એના મિત્ર ભોપાની જહેમતને જોવાની છે.

ફિલ્મમાં ધ્વનિત ઉર્ફે સમય એ ગુજરાતી કોમ્પ્યુટર સર્વિસ એન્જીનીયર છે જે કોમ્પ્યુટરને હેક કરવા ઉપરાંત લિફ્ટના ચીટકોડ પણ જાણે છે! ‘વિટામીન શી’માં એ ઇન્સ્યોરન્સ એજન્ટ હતો આમાં એ કોમ્પ્યુટર એન્જીનીયર છે. એ હિસાબે ધ્વનિતનું પ્રમોશન થયું કહેવાય. Welcome to fraternity! અભિનયની રીતે સમયના રોલમાં ધ્વનિતને હીરોની રેસમાં સેન્ટ્રલ લેનનો રનર ગણવો પડે એટલો સાહજિક અભિનય એણે આપ્યો છે. કામ સાથે ઓતપ્રોત થવું એ એના સ્વભાવમાં વણાયેલું છે. એકવાર મેં પૂછેલું કે “શો પછી આરજે ધ્વનિતમાંથી ધ્વનિત ઠાકર બનતા કેટલો સમય લાગે છે?” તો એમણે કહેલું કે “ઘણીવાર તો મોડી રાત સુધી આરજે ધ્વનિત માથા ઉપર સવાર હોય છે.” આરજે તરીકેની એમની સફળતા પાછળ આ કમીટમેન્ટ છે. ફિલ્મની ટેન્સ-રોમેન્ટિક મોમેન્ટસ અને એક્શન સિક્વન્સમાં એણે પોતાની આરજેની ઈમેજમાંથી બહાર નીકળીને અદ્ભુત કામ કર્યું છે. એટલું જ નહિ પણ ફિલ્મમાં એણે કેટલુંક એવું કહ્યું અને કર્યું છે કે જે એ વાસ્તવિક જીવનમાં બોલે કે કરે એ કલ્પી શકાય એવું જ નથી! કદાચ એમ કરતાં જાત સાથે લડવું પણ પડ્યું હશે. એક્શન સીન પણ કર્યા છે અને રોમાન્ટિક મોમેન્ટસ પણ છે. એની સાથે ‘વિટામીન શી’નો ‘વડીલ’ અહી લાફ્ટર બ્લાસ્ટર ‘ભોપા’ તરીકે છે. કોમિક ટાઈમિંગ પરફેક્ટ. ભોપાની એક્સેન્ટ અને લિંગો માટે દાદ આપવી પડે. એ વ્યક્તિ કદાચ આપણા શહેરના લોકોની ભાષા બદલી નાખશે. હ્યુમર કડિયો ભીંત ઉપર વધારનો માલ ચઢાવે એ રીતે નહિ પણ વાર્તાની કડીઓ વચ્ચે સાહજિક રીતે ખાંચીને ભેળવ્યું છે. સિચ્યુએશન કરતાં વધુ એક્સપ્રેશન, રીએક્શન અને ડાયલોગનું હ્યુમર વધુ છે. જોરદાર છે. સાયંસ ફિક્શન ફિલ્મ હોવા છતાં વાતાવરણ ખુશનુમા રહે છે.

ફિલ્મની હિરોઈન કિંજલ રાજપ્રિય કલાક્ષેત્રના પ્રતિષ્ઠિત ગુરુ રામકુમાર રાજપ્રિયની પૌત્રી છે એટલે કલા એના લોહીમાં છે. આ અગાઉ સુપર હીટ છેલ્લો દિવસ, ડેઝ ઓફ તફરી અને શું થયુંમાં અભિનય કરીને ઘડાયેલી અભિનેત્રી છે. આ ફિલ્મમાં એ ન્યુઝ એન્કર ‘સીમા’નું કિરદાર નિભાવે છે. કિંજલે વિવિધ તબક્કે બનતી ઘટનાઓને અનુરૂપ સુંદર અભિનય આપ્યો છે. કોસ્ચ્યુમ્સ બિલકુલ યોગ્ય. ગમ્મતની વાત એ છે કે ફિલ્મમાં એ ટીવી ન્યુઝ એન્કર હોવા છતાં એ આપણા ગુજરાતી ટીવી ન્યુઝ એન્કરોની જેમ એકનું એક વાક્ય દસ જુદીજુદી રીતે બોલીને પકાવતી નથી!

ફિલ્મમાં વાર્તાના ભાગ રૂપે કેટલીક ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન બતાવવાનું થતું હોવા છતાં શું બની રહ્યું છે એ સામાન્ય પ્રેક્ષકના મગજમાં સ્પષ્ટ બેસી જાય અને સિક્વન્સનો ઓવર ડોઝ ન અપાઈ જાય એની સ્ક્રિપ્ટમાં કાળજી લેવામાં આવી છે. બાકીનું ટૂંકાવીને અને સિનેમેટોગ્રાફીથી અલગ રીતે ઝડપીને રસપ્રદ બનાવ્યું છે. ક્લોઝઅપની માત્રા વધુ જણાઈ જે નિવારી શકાઈ હોત.

ફિલ્મનું નામ શોર્ટ સર્કીટ કેમ રાખ્યું છે એનો અંદેશો આ દરમ્યાન જ આપી દીધો છે અને આગળ ઉપર મગજને લોડ ન પડે એ રીતે એને વાર્તામાં સાંકળી લેવામા આવ્યો છે. દરેક સિક્વન્સ દરમ્યાન સમય અને ભોપાએ ઘટમાળને બદલવા માટે કરેલા તોફાનથી નવી જે નવા વળાંકો આવે છે એમાં લાફ્ટર પણ આવે છે અને આતુરતા પણ ઉભી થાય છે જે અંત સુધી જળવાય છે.

સાઈ-ફાઈ ફિલ્મની સાઉન્ડ ઈફેક્ટસ અને બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર આમ પણ સામાન્ય ફિલ્મો કરતાં જૂદો હોય છે અને આ ફિલ્મમાં પણ એમ જ છે એ ટ્રેલર પરથી સ્પષ્ટ થતું હતું. આ ફિલ્મની સાઉન્ડનું મિક્સિંગ એ. આર. રહેમાનના સ્ટુડીયોમાં થયેલું છે. બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર ફિલ્મનું જમા પાસું છે. એ માટે આપણા ગુજરાતી સંગીતકાર મેહુલ સુરતીને અભિનંદન આપવા ઘટે.

સ્ટોરી અને જકડી રાખે એવી સ્ક્રીપ્ટ માટે ભાર્ગવ પુરોહીત, મોહસીન ચાવડા અને ફૈસલ હાશમીને ફરી અભિનંદન. સહકુટુંબ માણી શકાય એવી અને ગુજરાતી ફિલ્મોમાં નવો ચીલો ચાતરતી ‘શોર્ટ સર્કીટ’ને મારા તરફથી એનર્જી સ્ટાર રેટિંગ ફોર/ ****.

જોઈ જ આવો…

—–X—–X—–

Posted in Movie Review | Tagged , , , | Leave a comment