Loveની ભવાઈ

થોડા સમય પહેલા એક ઉપર એક અને કેટલાક કિસ્સામાં એક સાથે બે કે વધુ ગુજરાતી ફિલ્મો ‘અર્બન ગુજરાતી મુવી’ના નામે આવી પડતી હતી ત્યારે અમે બધાને ધીરજ ધરવાનું કહ્યું હતું. કેમ કે પુર આવે ત્યારે પાણી ડહોળું હોય એટલે પીવા લાયક ન રહે. પણ એ પ્રવાહ ધીમો પડે પછી એમાંથી સ્વચ્છ અને નિર્મળ પાણી મળે. બસ એવી જ નિર્મળ કાચ જેવી ફિલ્મ ગયા શુક્રવારે રીલીઝ થઇ. ફિલ્મ અભિનય અને મનોરંજનની દ્રષ્ટીએ #MustWatch તો છે જ પણ ટેકનીકલી પણ છેલ્લા વર્ષોમાં આવેલી ફિલ્મોમાં અવ્વલ નંબરે ઉભી રહે છે. દિગ્દર્શકના માનસમાં ફિલ્મ સ્વરૂપે આકાર લઇ રહેલી વાર્તા અસરકારક રીતે દર્શકો સુધી પહોંચાડવી એ પડકાર રૂપ બાબત ગણાય છે કારણ કે એમાં અભિનય, સંવાદ, સીનેમેટોગ્રાફી, એડિટિંગ, સંગીત (એમાં ગીતો, બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર, ઇફેક્ટસ બધું આવી ગયું) અને લોકેશન ઉપરાંત ઘણી બધી બાબતોનો સમન્વય સાધવાનો હોય છે. આ ફિલ્મમાં આ બધાને લગતા દરેક પાસા ઉપર ચીવટ પૂર્વક કામ કરવામાં આવ્યું છે. ફિલ્મ જોતી વખતે સતત એ ફીલિંગ રહી કે દિગ્દર્શક સંદીપ પટેલ સાહેબે સિનેમેટોગ્રાફર તપન વ્યાસ અને એડિટર પ્રતિક ગુપ્તા પાસે ફિલ્મને એક મૂર્તિની જેમ ઘડાવી છે.

અહી દિગ્દર્શક, સિનેમેટોગ્રાફર અને એડિટરની ત્રિપુટી વચ્ચે એક પ્રકારની હાર્મની/ સંવાદિતા દેખાઈ આવે છે. સંદીપભાઈ સાથેની અવિધિસરની વાતચીતમાં જાણવા મળ્યું કે આ માટે ફિલ્મ ફ્લોર પર જાય એ પહેલાં ફિલ્મ સાથે સંકળાયેલા તમામ કલાકારો અને આર્ટ ડાયરેક્ટર સહીતના કસબીઓ સાથેના વર્કશોપ ગોઠવવામાં આવ્યા હતા અને એમાં ‘Loveની ભવાઈ’ માટેનો દિગ્દર્શકનો અભિગમ અને વાર્તા માટેની જરૂરિયાતો પ્રત્યેકને સ્પષ્ટ રીતે સમજાવવામાં આવી હતી. આવું હિન્દી ફિલ્મો બનાવતા પહેલા પણ ભાગ્યે જ કરવામાં આવતું હોય છે. કલાકારોમાં પણ અમિતાભ બચ્ચન અને આમીર ખાન જેવા કેટલાકને બાદ કરતા ભાગ્યેજ કોઈ આ આવકાર્ય પ્રવૃત્તિમાં રસ પણ લેતું હોય છે. જયારે અહીં એક રીજનલ ફિલ્મ હોવા છતાં એને હિન્દી ફિલ્મોને ટક્કર આપે એવું કામ થયું હોય તો એ આ અભિગમને આભારી છે. અગાઉ જે સફળ અર્બન ગુજરાતી ફિલ્મો આવી છે તેના સર્જકો સહીત તમામ આ ફિલ્મના ટેકનીકલ પાસાને અનુસરશે તો ગુજરાતી ફિલ્મોનું ભવિષ્ય ઉજ્વળ છે.

એક નાના સીનની વાત કરવી છે. ફિલ્મમાં એક તબક્કે બાપ અને દીકરા વચ્ચે ટૂંકી પણ ગંભીર ચર્ચાનું દ્રશ્ય આવે છે. સ્થળ પોળના ઘરના ઝરૂખો છે. આપણે ત્યાં આવા દ્રશ્યો બને ત્યાં સુધી એક જ એંગલ અને થોડાક ક્લોઝપની મદદથી ફિલ્માવવામાં આવતા હોય છે. અહીં આવા નાના સીન પાછળ પણ પુરતો સમય આપીને સમય આપીને ફિલ્માવ્યો છે. તમને થશે કે આવા સીનમાં સંવાદ અને અભિનય સિવાય શું હોય? આ દ્રશ્યમાં સંવાદ અને અભિનય તો બાકીની ફિલ્મની જેમ અવ્વલ દરજ્જાના છે જ પણ એ સિવાયનું ઘણું છે. આટલા નાના દ્રશ્યને વિવિધ એંગલથી શૂટ કરવું, દરેકમાં લાઈટનું લેવલ/ બેલેન્સ જાળવવું અને એડીટીંગમાં એની અપેક્ષા મુજબની પ્રવાહિતા સુપેરે જળવાય એ સમય અને જહેમત માગી લેતું કામ છે. ભલે આપણે સેલ્યુલોઈડ પરથી ડીજીટલમાં આવી ગયા છીએ પણ આપણે જાણીએ છીએ કે આ પ્રકારના પરફેક્શનનો આગ્રહ ખુબ સમય અને પૈસાની રીતે મોંઘો પડતો હોય છે. આ ફિલ્મમાં કોઈ કસર છોડવામાં આવી નથી એ તમને આખી ફિલ્મમાં જોવા મળશે. આ એક વરિષ્ઠ અને અનુભવી દિગ્દર્શકની કમાલ છે. ખુબ ખુબ અભિનંદન સંદીપ ભાઈ.

Love ni bhavai-1

Click on image to visit official Facebook page of ‘Loveની ભવાઈ’ and share your views.

ફિલ્મમાં ગુજરાતી ફિલ્મ જગત માટે અનોખી ઉપલબ્ધી એવી આરોહી ઉપરાંત મલ્હાર ઠાકર (છેલ્લો દિવસ) અને પ્રતિક ગાંધી (બે યાર, રોંગ સાઈડ રાજુ) જેવા નવી તરાહની ગુજરાતી ફિલ્મોના સફળ અને લોકપ્રિય અભિનેતાઓ મુખ્ય ભૂમિકામાં છે. રેડિયો ઉપર Love Line નામના શોમાં ‘Loveની ભવાઈ’મા પ્રેમરોગીઓની દવા કરતી આર.જે. અંતરા પોતે પ્રેમમાં માનતી નથી! આ ફિલ્મમાં એની આસપાસના પાત્રો સાથે જીવતા જ એને સાચા પ્રેમનો અર્થ સમજાય છે. આરજે અંતરાના રોલમાં આરોહીએ અદભુત કામ કર્યું છે. હળવી, ગંભીર અને સંવેદના સભર ક્ષણોમાં એની સંવાદની અદાયગી કાબિલે દાદ છે. અમુક અનુભવી કલાકારમાં જ જોવા મળતી સાહજિકતા એના અભિનયમાં છે. આર.જે. અંતરાના શોના પ્રોડ્યુસર કમ મેન્ટર કમ ફ્રેન્ડ કમ મોમ ‘ક્રિશ્ના’ જે આ ફિલ્મના પણ પ્રોડ્યુસર છે એ આરતીબહેન પટેલ સાથેની અંતરાની કેમેસ્ટ્રીમાં Ph Value 7 એટલે કે નોર્મલ હોય એ સ્વાભાવિક છે. આરજે-પ્રોડ્યુસર વચ્ચેનો બોન્ડ કદાચ વાસ્તવિક જિંદગીમાંથી જ લેવામાં આવ્યો છે કારણકે ફિલ્મ લખનાર અને અભિનય કરનાર તમામ રેડિયોની દુનિયા સાથે પણ સંકળાયેલા છે. સ્ટેજ હોય, ટીવી હોય, રૂપેરી પડદો હોય કે પછી એફ.એમ. ચેનલની ‘જીંદગી એક્સપ્રેસ’ના IRF Award Winner આર.જે. આરતી હોય, એમનું નામ આપણા સહુ માટે પોતીકું છે.

અમદાવાદી લઢણમાં સંવાદો સાથે સોફ્ટવેર એન્જીનીયર ‘સાગર’ ઉર્ફે મલ્હાર ઠાકર કૈંક અલગ જ ભૂમિકામાં છે. સાગર પોળનો બાશિંદો છે. ચોવીસમાંથી સાડા અઢાર પ્રેમ સંબંધમાં તો સામેવાળી પાર્ટીને ખબર જ નહોતી પડી કે સાગર સાથે એમનું બ્રેક-અપ થયું છે! એના ફની રિસ્પોન્સથી હાસ્યની છોળો ઉડે છે. ટ્રુથ એન્ડ ડેર ગેમમાં અંતરા જયારે એને કહે છે કે પહેલી કિસનો અનુભવ એને પંદર વર્ષની ઉંમરે થયો હતો ત્યારે એ કહે છે ‘બે પંદર વર્ષની ઉંમરે તો હું ગોળા ચુસતો’તો!’ હસવામાં અને હસવામાં એ છોકરાઓની દુનિયાની અમુક ખાનગી વાતો પણ એને કહી દે છે. મલ્હારનું મૌલિક નાયક (બે યાર, વિટામીન શી) સાથેનું કોમિક ટાઈમિંગ ગજ્જબનું છે.

આદિત્ય ઉર્ફે પ્રતિક ગાંધી અહીં ગંભીર ભૂમિકામાં છે અને એમાં એ બરોબર ફીટ બેસે છે. એનો રોલ જેને વ્યવસાય સિવાય બીજી બાબતો પર ધ્યાન આપવાની ઈચ્છા જ ન થઇ હોય એવા એક યુવાન વ્યસ્ત બીઝનેસમેનનો છે, જે એક પ્રોજેક્ટનો અમલ કરવાનો હોય એ રીતે પાંચ વર્ષમાં પિયાનો શીખીને દસ વર્ષમાં કોન્સર્ટ કરવાના અભરખા રાખે છે. રોલમાં અન્ડર પ્લે હોવા છતાં અંતરાને એ બીઝનેસ પ્રપોઝ્લની રીતે પ્રપોઝ કરે છે એમાં એના અભિનયની ખૂબી સામે આવે છે.

આજની મુક્ત હવામાં શ્વસતા, લડતા, ઝઘડતા, રીસાતા, બ્રેક-અપ કરતા, ફરી પેચ-અપ કરતા, લાગણીઓને અચરજથી જોતા, સંબંધોના ઊંડાણ અને સચ્ચાઈ પર પ્રશ્નો ઉઠાવતા અને જાતેજ એનું સમાધાન શોધતા યુવા હૈયાઓની અદભુત પ્રેમ કહાની જે સતત ૨ કલાક ૨૬ મીનીટસ સુધી તમારા ચહેરા ઉપર સ્મિત રમતું રાખશે.

દરિયો, એડવેન્ચર અને વોટર સ્પોર્ટ્સ, સમુદ્ર કિનારાના સૂર્યાસ્ત અને રાતના દ્રશ્યો, દીવના બીચના એરિયલ શોટ્સ અને એવું બીજું ઘણું બધું ગુજરાતી ફિલ્મમાં પહેલી વાર જોવા મળ્યું! ધૂન લાગી .. ગીતની ફોટોગ્રાફી વિશેષ ગમી. રીયલ લોકેશન પર ફિલ્માવાયેલા પોળના દ્રશ્યોમાં આમ તો ખાસ છૂટ ન મળે પણ ખૂબી પૂર્વક ફિલ્માવાયા છે. આઉટડોર લોકેશન અને શુટિંગના સમયની પસંદગી અત્યંત કાળજી પૂર્વક કરવામાં આવી છે અને એને લીધે ફોટોગ્રાફીમાં નિખાર આવ્યો છે. આ બધું ફિલ્મના કથનનું રમ્યત્વ અને ફિલ્મનું નિર્માણ મુલ્ય વધારે છે.

ફિલ્મની સ્ક્રીપ્ટ માટે મિતાઈ શુક્લ અને નેહલ બક્ષીને ફૂલ માર્ક્સ. સંવાદોને લઈને પાત્રોનું ચરિત્ર ખીલે છે. ઘટનાઓ વચ્ચે આવતા દમદાર ક્વોટસને ફિલ્મમાં આગળ ઉપર સરસ રીતે સાંકળ્યા છે. હળવી ક્ષણો પણ ભરપુર પ્રમાણમાં છે. અભિનય માટે પાત્રોને પુરતી મોકળાશ અપાઈ છે અને દરેકે એનો ભરપુર લાભ ઉઠાવ્યો છે.

સચિન-જીગરે સંગીતબદ્ધ કરેલા ગીતોમાં જીગરદાન ગઢવીના કંઠે ગવાયેલું ‘વ્હાલમ આવોને …’ અને સિદ્ધાર્થના કંઠે ગવાયેલુ ‘ધૂન લાગી ..’ રીલીઝ પહેલાં જ હિટ થઇ ચુક્યા છે. ફિલ્મમાં બેકગ્રાઉન્ડમાં ભવાઈના બોલ ‘તા થૈયા થૈયા તા થઇ …’નો સરસ ઉપયોગ થયો છે.

યુવા હૈયાને ગમી જાય એવી અને સહ કુટુંબ માણી શકાય એવી મીઠ્ઠી મજાની સંગીત સભર ફિલ્મ આપણા શહેરમાં આવી છે, જોઈ નાખજો. મારા તરફથી ટીમ ‘Loveની ભવાઈ’ને ખુબ ખુબ અભિનંદન.

Official Trailer of Loveની ભવાઈ

Advertisements
Posted in Movie Review | 4 ટિપ્પણીઓ

ધોળવા અને રંગ પૂરવા વિષે

ધોળવું અને રંગવું એ રંગકામના જ બે પ્રકાર હોવા છતાં બેમાં મોટો તફાવત છે

પણે જાહેરાતમાં જોઈએ છીએ તે પ્રમાણે ફિલ્મ સ્ટાર્સ દિવાળીમાં જાતે પોતાના ઘરમાં રંગકામ કરે છે. એક દીવાલ તો એક દીવાલ, પણ કરે છે ખરા! એમણે કદાચ ટોમ સોયરની વાર્તા વાંચી હશે, અને કદાચ તેઓ લોકોને ધંધે લગાડવા માંગતા હોય એમ બને. સ્ટાર્સને તો આમેય વર્ષે ત્રણ-ચાર ફિલ્મ, એના પ્રમોશન્સ, પાંચ-છ મરણમાં હાજરી આપવાની, સાત આઠ એવોર્ડઝમાં નાચવાનું, દસ બાર જાહેરાતો, વીસ-પચીસ ઉદઘાટન, અને અન્ય પરચુરણ કામ બાદ કરતાં નિરાત જ નિરાંત હોય છે એટલે તેઓ આવો સમય કાઢી શકે. પરંતુ આપણા સામાન્ય માણસને નોકરી-ધંધામાંથી ફુરસદ મળે તો આવા કામ જાતે કરે ને? એટલે જ, રંગકામના કારીગરોને જીએસટીના માર, મંદીના પડકાર, અને મોંઘવારીના હાહાકાર વચ્ચે કામ મળી રહે છે. એટલું મળી રહે છે કે મારા હાળા ભાવ ખાય છે, તમારે ઘેર કામ જોવા આવવાનાય !

તાત્વિક રીતે જોઈએ તો બંને રંગકામના જ પ્રકાર હોવા છતાં ધોળવા અને રંગ પુરવા વચ્ચે મોટો તફાવત છે. રંગ પુરવાની વાત આવે ત્યારે મોટેભાગે બધાને ચિન્ટુ કે ચિંકીનું દિવાળીમાં રંગકામ કરવાનું આમ તો બે સંજોગોમાં ઉભું થાય છે; એક, ગજવામાં બે-ચાર લાખ વધારાના પડ્યા હોય અને બે, પાછળ ઘરમાં લગન આવતું હોય. બંને સંજોગોમાં કોઈ મિત્રના ઘેર કોઈ એ કામ કર્યું હોય એની ભલામણને આધારે કલરકામના કોન્ટ્રાક્ટરની નિમણુક કરવામાં આવે છે. કોઈ રાષ્ટ્રીય નેતાના  શહેરમાં આગમન ટાણે જે સ્ફૂર્તિથી ફૂટપાથ અને રેલીંગને રંગ થાય છે, તેટલી સ્ફૂર્તિથી ઘરનું કલરકામ નથી થતું. એકવાર આ કલરકામ કરતી ગેંગ ઘરનો કબજો જમાવે ત્યાર પછી ઘરધણીની હાલત ભાડુઆત જેવી થઇ જાય છે. કલર કરનારા જે નિરાંતથી કલરકામ કરતા હોય છે એટલી નિરાંતથી જો સલુનમાં દાઢી કરવામાં આવતી હોય, તો ટી બ્રેક અને બીડી બ્રેક ઉપરાંત માલ ખૂટ્યો, કારીગરને કૂતરું કરડ્યું, કરીગરની માસીનું મરણ, અમાસ વગેરે કારણોસરના બ્રેક ગણતા તમે સોમવારે સવારે દાઢી કરાવવા બેઠા હોવ તો બુધવારે બપોરે બદલીમાં આવેલો ચોથો કારીગર દાઢી પરના સુકાયેલા સાબુ પર પાણી છાંટીને ‘હમણાં સાબુ લઈને આવું છું’ કહીને નીકળી જાય તે છેક શુક્રવારે ‘મારા દાદા દાંતનું ચોકઠું ગળી ગયા હતા તે બે દિવસથી હું હોસ્પીટલમાં હતો’ એવા કારણ સાથે કામ પર હાજર થાય ! આ સમય દરમ્યાન તમે ઈચ્છો તો એના જ સાધનોથી જાતે દાઢી પણ કરી શકો, પરંતુ ધોળવામાં તમારી પાસે એ વિકલ્પ પણ હોતો નથી !

પાછી આપણા દેશમાં કારીગરોની એક ખાસિયત છે. તેઓ કદીય પુરેપુરા હથિયાર સાથે નથી આવતા. સારું છે આપણા કારીગરોને સૈન્યમાં ભરતી નથી કરતા, નહીતર આપણા પર હુમલો કરનારના સેનાપતિને મળીને ગોળીઓ,બંદુક, બાઇનોકયુલર જેવી વસ્તુઓ માંગતા હોય એવા વિડીયો વાઈરલ થાય. અમને તો શંકા છે કે ભૂતકાળમાં જે વિદેશી આક્રમણકારો ભારતમાં પગપેસારો કરવામાં સફળ થયા એના કારણો ચકાસો તો એ વખતે માણસોની તંગીને કારણે આ કારીગરોને સૈન્યમાં ભરતી કર્યા હોય એવો ઈતિહાસ મળી આવશે. સાચે, રંગકામ કરવા આવે એટલે સૌથી પહેલા આપણી પાસે ડબ્બો ખોલવા ડિસમીસ માંગીને માંગણકામના શ્રીગણેશ કરે છે. પછી ગાભા, સ્ટુલ, કોપરેલ, જુના ડબલા, ડોલ, હથોડી, ચપ્પુ, સાબુ જેવી વસ્તુઓ એક પછી એક માંગીને આપણને નવરા પડવા નથી દેતા. આવામાં કારીગર આગળ ઘરધણી એટલો લાચાર બની જાય છે કે પેલો ડબ્બામાં કલર હલાવવા મૂળો માંગે, તો મૂળો ખરીદવા ઘરધણી બાઈકને કીક મારી બેસે છે !

રંગ કરવાથી ખંડેરમાં પણ રોનક આવી જાય છે. એક રંગ બનાવતી કંપની તો ત્યાં સુધી દાવો કરે છે કે એમની કંપનીના રંગ લગાડવાથી દિવાલો બોલી ઉઠશે. હવે પરણેલા માણસને આવું ક્યાંથી પોસાય? અને સ્ત્રીને પણ આવી કોમ્પીટીશન પણ ક્યાંથી પોસાય? આવી બેઉ પક્ષને હાનિકારક હોય એવી જાહેરાત પાછી ખેંચી લેવી જોઈએ.

મસ્કા ફન

સુરતી મિલી (અલીને) : તું કરવા ચોથ? મેં તો ની કરવા …

 

 

Posted in નવગુજરાત સમય | Leave a comment

કુછ રિશ્તે ઐસે ભી …

Kuchh Rishte Aise Bhi

Click on this image to read this article online on Feelings Magazine.

મારા તેર નંબરવાળા જિગાની એક દિલી તમન્ના કે એ દાઢી પર સાબુ લગાવતો લગાવતો ઓટલા પર આવે ત્યારે સામેના ઘરમાં રહેતું એનું ગમતું ફૂમતુ બહાર આવીને વેવ કરીને એને ગુડ મોર્નિંગ કહે. પણ દસમાંથી આઠ વખત બને છે એવું કે એ મનમાં ઉમંગ અને દિલમાં અરમાનો લઈને બહાર આવે એ તાકડે જ ફૂમતાની મમ્મી ઉર્ફે અમારા વાડાવાસી વીણા માસી રાતનો એઠવાડ નાખવા માટે પ્રગટ થાય, અને જિગાએ એના ફૂમતા માટે રિઝર્વ્ડ રાખેલા સ્માઇલો વીણા માસીને આલવાના થાય. માસી પણ વળતા વહેવારે મોંમાં મમરાનો ફાકડો માર્યો હોય એવી દંતાવલીનું દર્શન કરાવતા સામું ઈયર ટૂ ઈયર સ્માઈલ આપીને જિગાને ધન્ય કરે! બને, આવું બને. એ પણ પાડોશી કહેવાય અને પહેલો સગો પાડોશીના ન્યાયે એમની સાથે પણ તમારે સંબંધ નિભાવો પડે. પાડોશી-પાડોશીના સંબંધને સાસુ-જમાઈના સંબંધમાં ફેરવવો હોય તો ફૂમતાની માના ચરણોમાં રીવર ફ્રન્ટ કે કાંકરિયા લેક ફ્રન્ટ તો શું આખું સુએઝ ફાર્મ ન્યોછાવર કરવું પડે તો કરવું પડે. આખરે તમારો દાવ ખાલી જાય તો એ પછી પણ તમારે સોસાયટીમાં રહેવાનું છે.

જોડીઓ સ્વર્ગમાં નક્કી થતી હશે તો પડોશીઓ નરકમાં નક્કી થતા હશે એવું માનવાને કારણ છે. મારા અમુક પાડોશીઓને જોઇને મને કાયમ વિચાર આવે છે કે આપણે એલીયનોને શોધવા માટે અમથા રોકેટો છોડીએ છીએ. સાલું જે કોઈ રીતે આપણા જેવો ન હોય તો પણ એની સાથે સંબંધ કેવી રીતે રાખી શકાય? આવા પાડોશીઓને સગા તરીકે સ્વિકાર કરવાનો આવે ત્યારે અમને ધ્રુસકે ધ્રુસકે લાગી આવે.

સંબંધ વિષે અમે અત્યાર સુધી એટલું બધું વાંચ્યું-સાંભળ્યું છે કે હવે દરેક તો સંબંધમાં મને ડખા દેખાય છે. ખરેખર દુનિયાના વૈજ્ઞાનિકોએ સંબંધો વિષે સંશોધન કરવા જેવું છે. મારું બેટુ જબરું છે! સંબંધ ટૂંકાગાળાના અને લાંબાગાળાના પણ હોય! નેતા અને પ્રજા વચ્ચેનો ચૂંટણીલક્ષી સંબંધ ટૂંકા ગાળાનો અને લગ્ન એ બે કુટુંબો વચ્ચેનો સો વર્ષનો સંબંધ! સમય જતાં સંબંધોમાં બદલાવ પણ આવે! પુત્ર સોળ વર્ષનો થાય પછી મિત્ર ગણવો. છોકરીઓ ગૌરી વ્રત કરીને સાત જનમનો સંબંધ પાકો કરી લે છે અને આપણે કંઈ ન કરી શકીએ! ઘણીવાર સંબંધનો આખો પ્રકાર જ બદલાઈ જાય! ગરજ પડે ત્યારે લોકો ગધેડાને પણ પિતાતુલ્ય ગણતા હોય છે અને જરૂર પડે તો કાકા મટીને ભત્રીજા પણ બનતા હોય છે. સમય સમયની વાત છે. અહીં આપણે કેટલાક એવા સંબંધો નજર કરીશું કરી શું જેના વિષે ક્યારે ય ચર્ચા થઇ નથી. થોડી ટીપ પણ મળશે.

રસોઈ શોની એન્કર અને કૂકિંગ એક્સપર્ટ વચ્ચેના સંબંધો અમને બહુ રસપ્રદ લાગ્યા છે. આપણે સહુ જાણીએ છીએ કે સારી રસોઈ રસોઈયાઓ જ બનાવે છે. આ વાત તમે નહિ માનો તો પણ એ હકીકતમાં ફેર નથી પાડવાનો કે અત્યારે જેટલી પણ રેસ્તરાં, હોટેલો, કેટરિંગ કોન્ટ્રાકટરો કે ઇવન લારી-ગલ્લાનું ફૂડ વખણાય છે એ તમામ જગ્યાએ પુરુષ રસોઈયા છે. બસ. આટલેથી વધુ ફુલાવાની જરૂર નથી કારણ કે એમાંના પાંચ ટકા લોકો પણ ટીવી પરના કૂકિંગના શોમાં એક્સપર્ટ તરીકે ચાલી શકે એમ નથી. ટીવી પર કોઈ મેલા ધોતિયા ઉપર પેટ આગળ ખિસ્સું હોય એવી પટ્ટાવાળી બંડી પહેરીને બીડી ફૂંકતા ફૂંકતા જલેબી કે પછી ગરમાગરમ દાળવડા ઉતારતા શીખવાડતું હોય એ કેવું લાગે? એમાં તો એય ને એક નાનકડી ટબૂડી એન્કર હોય, સામે એક્સપર્ટ તરીકે કોઈ જાજરમાન મહિલા હોય અને ટીવી જોનારા બૈરા એમના ધણીઓને કોણીના ગોદા મારી મારીને પાંસળી તોડી નાખે એવા મસ્ત સજાવેલા સ્ટુડિયોના કિચનમાં ‘કંકોડા કટલેસ વિથ મેક્સિકન રોસ્ટેડ ટોમેટીલ્લા સાલસા ડીપ’ બનાવવાની પ્રક્રિયા ચાલતી હોય… ઉમ્મ્માહ … બસ, હવે બ્રેક મારીને સાઈડમાં ઉભી રાખો. આ કંકોડા કટલેસ તો તમે નેટ પરથી રેસીપી ડાઉનલોડ કરીને બનાવી શકશો પણ અત્યારે તમારે મજા પેલી બે જણીઓ જે વાતો કરે એની લેવાની છે. હા તો, પેલી ટબૂડી તો જાણે આજે જ બધું શીખી લઉં જેથી સાસરે વટ પડી જાય એવા ભાવ સાથે પેલા બહેનને પૂછતી હોય કે “આ કંકોડા કટલેસમાં વેરીએશન તરીકે શું કરી શકાય?“ અને પછી પેલા બહેન ઠાવકા થઈને કહે કે “આમાં કંકોડાના બદલે તમે કારેલા નાખો તો કારેલા કટલેસ બને, તૂરિયા નાખો તો તૂરીયા કટલેસ બને, ગલકા નાખો તો …” યુ સી … આવું બધું ચાલતું હોય. પેલી ટબૂડી, જે પોતાના ઘરે મમ્મીના કહ્યા પર શાક પણ હલાવતી ન હોય એ અહી ભક્તિભાવથી “કંકોડા લીલા લેવાના કે પીળાશ પડતા? નાના લેવાના કે મોટા? છાલ સાથે સમારવાના છોલીને? કંકોડામાં કેલરી કેટલી હોય?” એવું બધું રસ પૂર્વક પૂછતી હોય. અને કપિલના શો કરતા પણ વધુ હાસ્યની છોળો ઉડતી હોય હોં! આહાહાહા … હું તો કહું છું કે સાસુ-વહુઓ વચ્ચે આવો મીઠો સંબંધ હોય તો હર ઘરમાં ઘંટ લટકાવવા પડે, આઈ મીન દરેક ઘર પવિત્ર મંદિર જેવું બની જાય! એકતા કપૂરના શો બંધ થઇ જાય અને એનો તુસ્સાર કપૂર સાથે ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયાની ફૂટપાથ પર પાથરણું પાથરીને બેસવાનો વારો આવે હોં બાપલ્યા!

જીવદયાવાળા તો એમ કહે છે કે કૂતરા સાથે પણ સારો સંબંધ રાખવો જોઈએ. અહી સંબંધ રાખવાનો અર્થ એ નથી કરવાનો કે બેસતા વર્ષે કૂતરું આપણે ત્યાં બેસવા આવે અને આપણે કૂતરાના ખાડામાં મઠીયા ખાવા જઈએ કે પછી આપણે એને સારા પ્રસંગે તેડાવીએ અને એ ભાદરવામાં લગન લે ત્યારે સારા કપડા પહેરીને આપણે મહાલવા જઈએ. ઘણીવાર ગુસ્સામાં પણ લોકો સામેવાળાના અમુક સગાનો સંબંધ કૂતરા સાથે જોડતા હોય છે. એ સંબંધ નહિ. સંબંધ એ ભાવ અને પ્રતિભાવની વાત છે. તમે કૂતરાને આગલી રાતનો બળેલો- વાસી પિત્ઝા પણ ભાવથી ખવડાવશો તો એ પૂછડી હલાવીને પ્રતિભાવ આપશે. તમારા સગાને એ એના પોતાના સગા ગણશે. તમારી સાસુને જોઇને પણ પૂછડી પટપટાવશે. પણ એ સંજોગોમાં સમતા પકડજો. કૂતરો માણસનો મિત્ર ગણાય છે. કહ્યું છે કે ‘સોસાયટીમાં રહેવું હોય તો કૂતરા સાથે વેર ન રખાય’. પણ કૂતરા સાથેના સંબંધમાં મને તો નિરાશા જ મળી છે. મારા સાસુ આવવાના હતા ત્યારે લાલિયાને રોટલી નાખી નાખીને મેં અમારા ઓટલે બેસતો કર્યો હતો. એને ફેરિયા, પસ્તી-ભંગારવાળા અને કુરિયર બોય જેવા અજાણ્યા પાછળ દોડીને ભગાડવાની ટ્રેઈનીંગ પણ આપી હતી. પણ મારા સાસુ એ નાખેલા બે બિસ્કીટે મારી તાલીમનો કચરો કરી નાખ્યો હતો! નાલાયક એમના ચરણોમાં જ બેસી રહેતો હતો! એ પછી ખબર નહિ કેમ પણ સાસુજી અમારા ઘરે રહ્યા ત્યાં સુધી આંખથી લાલિયા તરફ સૂચક ઇશારા કરીને મને કૈંક કહેતા હતા પણ શું કહેતા હતા એ હજી સુધી મને સમજાયું નથી!

ગૃહિણી અને કામવાળા વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ ઘરની શાંતિને જોખમમાં મૂકી શકે છે. કામવાળાને સાચવવો એ અઘરું કામ છે. લાંબો સમય ટકે એવો કામવાળો એ કાલ્પનિક પાત્ર છે કારણ કે કામ છોડીને ભાગી જવું એ કામવાળાની ફિતરત હોય છે. તમે ઈચ્છતા હોવ કે કામવાળો લાંબુ ટકે તો કકળાટ કરશો નહિ. કામવાળો વહેલો આવે તો ‘કેમ વહેલા આવ્યો?’, મોડો આવે તો ‘કેમ મોડો આવ્યો?’ અને રજા પાડે તો ‘કેમ રજા પાડી?’ કહીને એને બોર ન કરશો. એ આવે છે એ જ નસીબ કહેવાય. એની સાથે ભૂલે ચુકે પણ ઉંચા આવાજે વાત કરશો તો નવો કામવાળો શોધવાનો વારો આવશે! આ કંઈ હસબંડ નથી કે સાંભળી લે. એ જે દિવસે ટાઈમસર આવે એ દિવસે લોટરીની ટીકીટ લઇ લેજો, લાગી જશે! તમારા ઘરે ખુબ મહેમાન હોય અને એ દિવસે કામવાળો આવીને ચુપચાપ કામ કરી જાય એને સદનસીબ ગણજો! જે જાતકે આગલા જનમમાં દુકાળમાં ગાયોને પાણી પાયું હોય એને જ આવો કામવાળો મળે છે. એનું એક છોડની જેમ એનું જતન કરો. ખેતીમાં જેમ કહેવાય છે કે ‘ખેડ, ખાતર અને પાણી સમૃદ્ધિ લાવે તાણી’ એમજ રજા, રોકડા અને કપડા એ રામલાને તમારા ઘર સાથે બાંધી રાખશે! નવા કપડાનું ખાતર અને બોનસના પાણીથી રામલાઓ સોળે કળાએ ખીલી ઉઠતા હોય છે! ટૂંકમાં કામવાળો એ અગિયારમો ગ્રહ છે જે ખુશ રહેશે તો ઘરની ચોકડીમાં ધોકા ધબકતા રહેશે અને વાસણો રણકતા રહેશે.

ક્રિકેટમાં કોચ, કેપ્ટન અને ખેલાડીઓ વચ્ચેના સંબંધો જીતમાં અગત્યનો ભાગ ભજવતા હોય છે. કેપ્ટન અને કોચ વચ્ચે કુંતી-દ્રૌપદી જેવા સંબંધો હોય એ ટીમની જીતવાની શક્યતાઓ વધી જાય છે. જોકે આપણા કેપ્ટનોની હાલત દ્રૌપદી કરતા ખરાબ હોય છે કારણ કે દ્રૌપદીએ તો સાસુ ઉપરાંત પાંચને સાચવ્યા હતા, જયારે આણે કોચ ઉપરાંત દસને સાચવવાના હોય છે. હવે તો હારીને આવે ત્યારે ફેસબુક અને ટ્વિટર પર હજારો સાસુઓ ફૂટી નીકળતી હોય છે. અગાઉ ચેપલ-ગાંગુલી અને તાજેતરમાં કુંબલે-કોહલી વચ્ચે સાસુ-વહુવાળી થઇ ચુકી છે. એમાં તો મોટી સંખ્યામાં ટીવી ફૂટશે એ આશાએ માલ ભરીને બેઠેલા પાકિસ્તાનના વેપારીઓ રાતે પાણીએ રોયા! બેટિંગ વખતે બેટ્સમેન અને નોન-સ્ટ્રાઈકર વચ્ચેની સંવાદિતા જરૂરી છે. એક ગેરસમજને કારણે ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફીમાં હાર્દિક પંડ્યાની હાલત શોલેના ‘આધે ઇસ તરફ, આધે ઉસ તરફ ઔર બાકી કે મેરે પીછે …’ બોલીને જય-વીરુ તરફ ધસી ગયેલા જેલર જેવી થઇ હતી એ યાદ હશે. બાકી પંડ્યાજી આઉટ થયા એ પહેલા કપરી પરિસ્થિતિ વચ્ચે પાકિસ્તાનની એક ઓવરમાં એમના બેટમાંથી પાંચ છક્કા છૂટ્યા હતા! ફિલ્ડીંગ વખતે બોલર એક હોય છે પણ ફિલ્ડર દસ હોય છે છતાં ચેમ્પિયંસ ટ્રોફીમાં આપણી ફિલ્ડીંગ વખતે ઉછળેલા ૨૬ કેચમાંથી ૭ કેચમાં આપણે બાઘા માર્યા હતા! શું છે કે પછી આમાં સંબંધો બગડે અને મેચો હાથમાંથી જાય. આ બધા ઝારા-ફ્રેશ તાજા દાખલા છે.

પોલીસ-ગુનેગાર અને પોલીસ-બિનગુનેગાર પ્રજા વચ્ચેના સંબંધો પર પણ એક નજર નાખવા જેવી છે. આમ તો પોલીસ પ્રજાની મિત્ર ગણાય છે. પણ કોણ જાણે કેમ પણ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોલીસ ખાતા માટે એવું કાયમ કહેવાય છે કે ‘પુલિસ સે ન દોસ્તી અચ્છી ન દુશ્મની’. છતાં પોલીસ જવાનોના લગ્નો તો થતા જ હોય છે અને એમના બાળકોના પણ લગ્ન થતા હોય છે. આ બતાવે છે કે એમની સાથે સંબંધ બાંધી શકાય છે. અહીં સામાન્ય જનતાની વાત થાય છે. બાકી પોલીસ અને ચોર વચ્ચેનો સંબંધ ઉંદર બિલાડીનો સંબંધ કહેવાય છે. બિલાડી પણ કેવી? ઉંદરને રમાડવાના બદલે ધોઈ ધોઈને અધમુઓ કરી નાખે એવી! આની સામે પ્રમાણમાં ઢીલી ગણાતી ટ્રાફિક પોલીસ અને ટુ-વ્હીલર ચાલક વચ્ચેના સંબંધો ટોમ એન્ડ જેરી જેવા ગણાય. આમાં ટોમ ઓછા અને જેરી હજારો હોય પાછા. શહેરોમાં ‘સીટી પોલીસ’ તરીકે ઓળખાતા આ કર્મીઓ પાસે સીટી વગાડવાથી વધુ સત્તા પણ હોતી નથી. ઓછું હોય એમ આપણે ત્યાં ટ્રાફિક પોલીસને જોતાં જ કબડ્ડીના ખેલાડીની જેમ ‘તાકાત હોય તો પકડી બતાવ’ કહેતા હોય એમ બાઈક ભગાવવાનો રીવાજ છે. પેલો પણ બચારો પગ ઘસડીને એકટીવા રોકતી આંટીઓથી બચે કે પછી ટ્રાફિકની ચાલુ લેનને સાચવે કે પછી વહી જતી લોડીંગ રીક્ષાવાળા બકરાને પકડે? દરમ્યાનમાં જેરીઓ આડોઅવળા થઈને બાઈક મારી મુકતા હોય છે. આ ખેલમાં ટોમને પણ ખબર જ હોય છે કે આ જેરીઓ મારા સુધાર્યા સુધરવાના નથી એટલે ખાલી પોતાની ધાક જાળવી રાખવા અને કેસનો ટાર્ગેટ પૂરો કરવા પુરતું દંડો પછાડતા હોય છે. આ પ્રકારના સંબંધોમાં ભય વિના પ્રીતિ, કમસેકમ આપણે ત્યાં તો અસંભવ છે. એટલે સંબંધો તો તણાવ ભર્યા જ રહેવાના.

ગાંધીજી કહેતા કે ગ્રાહકને સેવા આપીને આપણે મહેરબાની નથી કરતા, બલકે એ આપણી પાસે આવીને આપણને સેવા પૂરી પડવાની તક આપે છે. ગ્રાહક શબ્દમાં હક આવેલો છે. કમનસીબે આપણે ત્યાં ગ્રાહક અને ધંધાદારી વચ્ચે ‘તેરા તેલ ગયા, મેરા ખેલ ગયા’નો માહોલ જોવા મળે છે. દાખલા તરીકે, રેસ્તરાંની મેનેજમેન્ટ અને ગ્રાહક વચ્ચે વિશિષ્ઠ પ્રકારનો સંબંધ – જેમાં ગ્રાહકો ટેબલ સાફ મેળવવાનો હક, ગ્લાસમાં આંગળા બોળ્યા વગર પાણી મેળવવાનો હક, પોતાને ગમતી ટીવી ચેનલ જોવાનો હક, ટીશ્યુમાં સુગર કોટેડ વરીયાળી ભરીને લઈ જવાનો હક, ગુજરાતી વેઈટર સાથે હિન્દીમાં વાત કરવાનો હક, શાકને સબ્જી અને ‘દાળ’ને ‘દાલ’ કહેવાનો હક, ટેબલ પર જોરશોરથી વાતો કરવાનો અને અટ્ટહાસ્ય કરવાનો હક, અને ‘દાલ મોલી થી’ અથવા ‘તડકા તેજ નહીં થા’ જેવા કારણોસર ટીપ ન આપવા જેવા હક માગતા કે વગર માગ્યે ભોગવતા જોવા મળે છે. સામે પક્ષે વેઈટરો પણ ટીપ ગુપચાવવાનો ઈરાદો ધરાવતા ગ્રાહકોને ઓળખી જઈ ટેબલને અડે નહિ તે રીતે કપડું ફેરવી, આંગળી બોળવાનો હક જતો કરવા બદલ ધોયા વગરના ગ્લાસ આપી, ગ્રાહક ચેનલ બદલવાનું કહે ત્યારે રિમોટ બગડી ગયો છે એવું જુઠ્ઠું બોલીને, કે પછી હવાયેલી વરીયાળી પધરાવીને વળતો વહેવાર નિભાવતા હોય છે. આવું ફક્ત રેસ્તરાંમાં જ નહિ પણ શાકની લારીથી લઈને હેર કટિંગ સલુન અને કરિયાણાની દુકાનથી લઈને સાડીના શો રૂમ સુધી બધે જ જોવા મળે છે.

જુઓ આવી હળવી વાતો કરતાં કરતાં ‘કહત બધીરા’ને છ વર્ષ પુરા થયા અને દિવાળી અંકથી સાતમું બેસશે! કોલમિસ્ટ અને વાચક વચ્ચેના આ પરોક્ષ સંબંધમાં મળેલા અઢળક પ્રેમથી હૈયું ગદગદિત છે. મારા શબ્દો તમારા ચહેરા પર સ્મિત લાવી શક્યા હોય તો હું ધન્યતા અનુભવીશ. ખુબ ખુબ વહાલ …

सुन भाई साधो …
‘હલ્લો, અમારે ત્યાં ઘો નીકળી છે. આવીને પકડી જાવ ને!’
‘તમે ક્યાંથી બોલો છો?’
‘તમારા સસરાની સોસાયટીમાંથી.’

—–X—–X—–

Posted in कहत बधिरा... | Leave a comment

કાકાઓના મૌલિક અધિકારો

Cutting With ABકાકા અને કાકી બહાર જવાના હતા. કાકી તૈયાર થતાં હતા એટલામાં લાઈટ ગઈ. કાકીએ પાઉડરને બદલે કંકુ મોઢા પર ચોપડી દીધું. કાકી તૈયાર થઈને બહાર આવ્યા અને કાકાને પૂછ્યું “હું કેવી લાગુ છું?” કાકા કહે “પોસ્ટ ઓફીસના ડબ્બા જેવી”. આ ધોળાવીરા જોકમાં કાકાની સેન્સ ઓફ હ્યુમર ઉંચી બતાવી છે. પરંતુ અત્યારે આવી જોક મુકો તો મહિલા અધિકારવાળા નાકના ટીચકા ચઢાવે. પરંતુ અમારું માનવું છે આવા જોક કાકીઓના ન જ બને. ધારો કે બનાવવા જઈએ તો શું થાય? એક કાકા ડાઈ કરતા હતા. એટલામાં લાઈટ ગઈ. ડાઈ માથાને બદલે મોઢા પર લગાડી દીધી. પછી કાકા અને કાકી રિસેપ્Kaka o na Adhikaroશનમાં ગયા. ત્યાં લોકોએ કાકાનું ધ્યાન દોર્યું. હાસ્તો, કાકાઓ તૈયાર થઈને કાકીને પૂછે કે ‘હું કેવો લાગુ છું” એવું જોકમાં પણ શક્ય નથી. અને કાકીઓ કાકાના મોઢા તરફ નજર કરે, એ પણ એટલું જ ભૂલ ભરેલું છે. એક્ચ્યુઅલી કાકાઓ ઉપેક્ષિત છે. મહિલાઓ, બાળકો, દિવ્યાંગ, માઈનોરીટી, અને બંને તરફના શૌચાલયમાં પગ નાખનારાઓના અધિકારો માટે લડનારા અનેક છે. પરંતુ જુના જોક્સમાં, જૂની ફિલ્મો અને સીરીયલોમાં આવતા, અને જેમના ‘જોક્સો’ સાંભળીને એક જનરેશન મોટી થઈ એ કાકાઓના હક વિષે કેમ કોઈ વાત નથી કરતુ?

એક જમાનામાં મિમિક્રી આર્ટીસ્ટ તરીકે ઓળખાતા આપણા સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન્સની સર્કિટમાં કાકાઓ હિટ હતા. એમાં પણ અમદાવાદના કાકાઓ પાછાં ટોપ ઉપર. વિનોદ જાની, મહેશ શાસ્ત્રી, કાંતિ પટેલ, દિનકર મહેતા, મહેશ વૈદ્ય અને દિનેશ શુક્લ જેવા કલાકારોએ જે કાકાઓની ઓળખાણ આપણા સમાજને કરાવી, એ આજના લાલુ જેવા ચાલુ માણસનીપણ અણી કાઢે તેવા,અને ઉસ્તાદીમાં નાગા બાવાનું પણ ખિસ્સું કાપી લે એવા હતા. એમની કાકાગીરી આગળ ભલભલા ખાં સાહેબો હથિયાર હેઠા મૂકી દેતા. અનુ મલિક અને કમાલ આર. ખાન જેવા પકાઉ લોકો તો હમણાં હમણાં જાણીતા થયા, બાકી અસલના કાકાઓ મગજનું ઈન્સ્ટન્ટ દહીં કરી આપતા! ‘બહાર નેકરવાની એન્ટ્રી ક્યોં આઈ બકા?’ એવું અમને એક કાકાએ પૂછેલું, જેનો જવાબ અમે આજે પણ શોધીએ છીએ. શહેરના અડધા પાગલો એટલે કે બ્રાન્ડેડ પાગલોની કુલ સંખ્યાના અડધા, અને બાકીના છુટ્ટા ફરતા અર્ધપાગલો એ કાકાઓની દેણ છે એવું હજુ મનાય છે. એ સમયના પ્રવર્તમાન માનાંકોની મર્યાદામાં રહીને આવતી જતી મંગળાગૌરી કે કુસુમલતાઓ સાથે શિષ્ટ અને મધુર પ્રેમાલાપ કરવો એ કાકાઓમાં હીટ પ્રવૃત્તિ હતી! જવાનિયાઓને પણ બે વસ્તુ શીખવા મળતી. અને આજે?

જુના ધોતિયાધારી કાકાઓની સામે આજે દીકરી કે વહુની ડીલીવરી માટે પત્નીના થેલા ઉપાડી વિદેશ જતાં કાકાઓ, પછી છો ને સોશિયલ મીડિયા પર જીન્સ પહેરીને લાસ વેગાસમાં ફરતા દેખાય, પણ એમનામાં અસલના કાકાઓ જેવી મજા નથી. અસલના કાકાઓએ ઉસ્તાદી, તીક્ષ્ણ હાસ્યવૃત્તિ અને હાજરજવાબીપણાને લઈને કાકાત્વને (નવો શબ્દ છે લખી રાખજો) નવી ઊંચાઈઓ બક્ષી હતી. આજકાલ તો એવા કાકાઓ માઈનોરીટીમાં છે. અમને તો ભય છે કે અત્યારની પેઢી જો કાકાઓના મૌલિક અધિકારોનું રક્ષણ નહિ કરે તો આ આખી પ્રજાતિ લુપ્ત થઇ જશે! કાકાસંસ્થા દરેક સમાજ માટે જરૂરી છે. સમાજમાં આવા કાકાઓનો પુરવઠો જળવાઈ રહે એ માટે કાકાઓએ સ્વયં જાગૃત થવું પડશે. આપણી કાકા સંસ્કૃતિ એ આજના સમયની માગ છે.

આ ઘટનાક્રમમાં કાકાઓનો દોષ નથી. બધું કાળની થપાટોને કારણે થયું છે. અમદાવાદની જ વાત કરીએ તો પોળનું જીવંત વાતાવરણ છોડીને નદી પારની સોસાયટીઓ અને ફ્લેટોમાં રહેવા ગયેલા કાકાઓ એમનું કાકાત્વ જાણે વચ્ચે આવતી સાબરમતીમાં વહેતા નર્મદાના પાણીમાં પધરાવતા આવ્યા હોય એવું ચોક્કસ લાગે છે.

કાકાઓ વ્યાજના વ્યાજ એટલે કે છોકરાંના છોકરાં માટે ઘેલા હોય છે એ વાત સાચી. એટલે જએ બાબાના  બાબાને નર્સરીમાં એડમીશન મળે ત્યારથી એને લેવા-મુકવા જવાનું હરખભેર ઉપાડી લે છે. પણ, એનો મતલબ એ નહીં કે બધા કાકાઓને બધા સમયે આ કામ માથામાં મારવામાં આવે. વહુ સવાર-સવારમાં બેઠી બેઠી વોટ્સેપમાં ગુડાય ને બચારા કાકાઓ છોકરા મુકવા જાય એ ક્યાંનો ન્યાય? આવું જ બેન્કના કામનું છે. ઘરનાં જ નહીં, પડોશમાં પણ હુતોહુતી બેઉ નોકરી કરતા હોય, તો એ લોકો પણ ‘અંકલ પ્લીઝ આટલી એન્ટ્રી પડાવતા આવજો ને’ કહી બિન્ધાસ્ત રીતે કાકાઓને પાસબુક પકડાવી દેતા હોય છે. અંકલ બની મહાલતા આપણા આ કાકાઓને બની શકે કે બેન્કમાં આંટો મારવામાં કદાચ મઝા પણ આવતી હોય, પણ એનો મતલબ એ નથી કે એમને માથે આવા કામ મારવામાં આવે! આવા કાકાઓને જોઇને કોણ માને કે એક જમાનામાં કાકાઓનું ઘરમાં એકહથ્થુ શાસન રહેતું અને એમની સામે ચૂં કે ચાં કરવાની કોઈની હિમ્મત નહોતી?

આ સંજોગોમાં હવે જરૂર છે કાકાઓએ આત્મસન્માન ખાતર જાગૃત થવાની. એકલા ન કરી શકે તો પોતાના જેવા અન્ય કાકાઓને ભેગા કરી આંદોલન કરવાની. જરૂર છે વોટ્સેપ પર લોકોને બોરિંગ ગુડ મોર્નિંગ મેસેજ અને પેન્શનના સર્ક્યુલરો ફોરવર્ડ કરવાનું બંધ કરીને રસિક કાકાઓનું શૌકિન ગ્રુપ શરુ કરવાની. જરૂર છે બાંકડે બેસીનેસની દેઓલ અને પૂનમ ધિલોનને બદલેસની લીઓની અને પૂનમ પાંડેની ચર્ચા કરવાની જરૂર છે.જરૂર છે બરોડા ટુ બેંગકોક ટુર કરવાની. હવે તમે એમ કહેશો કે આવા અવળા અને અનૈતિક આઈડિયા ન આપવા જોઈએ. કેમ? અનૈતિક કામ કરવાનો અધિકાર ફક્ત યુવાનોનો જ છે? કાકાઓનો નહીં? ઉંમર વધે એટલે હસીન ગુના કરવાના છોડી દેવાના? બિલકુલ નહિ. કાકાઓ તમે આગળ વધો, કંઈ થાય તો અમે બેઠા છીએ.

મસ્કા ફન
‘કંઈ થાય તો અમે બેઠા છીએ’ કહેનારા સમય આવ્યે ઉભા થતા નથી.

Posted in નવગુજરાત સમય | 2 ટિપ્પણીઓ

ચડ્ડી પે ચર્ચા

Chaddi Pe Charcha

Click on image to read this and other articles online on Feelings Gujarati Magazine

રંપરાગત રીતે આપણે ત્યાં દરિયામાં નહાવા પડતી વખતે બધા જ કપડા પહેરી રાખવાનો રીવાજ હતો. આપણામાં ભુરીયાઓ જેવું નહિ કે કપડાના બે કકડા લપેટીને દરિયામાં ઝંપલાઈ દઈએ. એ જમાનામાં બાથરૂમમાં પણ નાડાવાળી ચડ્ડી ઉપર બનિયાન પહેરીને કે માત્ર લુંગી અથવા ગમછો પહેરીને નહાવાના લહાવા લેનારો વર્ગ પણ મોટો હતો. આવા સુશીલ યુવાનોને એ વખતે સમાજે રોકી રાખ્યા ન હોત તો આજે આપણે ત્યાં સુટ-બુટ અને ટાઈ પહેરીને દરિયામાં નહાવાની ઉજ્વળ પરંપરા પ્રસ્થાપિત થઇ હોત. આજે પણ જુરાસિક યુગના અવશેષો વિષે સંશોધન કરતા લોકોમાંના કેટલાકે આ પુરાતન ઉજ્વળ પરંપરાના અમુક ઉપાસકોને વોટર પાર્ક અને હોલીડે રિસોર્ટના સ્વિમિંગ પુલમાં જીન્સ-ટીશર્ટ, લેંઘો-ગંજી, સલવાર-કમીઝ કે સાડી સહીત ધબાધબી કરતા જોયા હોવાનું નોંધ્યું છે.

સુટ-બુટ કે ધોતિયા-ખમીસ સાથે સમુદ્રસ્નાન કરવાની પરંપરાને નેસ્ત નાબુદ કરવા માટે જવાબદાર હોય તો ‘હાલોને આપણા મલકમાં’ની હાકલ સાથે ડીસેમ્બર મહિનામાં વતનમાં ઉતરી પડતા ભારતીય ઉપખંડની એન.આર.આઈ. તરીકે ઓળખાતી ઉપજાતીના મનુષ્યો! દેખાવે આ મનુષ્યો આપણા જેવા જ લાગતા હોવા છતાં બસો માણસોના ટોળામાં એમની ચડ્ડીને કારણે ઓળખાઈ જતા. એવું નહોતું કે એ લોકો સુપરમેનની જેમ પેન્ટ ઉપર ચડ્ડી પહેરતા. ઊંહું… એ લોકો અધોવસ્ત્ર તરીકે માત્ર ચડ્ડી પહેરતા. ઉપર લખડું પડી ગયેલું ટીશર્ટ હોય પાછું. સાવ એવું નહિ એમનામાં. એમાં પહેલી ધારના એન.આર.આઈ. (એટલે કે બોર્ન એન્ડ બ્રોટ-અપ ઇન યુ.એસ. યુ સી!) હોય એ પાછા ચડ્ડી ઉપર માત્ર ગંજી પહેરતા. આ પોશાક પહેરવામાં એમને સ્થળ-કાળ પણ નડતો નહિ! અમે મસાણમાં અને બેસણામાં પણ ચડ્ડી પહેરીને બેઠેલા ભાઈઓને જોયેલા છે. આ તો આપણા ગોર મહારાજોની જોહુકમી બાકી વરરાજા બર્મુડા પહેરીને બેઠા હોય એવા ફોટા પણ આલ્બમોમાં જોવા મળતા હોત. દેશમાં આવ્યા પછી પણ છોકરાની બાબરી કે ત્યાં કરેલા લગ્ન નિમિત્તે કુળદેવીના સ્થાનકની મુલાકાત નક્કી જ હોય. એટલે મંદિરના પરિસરમાં પણ આવા જાતકો દાળમાં પડેલા કોકમની જેમ અલગ તરી આવતા. કાળક્રમે દેખાદેખીમાં એમનો ચેપ આપણી પ્રજાને લાગ્યો. હવે તો એવી હાલત છે કે મંદિરોની બહાર ‘પૂરી લંબાઈના વસ્ત્રો પહેરીને જ મંદિરમાં પ્રવેશવું’ના પાટિયા મારવા પડે છે.

મને તો ચડ્ડી નથી ફાવતી. ઘરમાં ચડ્ડીઓ પહેરીએ તો મચ્છરને કરડવા માટે મોકળું મેદાન મળી જાય. જયારે ચડ્ડી પહેરીને બહાર નીકળીએ તો કૂતરાને બટકું ભરવા માટે છાલ ઉતારેલા કેળા જેવા ખુલ્લા પગ મળી જાય. જોકે હવે પોણીયા બાંયની ચડ્ડીઓ મળવા માંડી છે એ ગનીમત છે બાકી, ચડ્ડીના ક્ષેત્રે આપણે દુનિયાને આપવા જેવું કંઈ નહોતું. એક જમાનામાં આપણે ત્યાં નાડુ નાખેલી પટ્ટાવાળી ચડ્ડીઓનું એકચક્રી શાસન હતું. જેમ ભાંગના બંધાણીને સ્કોચ વ્હિસ્કીનો નશો પણ ફિક્કો લાગે એમ નાડુ નાખેલી પટ્ટાવાળી ચડ્ડીઓ પહેરવાના શોખીનોને બર્મુડા પ્રકારના ચડ્ડામાં ઘર જેવું વાતાવરણ લાગતું નહોતું! એ જે હોય તે પણ ઘણા સંશોધન પછી અમને ચડ્ડીનો એક માત્ર ફાયદો દેખાયો છે કે એમાં તમે બાંય ઉંચી કર્યા વગર પગ ઉપર વલૂરી શકો છો.

નાડાને ચડ્ડીનું અગત્યનું અંગ ગણી શકાય, પણ અવિભાજ્ય અંગ ન ગણી શકાય કારણ કે નાડાના પોતાના ભયસ્થાનો છે. તમારી આંગળી પહોચી શકે એનાથી વધુ ઊંડે સરકી જવું એ નાડાનો સ્વભાવ છે. કહેવત છે કે પાણીમાં ગયેલું પાડું, ઘાંચમાં ગયેલું ગાડું અને નેફામાં ગયેલું નાડુ બહાર કાઢવું મુશ્કેલ છે. એ વાત સાચી કે સરકાર ટકાવવા માટે જેટલી જરૂર ધારાસભ્યોના ટેકાની હોય છે એટલી જ જરૂર ચડ્ડીને કમર પર ટકાવી રાખવા માટે નાડાની હોય છે. નાડાનું બે ટુકડામાં વિભાજન થાયા પછી એક હાથે ચડ્ડી પકડી અને બીજા હાથે નાડું શોધી રહેલા માણસની હાલત મત્સ્યવેધ માટે ત્રાજવામાં ઉભેલા અર્જુન કરતાં પણ કફોડી બની જાય છે. સ્વિમિંગ પુલમાં કે દરિયામાં ખાબકતી વખતે પણ નાડુ દગો દે ત્યારે રોકેટમાંથી સેટેલાઈટ છૂટો પડે એમ ચડ્ડીમાંથી તરવૈયો છૂટો પડી જાય છે. તમે ભલે નાડ પારખી શકતા હોવ પણ નાડુ પારખવામાં થાપ ખાઈ જાવ તો ઉભી બજારે ભયાનક દ્રશ્યો ઉભા થઇ શકે છે. નાડાનો બહારથી દુરસ્ત દેખાતો ભાગ નેફાની અંદરના નાડાની મજબુતીની ખાતરી નથી આપતો એવું અઠંગ ચડ્ડા-પહેરુ લોકોનું કહેવું છે. એ હિસાબે નાડાનું કામ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ જેવું છે; બહારથી તો મજબુત, પણ જેવી રીતે પાકિસ્તાન સામે આપણી ટીમ ફાઈનલમાં તૂટી ગઈ એમ નાડુ તૂટે તો વિકેટોની જેમ ચડ્ડી પગમાં ઢગલો થઈને પડે ય ખરી! એટલે નાડી પરીક્ષણ કર્યા પછી જ ચડ્ડી પહેરવી. સદભાગ્યે ચડ્ડીમાં પણ પરિવર્તનનો પવન વાયો છે. હવે ઈલાસ્ટીકવાળી અને બટનવાળી ચડ્ડીઓ પણ મળતી થઇ છે. અમો નાડા અને ઈલાસ્ટિક બંનેથી સજ્જ હાઈ સિક્યોરીટીવાળી ઈમ્પોર્ટેડ હાઈબ્રીડ ચડ્ડી પહેરીએ છીએ એ જાહેર જનતાની જાણ સારું.

सुन भाई साधो …

ભવ્ય ભાતીગળ ગુજરાતી ફિલ્મ:
ચારસોની ચોયણી ને નવસોનું નાડુ, હાલ ગોરી તને ગરબે રમાડું.

 

—–x—–x—–

Posted in कहत बधिरा... | Leave a comment

ધ્વનિતનું વિટામીન શી

જેની લાંબા સમયથી રાહ જોવાતી હતી એ આરજે ધ્વનિતની ‘વિટામીન શી’ આખરે આવી ગઈ. ગુજરાતી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં લાંબા અરસા પછી કદાચ પહેલીવાર એવું થયું છે જયારે કોઈ બીજા ક્ષેત્રમાં ભરપુર લોકચાહના ધરાવતી હસ્તી સિલ્વર સ્ક્રીન પર પગલાં માંડતી હોય. એક આર,જે, તરીકે ધ્વનિતનો મોટો ચાહક વર્ગ છે. અમદાવાદ અને એના આસપાસના વિસ્તારોમાં લાખો ઘરો એવા હશે જેમાં સોમથી શનિ સવારે સાતથી અગિયાર વાગ્યા વચ્ચે ધ્વનિત એના અવાજથી હાજરી પુરાવતો હોય. ‘વિટામીન શી’માં જીગરના રોલ માટે એની પસંદગી માટે એની લોકપ્રિયતા અને વ્યક્તિત્વની સાથોસાથ એનો અવાજ મુખ્ય કારણ હોઈ શકે કારણ કે ફિલ્મની વાર્તા મુખ્ય પાત્ર જીગરના વોઈસ ઓવરમાં કહેવાઈ છે. આ એવી બાબત છે જેમાં ધ્વનિત બેતાજ બાદશાહ છે.

ભાઈ-ભાભી સાથે રહેતો જીગર ઉર્ફે જીગો વિમાની પોલીસીઓ વેચતો માધ્યમ વર્ગનો યુવાન છે. આ લખાય છે ત્યાં સુધી એ સ્પષ્ટ થઇ ગયું છે કે ધ્વનિતને આ ભૂમિકામાં દર્શકોએ વધાવી લીધો છે. એનું એક કારણ એ પણ હોઈ શકે કે ફિલ્મમાં જીગરનું પાત્ર ‘બોય નેક્સ્ટ ડોર’ જેવું છે અને ‘ટ્રી ઈડિયટ’ કેમ્પેઈન હોય કે ‘મિર્ચી નિયોન રન’, ધ્વનિત સતત એના ચાહકો વચ્ચે રહ્યો છે. એના શ્રોતાઓ સાથે દૈનિક ધોરણે સતત સંવાદ ચાલે છે. એમના માટે એ ‘આપણો ધ્વનિત’ જ છે.

ફિલ્મની વાર્તા વિષે મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયામાં ઘણું આવી ગયું છે અને તમે વિકેન્ડમાં કદાચ જોઈ પણ હશે એટલે એની વધુ ચર્ચા નથી કરવી. મને વાર્તાને જે ટ્રીટમેન્ટ આપવામાં આવી છે એ રસપ્રદ લાગી છે અને એની વાત અહી કરવી છે. એક સારી વાર્તામાં જે હોવું જોઈએ એ બધું જ ‘વિટામીન શી’માં મોજુદ છે. રસપ્રદ વળાંકો દર્શકમાં ઉત્સુકતા જગાવે છે અને હળવી ક્ષણો તથા પ્રેક્ષકને લાગણીવશ કરી દે એવી ઘટનાઓ દર્શકને વાર્તા સાથે જોડે છે. આ સફર દરમ્યાન સમય ક્યાં વહી ગયો એની દર્શકને જાણ પણ ન થાય એ માટે વાર્તામાં સારી રીતે વણાયેલું હાસ્ય હોવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. ફૈસલ હાશમી, મોહસીન ચાવડા અને અને પરેશ પટેલની ટીમે ‘વિટામીન શી’માં આ બધું જ મુક્યું છે.

ફિલ્મની શરૂઆતમાં જીગર પોતાની કથની કહે છે જે ધ્વનિતના જ વોઈસ ઓવરથી કહેવાય છે. પાત્રોની ઓળખ પણ ત્યાં જ આવે છે. કહે છે ને કે યુવા વસ્થામાં લગભગ બધી જ સમસ્યાઓના મૂળમાં મિત્રો હોય છે અને એના સમાધાનમાં પણ મિત્રો જ હોય છે. એવું અહીં પણ છે. ડીલ ફાઈનલ થવામાં હોય તે જ સમયે મિત્ર ‘વડીલ’નાં ફોનના કારણે (એ સિક્વન્સ પછી પણ સરસ રીતે પ્રયોજાઈ છે) વીમાના ગ્રાહક ગુમાવતા જીગરને એ જ વડીલ બટાટા પૌંવા અને લીંબુના પ્રતિકથી ‘વિટામીન શી’ ની ઉણપ વિષે સમજાવે છે. કહે છે ‘ડીશ છીછરી છે, પણ વિચાર ઊંડો છે’. બસ, એ ક્ષણથી જીગર, વડીલ, મનીયા અને એડમીનની કેમેસ્ટ્રી જામી જાય છે. હીરોના ત્રણેય મિત્રોનું કામ અદભૂત છે. ફૂલ માર્ક્સ. એ ચારે ભેગા હોય એવા સીનમાં ટાંગ ખીંચાઈનો સબ્જેક્ટ પ્રેમ જવરથી પીડાતો અથવા એમાં અટવાયેલો અને છૂટવા મથતો જીગર જ હોય એટલે એના ભાગે ટપલા ખાવાનું જ આવે એ સ્વાભાવિક છે. પણ શ્રુતિ સાથેની એની ઓળખાણ અને એ પછીની મુલાકાતોની ઘટનાઓમાં રોમાંસ સાથે હ્યુમર નિષ્પ્રયત્ને અને ખૂબીથી નિષ્પન્ન કરે છે. ધ્વનિત હોય એટલે અમદાવાદનો ટ્રાફિક, પાર્કિંગ, ખાડા અને ટ્રાફિક પોલીસ અંકલની વાત પણ હોય જ અને એ છે જે અને એ બધા જ સીનમાં હાસ્યની છોળો ઉડે છે. શ્રુતિના ટુ વ્હીલરમાં પેટ્રોલનું ખૂટી જવું, એ સમયે જીગરનું બાઈક લઈને આવવું અને પીછો કરી રહેલા જીગર પરના શ્રુતિના ગુસ્સાનો એ સીન હીરો-હિરોઈનની કેમેસ્ટ્રી જમાવવા માટે ખૂબીથી પ્રયોજાયો છે! વડીલના શબ્દોમાં જીગર ‘ખિસકોલી જેવા નબળા હૃદયનો’ છે, છતાં પણ ટોળકી શ્રુતિને પ્રપોઝ કરવા માટે એને હવા ભરીને તૈયાર કરે છે. પણ એ જતો હોય છે ત્યારે વડીલ કહે છે ‘આપણું ઘેટું ચરવા ગયું છે પણ ઉન મુકીને આવશે…’ અને એવી જ ઘટનાઓ પણ બને છે. કેફેમાં પહેલી ડેટ અને એ પછીના બંનેના દરેક સંયુક્ત સીનમાં તમારા ચહેરા પર સ્મિત આવ્યા વગર નહિ રહે. શ્રુતિ જીગરને ‘યસ’ કહે છે એ મોમેન્ટ વિશેષ રીતે ફિલ્માવાઈ છે.

Vitamin She-2ફિલ્મના વાર્તા પ્રવાહ દરમ્યાન ભવિષ્યમાં બનનાર ઘટનાઓ માટે વવાયેલા બીજને આગળ ઉપર જે રીતે કથા સાથે જોડીને ઉપયોગમાં લેવાયા છે એ દાદને પાત્ર છે. અકસ્માતમાં પત્ની અને બાળક ગુમાવનાર માનસિક અસ્થિર બાબુ એવી જ કેટલીક મીઠી અને હૃદય સ્પર્શી ક્ષણો આપે છે. પતિ-પત્નીના સંબંધોને સ્પર્શતા સબપ્લોટમાં શ્રુતિના પિતા સંજયના પાત્રમાં આશિષ કક્કડ લગ્નજીવનમાં આવતા મનમુટાવ અને અત્યંત સંવેદના સભર દ્રશ્યોમાં અસર છોડી જાય છે. હીરોનું પાત્રા લેખન જેટલું સ્પષ્ટ છે એટલું કદાચ (એકાદ છૂટક સૂચક પ્રસંગને બાદ કરતાં) હીરોઈનનું નથી, પણ રોમાન્ટિક કેમેડી ડ્રામામાં એટલા ઊંડા ઉતારવાનું પણ હોતું નથી. એ ન્યાયે એ પોતાના ગર્લીશ નખરાથી જીગરના મગજની નસો ખેંચવાનું કામ બરોબર રીતે બજાવે છે. આ પ્રકારની રિલેશનશિપમાં રહેલી વ્યક્તિ પોતાને એકેએક ઘટના સાથે આસાનીથી જોડી શકે એટલી સાહજિક છે. પ્રસ્તુતિ જરા નાટકીય છે જે આ જોનરની ફિલ્મોમાં સામાન્ય છે. અહીં જીગરના પ્રતિભાવ ઝીલવા માટે ક્લોઝ-અપનો ઉપયોગ વધુ કરવામાં આવ્યો છે જે ન કર્યું હોત તો પણ સિન એટલા જ અસરકારક બન્યા હોત. કૃશ દેબુ ઉર્ફે સુધીરના એની પત્ની ગીતા સાથેના સીનમાં ગૃહિણીની સમસ્યાઓને વાચા અપાઈ છે. એ જ સંદર્ભમાં કુરુષ દેબુ સાથેના બ્રહ્મજ્ઞાનવાળા કેમિયોમાં બંનેના કૃષ્ણ-અર્જુનના લિબાસ સીનને સપોર્ટીવ છે. ડાયલોગ પણ એટલાજ હિલેરીયસ છે. ધ્વનિતને એ ગેટઅપમાં જોઇને એના ફેન્સને ગમ્મત પડી હશે. ‘ભાઈ સાથે પચીસ વર્ષમાં પહેલી વાર ઝઘડયો’ હોય કે પછી મિત્રો પરના ગુસ્સાનો સીન હોય ધ્વનિતે પોતાના તરફથી કોઈ કસર રાખી નથી.

Chhokri song from Gujarati film Vitamin She

મેહુલ સુરતીનું સંગીત તુષાર શુક્લ તથા ડૉ રઈશ મનીઆરના ગીતો ફિલ્મનું મજબુત પાસું છે. ફિલ્મનો ટાઈટલ ટ્રેક એક રેપ સોંગ છે જેના શબ્દો ખુબજ રમતિયાળ છે. ગીતના શબ્દો અને અવાજ ધ્વનિતના જ છે અને એણે ગીતના મૂડ પ્રમાણે જ ગયું છે. હળવા ડાન્સ સ્ટેપ્સ સાથે અમદાવાદના જ વિવિધ લોકેશન્સ પર એનું ફિલ્માંકન પણ સરસ થયું છે. મને અપેક્ષા હતી જ અને પ્રોમોમાં પણ જોયું કે ફિલ્મમાં કમસેકમ એક આખું ગીત ધ્વનિતની આસપાસ હશે અને છે! માછલીઓ ઉડે – ધ્વનિતને નિયમિત રીતે સાંભળનારાને સતત ‘આપણો ધ્વનિત’ની ફિલ આપે એવા આ મેલોડીયસ ગીતમાં ધ્વનિતને બધા જ મૂડમાં ઝડપવામાં આવ્યો છે. ધ્વનિતના ઓડિયો આલ્બમ ‘મજ્જાની લાઈફ’ના લોન્ચિંગ વખતે એણે કહ્યું હતું કે એને ડાન્સ સાથે બીયાબારું છે પણ હાઈટેમ્પો ગીત ‘છોકરી’માં એણે પોતાની એ ગેરમાન્યતાને બાજુ ઉપર મુકીને કામ કર્યું છે અને સફળ થયો છે. કોરિયોગ્રાફી સરસ છે. ‘એ દીવાનગી’ ગીતમાં મનોમંથન અસરકારક રીતે ફિલ્માવાયું છે. સમગ્ર ફિલ્મમાં બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોરમાં અમુક જગ્યાએ ઢોલ સાથે આલાપો (દર્શન રાવલ?) સરસ લેવાયા છે. ગુજરાતી ફિલ્મમાં 6D સાઉન્ડનો ભાગ્યે જ લાભ ઉઠાવવામાં આવે છે પણ આ ફીલ્મને પુરા માર્ક આપવા પડે. અમુક જગ્યાએ એ તમને દ્રશ્યની વચ્ચે મૂકી દે છે. એ માટે તમારે ફિલ્મ ફરી જોવી પડશે.

ફિલ્મના કથા પ્રવાહ સાથે આકાર લેતી ઘટનાઓને સાંકળતી ક્લાઈમેક્સમાં હળવી ક્ષણો છે. ફિલ્મનો અંત રૂટીન છે અને નાટ્યાત્મક ઢબે શૂટ કરાયો છે પણ રોમાન્ટિક કેમેડી ડ્રામા જોવા આવેલા ફેમીલી ઓડીયન્સને મનોરંજન સાથે નિસ્બત હોય છે અને એ પૂરેપૂરુ મળે છે. હું ‘વિટામીન શી’ને ‘મસ્ટ સી’ની કક્ષામાં મુકું છું. હજી બાકી હોય તો જોઈ આવો.

Vitamin She-3

વાહ વડીલ!

 

Posted in Movie Review | 5 ટિપ્પણીઓ

ભારતીયો આળસુ નથી જ

ક તાજા સંશોધન મુજબ ભારતીય પ્રજા ખુબ આળસુ છે. અમેરિકાની સ્ટેનફોર્ડ યુનીવર્સીટી દ્વારા સ્માર્ટફોન ધારક લોકોના ફોન એપ્લીકેશનમાં રેકોર્ડ થતા ડેટાને આધારે આ તારણ કાઢવામાં આવ્યું છે. સાત લાખ લોકોના સર્વેમાં ભારતીયો રોજના માત્ર ૪૨૯૭ સ્ટેપ ચાલવા સાથે ૩૯માં ક્રમે આવે છે. અમેરિકન યુનીવર્સીટી, અને એ પણ સ્ટેનફોર્ડમાં કોઈ રીસર્ચ થાય તો એને ચેલેન્જ ન જ કરી શકાય. પરંતુ અમને લાગે છે કે ભારતીયોને આળસુ કહેવાને બદલે સ્માર્ટ ફોન, નેટવર્ક કનેક્શન અને ફોનમાં આવી હેલ્થ એપ ઇન્સ્ટોલ કરી હોય એવા ભારતીયો આળસુ છે એવું કદાચ કહેવું હોય તો હજી કહી શકાય. બાકી આપણે ત્યાં પસ્તીવાળા, શાકની લારીવાળા, ગરીબી રેખાની નીચે જીવનારા, વાહન ન ધરાવનારા, નોકરિયાતો, સ્કુલે જતા વિદ્યાર્થીઓ, માનતા માનનારા અને પદયાત્રા કરનારા આવા કૈંક લોકો ચાલે છે, અને રોજના પાંચ-દસ કિલોમીટર તો રમતરમતમાં ચાલી નાખે છે. આવા લોકોને પૂછ્યા વગર કોઈ જ્હોન, જેમ્સ કે જેક્સન ભ’ઈ રીસર્ચના નામે પરબારું જ ભારતીયોને આળસુ કહી જાય તે કઈ રીતે ચલાવી લેવાય?

અમારા મતે સરેરાશ ભારતીય ખંતીલો અને મહેનતુ છે. અમારા રમેશકાકાનો જ દાખલો લો. એમને સ્કૂટર બહુ વહાલું હતું. સવારે આંગણામાં પડેલા સ્કૂટર ઉપર તડકો આવે કે તરત એને ખસેડીને છાંયડામાં મૂકી આવતા અને બપોર પછી એની ઉપર તડકો આવે એટલે પાછું એને ઢસડીને સવારવાળી જગ્યાએ મૂકી દેતા. આમ ખસેડા-ખસેડીમાં વગર પેટ્રોલે સ્કૂટર એટલું ચાલતું કે એની એવરેજ બીજા કરતા ડબલ આવતી! અને આ તો સ્કૂટરની એવરેજની વાત થઇ, કાકાની એવરેજ કેટલી હશે એ વિચારો! આ જ રમેશકાકા આઠ આના બચાવવા માટે બસમાંથી એક સ્ટેન્ડ વહેલા ઉતરી જતા અને બાકીનું ચાલી નાખતા. બીજું, એમની ઉપર કોઈ પણ ટપાલ આવે એટલે કાકા પહેલા ટપાલ ટીકીટ ઉપર પોસ્ટનો સિક્કો વાગ્યો છે કે નહીં તે ચેક કરે અને ન વાગ્યો હોય તો કવર પાણીમાં બોળી, સાચવી રહીને ટીકીટ ઉખાડે, એને છાપાની વચ્ચે મૂકી અને સૂકવે અને પછી ફરી વાપરે. આવા ઉદ્યમી રમેશકાકા ભારતના લગભગ દરેક ખાનદાનમાં મળી આવશે.

સમસ્યાનો અંત ન આવે ત્યાં સુધી વાતનો તંત ન મુકવાનો ખંત આપણા લોહીમાં છે. દા. ત. રીમોટ કામ કરતુ બંધ થાય ત્યારે સેલ બદલવાનું સહેલું કામ કરવાને બદલે આમ ભારતીય નાગરિક પહેલા તો રીમોટ હથેળીમાં પછાડી ફરી ચાલુ કરી જોશે. શક્ય છે હથેળીમાંથી સંપાત ઉર્જા થકી રીમોટ ચાલુ પણ થઈ જાય! આમ એક દિવસ નીકળી જાય, અને પછી બીજા દિવસે ફરી રીમોટ પોતાની જાત બતાડે એટલે ફરી સેલ બદલવાના સહેલું કામ કરવાને બદલે સેલ બહાર કાઢી એની જગ્યા અદલબદલ કરી જોશે. આમ ને આમ અઠવાડિયું ખેંચી કાઢી સેલ સાવ ડેડ થઈ જાય પછી સેલ બદલવાનું કાર્ય હાથ પર ધરાય છે. આમાં બચત કરતા દેશની સંપત્તિનો ખોટો બગાડ ન થાય એ હેતુ મુખ્ય, પછી ભલે આપણને રીમોટ પછાડવાની અને સેલ અદલબદલ કરવાની મહેનત પડે. ખુબજ તિક્ષ્ણ હાસ્યવૃત્તિ ધરાવતા મરમી હાસ્યકાર મિત્ર સાઈરામ દવે કહે છે કે આપણે ત્યાં ગેસના બાટલા જો ટૂથપેસ્ટની ટ્યુબ જેવા મટીરીયલના બનતા હોત તો આપણી પ્રજા વેલણથી ગેસના બાટલા ય દબાવી જુએ એવી છે. જે બે દિવસ વધુ ચાલ્યો એ. આ સિવાય ગંજી, જુના વાહન, ટ્યુબલાઈટ, ચંપલ અને મિનરલ વોટરની ખાલી બોટલો જેવી કેટલીય આઈટમો ચલાવવા માટે આપણી પ્રજા જે મહેનત કરે છે તેને રિસર્ચમાં સ્થાન મળવું જોઈએ જેને બદલે આવા સરસર જુઠા ઇલ્જામ લગાવે છે તે ચલાવી ન જ લેવાય.આ પ્રજાને આળસુ કહે તેને બે લાફા ચોડી દેવાની મહેનત પણ કરી જ લેવી જોઈએ, ભલે પછી લોકો એને ‘ઇનટોલરન્સ’ કહે.

આપણા શહેરીજનોને ધંધે લગાડેલા રાખવામાં આપણા અખબાર અને એફ.એમ. રેડિયો ચેનલોનો મોટો ફાળો છે. લગભગ દરેક ઘરમાં સવારની ચા સાથે પહેલું કામ ઘરમાં આવતા અખબારમાંથી ફ્રી ગીફટની કૂપનો કાપીને ફોર્મમાં ચોંટાડવાનું કરે છે. કૂપન કાપ્યા પછી પણ નીચેના પાનાઓમાં પડેલા બાકોરા વાળી જગ્યામાંનું લખાણ પણ લોકો આસાનીથી વાંચી લે છે. સવારે એટલા માટે કે સાંજે છાપું ફરી હાથમાં આવે કે ન પણ આવે. આ દરમિયાન એફ.એમ.રેડિયો પર શ્રોતાઓ માટેની કોન્ટેસ્ટ શરુ થાય એટલે પબ્લિક ફોન, એસ.એમ.એસ. કે વોટ્સેપ મેસેજ કરીને ફિલ્મની કપલ ટીકીટસ કે રેસ્ટોરાંના ગીફ્ટ વાઉચર ‘પાડવા’ની પ્રવૃત્તિમાં લાગી જાય છે. કમનસીબે આ બધા પાછળ જે મહેનત કરવી પડે છે એ કોઈ જોતું જ નથી.

અને ખાલી ચાલવાની વાત હોય તો દેશમાં એવું તો કેટલુય ચાલે છે. આ દેશમાં એકના ડબલ કરવાવાળા ચાલે છે, સોનું પ્રેશરકુકરમાં મૂકી ચમકાવી આપનારા ચાલે છે, ભ્રષ્ટ્રાચાર અને કૌભાંડ કરનારા ચાલે છે, બાબા-બાપુ-સ્વામી-ગુરુ-આચાર્ય સૌ ચાલે છે, ચાઈનાનો માલ ચાલે છે અને જાપાનનો પણ ચાલે છે, સોનું પણ ચાલે છે અને પિત્તળ પણ ચાલે છે, નક્કર પણ ચાલે છે અને નક્કામાં માણસોય ચાલે છે. છેલ્લે આપણા દેશમાં ડીમોનીટાઈઝેશનમાં સગેવગે ન કરાય એવી આપણી વચ્ચે ફરતી કેટલીય નોટોને જરા યાદ કરો; જે ગઈકાલે ચાલતી હતી, આજે ચાલે છે, અને આવતીકાલે પણ ચાલતી રહેશે. આટલું બધું ચાલે છે અને આ ભુરિયાઓ કહે છે કે આપણે ચાલતા નથી! માય ફૂટ ચાલતા નથી!

મસ્કા ફન

વરસાદ પડે એટલે અન્ડરપાસમાં પાણી ભરાઈ જાય છે.
મુનીસીટાપલીએ સમજીને અન્ડરપાસ થોડા ઊંચા ના બનાવવા જોઈએ
?
#nobrainday

Posted in નવગુજરાત સમય | Leave a comment

ઓલ ઈઝ ફેર ઇન લવ, વોર એન્ડ એડવરટાઈઝિંગ

વસાન પામીને લીફ્ટમાં યમલોક ભણી જઈ રહેલા લચ્છુરામને યમદૂતે જણાવ્યું કે:

‘ભાઈ આમતો તમે ધંધામાં ચોરી જ કરી છે, ધાણાજીરુંમાં લાકડાનો વ્હેર અને મરચામાં રંગ ભેળવ્યો છે,  પરંતુ તમે રોજ દુકાન સાફ કરીને નીકળેલું અનાજ પક્ષીઓને ખાવા નાખતા હતા એટલે યમરાજાએ તમને સ્વર્ગ કે નર્ક એ બેમાંથી જ્યાં જવું હોય ત્યાં જવાની ચોઈસ આપવાનું કહ્યું છે’

‘એમાં શું ચોઈસ શેઠ સ્વર્ગમાં જ જવું છે આપણે,  હવે તો આપણી પાસે જીએસટી નંબર પણ છે”લચ્છુરામે જવાબ આપ્યો, જાણે જીએસટી એક નંબર નહીં સ્વર્ગની ટીકીટ હોય.

પણ જરા આ ફિલ્મ તો જોઈ લો, સ્વર્ગ અને નર્ક વિષે તમે બહુ જુના પુસ્તકોમાં વાંચ્યું હશે,  અત્યારે બધું બદલાઈ ગયું છે.’

‘એમ? તો બતાવો.’

યમદૂતે બટનદ બાવ્યું એટલે લીફ્ટનો અરીસો એલઈડી સ્ક્રીનમાં બદલાઈ ગયો અને ત્યાં નરકની ફિલ્મ ચાલુ થઈ. એમાં સુંદર મઝાનો ડિઝાઈનર ગેટ હતો. અંદર સરસ લેન્ડસ્કેપ કરેલું હતું.  ક્લબ હાઉસ હતું જ્યાં લચ્છુથી મહિના પહેલા પહોંચેલા ભેરૂમલ રૂપાળી સ્ત્રીઓ સાથે બેસીને પત્તા રમતા હતા.  જાત જાતની ગાડીઓ વ્યવસ્થિત પાર્ક થયેલી હતી. સિક્યોરીટી ગાર્ડ હતા અને સીસી ટીવી કેમેરા લાગેલા હતા.  ઘરમાં વીટ્રીફાઈડ ટાઈલ્સ લાગેલા હતા. યમદૂતે ચેનલ ચેન્જ કરી એટલે સ્વર્ગનું દ્રશ્ય આવ્યું.  જ્યાં સરકારી એરલાઈન્સની એરહોસ્ટેસ જેવી અપ્સરાઓ પાણીના નળ પર પાણી ભરવા પોતાનો વારો આવે એની રાહ જોતી અંદર અંદર ગપ્પા મારતી અને અટ્ટહાસ્ય કરતી હતી.  મકાનો જૂની ડિઝાઈનના હતા અને મુનસીટાપલી ક્વાટર્સની જેમ મરમ્મતના અભાવે તિરાડોવાળા અને ફલોરિંગ બેસી ગયું હોય એવા હતા. ગટરો ઉભરાતી હતી. રોડ પર ભુવા પડેલા હતા અને  ‘કામ ચાલુ છે’એવા બોર્ડ મારેલા હતા પણ ખરેખર કામ ચાલુ નહોતું. કામ સાવ ચાલુ પ્રકારનું હતું.

લચ્છુરામ કહે ‘બસ બસ આવા સ્વર્ગમાં ન જવાય, આપણે નર્ક જ સારું’

’ભલે ત્યારે’યમદૂતે કહ્યું અને નર્ક આવતા દરવાજો ખોલી લચ્છુરામને ઉતારી દીધો. લચ્છુરામે આંખો ચોળી, માખીઓ ઉડાડી, પેન્ટમાં ઘુસી ગયેલા વંદા ખંખેર્યા અને કાદવ કીચડમાં સંભાળીને આગળ વધ્યો. ત્યાં સામે દરવાન બીડી પીતો હતો એને પૂછ્યુંકે:

’એલા અંદર લીફ્ટમાં બતાવ્યું હતું એ નર્ક ક્યાંથી જવાય?’

’આ એ જ નર્ક છે, તમે જે લીફ્ટમાં જોઈ એ તો નર્કની એડવરટાઈઝ હતી’.

સોળમી સદીના ઈંગ્લીશ લેખક જ્હોન લીલી એ જયારે ‘યુફ્યુઅસ – ધ એનેટોમી ઓફ વિટ’માં ‘ઓલ ઇસ ફેર ઇન લવ એન્ડ વોર’ સૂત્ર આપ્યું ત્યારે એને ખબર નહિ હોય કે આપણી એડ ઇન્ડસસ્ટ્રી એને આટલી ગંભીરતાથી લેશે. અબ તો આલમ યે હૈ કી પોલીટીક્સ, સ્પોર્ટ્સ, ફિલ્મ અને સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં પડેલા હર ઐરા ગૈરા નથ્થુ ખૈરા એનો ગેરલાભ લેતા થઇ ગયા છે. ઉપર જણાવ્યુ એ તો માત્ર એક ઉદાહરણ છે બાકી આપણા વિરલાઓએ કંઈ બાકી રાખ્યું નથી.

હમણાં ટીવી પર આવતી ડીશ-વોશિંગ બારની જાહેરાત જોઇને રીતસર અમે ચોંકી ઉઠ્યા. આમ તો ચોંકી ઊઠવાનું અમારા સ્વભાવમાં નથી. કૂતરાઓ ચોકી ઉઠે તો એમના કાન ઊંચા થઈ જાય છે. અત્યારે જે રીતના સમાચારો સોશિયલ મીડિયા અને વોટ્સેપ પર શેર થાય છે એ જોઈ સાંભળીને કાન ઊંચા થઈ જાય તો કાન ઊંચા જ રહે. પણ વાત જાહેરાતની છે. આ ડીશવોશરમાં પહેલેથી લીંબુ તો હતું જ. હવે એમાં ફુદીનો ઉમેરાયો છે! બસ હવે પાણીપુરીનો મસાલો નાખે પછી તો એના ગ્રાહકોમાં ભૈયાઓનો પણ ઉમેરો થાય! જાહેરાતમાં કંઈ પણ શક્ય છે. બાકી લેમન ડ્રીંકમાં લેમન નથી હોતું પણ વોશિંગ પાવડરમાં હોય છે. આમ પણ ફાફડા અને ગાંઠીયામાં ધોવાનો સોડા ખાઈખાઈને આપણા પેટો ધોબીઘાટના પથ્થર જેવા મજબૂત થઇ ગયા છે એટલે ઉનાળામાં સનસ્ટ્રોક લાગે તો પાણીમાં વોશિંગ પાવડરનું સેશે ઘોળીને પી જાવ તો પણ કોઈ તકલીફ ન થાય! ત્યારે શું વળી!અને ફુદીનો સાબુમાં નખાય તો પછી વાસણ ધોવામાં જે પહેલા વપરાતી તે રખિયા, માટી, અને આમલી નો શો વાંક?એય ઠપકારો. પછી ‘જો વતનકી મીટ્ટીસે ધુલે બર્તન મેં ખાયે, વહી સચ્ચા દેશભક્ત કહલાયે…’ એવું કંઈ જોડી કાઢીને સાબુના ભાવે માટી પણ ખપાવી શકાય.

ટીવી જાહેરાતના આલમમાં તો અત્યારે જ્યાં જુઓ ત્યાં ‘પાડો ચઢ્યો પેંપળે ને લબલબ લેંબા ખાય’ જેવો ઘાટ છે. જે બિસ્કીટ માણસો કરતા કૂતરાને વધારે ખવડાવવામાં આવે છે, તે બિસ્કીટ ખાઈને છોકરાં જીનીયસ બને છે એવું આપણને કહેવામાં આવે છે!પૂ. રવિશંકર મહારાજે કહ્યું હતું કે ‘ઘસાઈને ઉજળા બનો’. આની સામે વન પ્રવેશ કરી ગયેલો શાહરૂખ ઉર્ફે અમારો પ્રિય જમરૂખ ઘરડે ઘડપણે આપણને ફેરનેસ ક્રીમ ઘસીને ઉજળા થવાની ફોર્મ્યુલા બતાવે છે! સૈફ પાસે કામ નથી એટલે એ દીવાલો રંગે છે. ઠીક છે એ નવરો બેઠો નખ્ખોદ વાળે એના કરતા ધોળે એ સારું. પણ એ જ જૈફ અલી ખાન પાછો અમુક ગંજી પહેરવાથી તમે ૧૦૦ મીટરની દોડમાં નાચતા કૂદતા પ્રથમ આવી શકો છો એવું ટીવી કોમર્શીયલમાં સમજાવે છે!એક એડમાં ટીનેજર્સનો હાર્ટથ્રોબ ગણાતો રણવીરસિંઘ ને ગંજી પહેરવાથી જાણે બગલમાં એરકંડીશન મુકાવ્યું હોય એવું ફિલ કરે છે ! અમારું તો સૂચન છે કે મિનિસ્ટર સાહેબો અને સરકારી બાબુઓને એસીના બદલે બબ્બે જોડી ગંજી અપાવી દેવા જોઈએ. જે ઈલેક્ટ્રીસીટી બચી એ.

મસ્કા ફન
એક જ સૂરમાં રડનારા વચ્ચે મિત્રતા થવી સ્વાભાવિક છે.
(આ વિધાનને મહા ઠગબંધન સાથે કોઈ લેવા દેવા નથી)

 

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , | Leave a comment

માનસિકતા ન બદલાય તો વિકાસ ક્યાંથી થાય?

મેં પાણી પી ને પાઉચ નીચે ફેંક્યું. તમે પણ ફેંક્યું. પેલાએ પણ ફેંક્યું. કીટલી પર કામ કરતા ટેણીએ સાવરણો મારી કચરો ભેગો કર્યો. વાળવાવાળાએ એવી ચાર પાંચ ઢગલીઓ ભેગી કરી અને એ કચરા સાથે કોથળીઓ ડબ્બામાં ગઈ. મુન્સીટાપલીની કચરા ગાડી એ ડબ્બો ઠાલવી ગઈ. એ કચરો ફરતો ફરતો કચરાના પહાડ પર પહોંચ્યો. ત્યાંથી એને વીણીને કોઈ રેગ-પીકર લઇ ગયું. ફરી એમાંથી પ્લાસ્ટિકનું ગેરકાયદેસર ઝભલું બની. ફરી એ આવી જ રીતે ફરતી ફરતી કચરાના પહાડ પર પહોંચી. એક કામ એકના બદલે દસ વખત કરવું પડે તો નવું ક્યાંથી થાય?

આ મિલેનિયમ વિકાસનું મિલેનિયમ છે. વિકાસને હવે સ્થૂળ વ્યાખ્યામાં બાંધી શકાય એમ નથી. સર્વગ્રાહી વિકાસનો કોઈ વિકલ્પ નથી. ખેડ, ખાતર અને પાણીથી વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પામે છે. ભજીયા, દાલવડા અને પિત્ઝા ખાવાથી ફાંદનો અને દાઢી કરવાની આળસને કારણે દાઢીના વાળ વધે એને વિકાસ ન કહેવાય. ફેસબુક પર ભીંડાના આઈસ્ક્રીમની રેસીપી પણ સુંદર કન્યાઓના ફોટા સાથે પોસ્ટ કરવાથી લાઈક્સમાં વૃદ્ધિ, ગર્લફ્રેન્ડને ગિફ્ટ આપવાથી પ્રેમ સંબંધમાં પ્રગતિ અને નેતા બનવાથી બેંક બેલેન્સમાં વધારો થાય છે. પણ માનસિકતા ન બદલાય ત્યાં સુધી સર્વગ્રાહી વિકાસ શક્ય નથી. અમારા એક સંબંધીનો દાખલો જુઓ.

અમારા એક સંબંધી કહે “અમારે ત્યાં ખિસકોલી ટીવી ચેનલના વાયર કાપી ખાય છે કોઈ ઉપાય બતાવોને!” અમે કહ્યું “ખિસકોલીને રોટલી-બોટલી નાખવાનું રાખો. બિચારા નાનકડા જીવને કેબલના વાયરો કાપીને પેટ ભરવું પડે છે. સોસાયટીવાળા ન માને તો ફાળો કરજો પણ ખીસકોલાં ભૂખે ન મરે એટલું જોજો”. એક જમાનો હતો જયારે ગાય, કૂતરા, કાગડા અને માગણને ઘરમાં જે બન્યું હોય એ ખાવા મળતું. આજકાલ ઘરમાં જમવામાં મેગી નૂડલ્સ જ બનતી હોય ત્યાં ગાયને કોથળીઓ ખાવાનો વારો આવે એમાં નવાઈ નથી. આંગણામાં આવતા ચકલાંનું પેટ ભરાઈ જાય એટલા ભાતના દાણા એઠવાડમાં જતા જોઇને જેના પેટનું પાણી ન હાલતું હોય એ સરકારને ટેક્સ શું આપવાના હતા? આ માનસિકતા સાથે ક્યાંથી વિકાસ થાય?

રંગરોગાનથી શોભતા બિલ્ડીંગ, સ્વચ્છ રસ્તા, વિખ્યાત શિક્ષણ સંસ્થાઓ અને વાહનવ્યવહારની શિસ્ત એ શહેરના વિકાસના માપદંડ છે. કમનસીબે પાન-માવાની પિચકારી મારવામાં અને અકલ્પ્ય જગ્યાએ મૂતરી આવવામાં આપણા સાહસિકો પાછા પડે એમ નથી. એમને છૂટ આપો તો ૨૪ કલાકમાં આખા તાજમહેલને પાનની પીચકારીથી લાલ કિલ્લો બનાવી દે એવું એક કવિએ કહ્યું છે. પણ નવી રંગાયેલી દીવાલો પર થૂંકી નાખો તો વિકાસ ક્યાંથી દેખાય? ફાવે ત્યાં મુતરી નાખો તો વિકાસ ક્યાંથી દેખાય? યુનીવર્સીટી અને કોલેજોની દીવાલો પર એબીવીપી અને એનએસયુઆઈના લીડરના નામો ગંદા ભૂરા અક્ષરે ચીતરવાથી ભણતરનું સ્તર શું ઊંચું આવશે? ગટરો પ્લાસ્ટિકની કોથળી અને પાણીના પાઉચથી ઠસોઠસ ભરાય તો વરસાદી પાણી ક્યાં જાય? અરે સિગ્નલ પર ઉભા રહેવામાં જાણે કીડીઓ કારમાં ઘૂસીને ચટકા ભરતી હોય એમ ભાગે છે, ઘરડા કે ગર્ભવતી સ્ત્રી રસ્તો ક્રોસ કરતી હોય તો થોભવા જેટલો વિવેક કે ધીરજ છે નહિ, આવી ઉતાવળથી આંબા પાકે? ૨૦૦૨નું કેલેન્ડર રાખો તો એમાં ૨૦૨૫ની પ્રગતિ ક્યાંથી દેખાય? નફરતના ચશ્માં પહેરીને વિકાસ ક્યાંથી દેખાય?

આજકાલની ફિલ્મોમાં હીરો લોગને જોઇને પણ નિરાશા થાય છે. જાણે કોઈને વિકાસની ભૂખ જ નથી! એક જમાનો હતો જયારે યુવાનો ઉપર વિકાસની ધૂન સવાર હતી. યુવાન દિલીપકુમાર ‘સાથી હાથ બઢાના …’ ગીતનો ઉપાડ કરે કે તરત ૨૦-૨૫ યુવાનો એક લાઈનમાં ગોઠવાઈને પાસીંગ-ધ-તગારાની ગેમ ચાલુ કરતા. જેની ઉપર કેમેરા આવે એ તરત ત્રિકમ-કોદાળી લઈને ખોદવા મચી પડતું. એક જણનું કામ હોય ત્યાં પંદર જણા એક લાઈનમાં લાગી પડતા. હેન્ડસમ સુનીલ દત્ત ‘નયે દોર મેં લિખેંગે મિલકર નયી કહાની…’ ગાતા ગાતા આખા ભારતના ઔદ્યોગિક સંસ્થાનો, ઐતિહાસિક ઈમારતો અને ધર્મસ્થળોએ ફરી વળતા! મનોજ કુમાર તો ખભે હળ ઉપાડીને યુવાનોને કઠોર પરિશ્રમનો સંદેશ આપતા. જયારે આજે તો ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી પાસે લઇ દઈને એક રંછોડદાસ ચાંચડ છે અને બીજી મેરીકોમ તથા મહાવીર ફોગાટની દીકરીઓ છે જેને આગળ વધવાની હોંશ હતી. બાકી પ્રેરણા લેવી હોય તો હાજર સ્ટોકમાં ચુલબુલ પાંડે, રઈસો અને મુન્નાભાઈઓ જ છે!

સંત જ્ઞાનેશ્વર ગોળ ન ખાવાની સલાહ આપતા પહેલા પોતે ગોળ ખાવાનું બંધ કર્યો હતો. પણ અહીં તો ઊંધું થાય છે. રેઈનકોટ પહેરીને ફરનાર ભીંજાવા પર કવિતા લખે છે. ભાઈ, બુલેટપ્રૂફ જેકેટ પહેરીને કંઈ દરિયા તરવા ન જવાય. મોબાઈલ વાપરતા આવડતું ન હોય એણે સ્માર્ટસીટીની ચર્ચામાં ન પડાય. માળિયામાં કે ધાબે ભંગાર ભરનારે મુનસીટાપલીએ કચરો કેમ ઉપાડવો એ સલાહ આપવાની જરૂર નથી. અને કૂકરની ત્રણ સીટી વાગી કે ચાર એ અંગે જે દ્વિધા અનુભવતું હોય એવા સરકારે કઈ રીતે નિર્ણયો લેવા જોઈએ એની સલાહો આપતા ફરે ત્યારે સાલું લાગી જ આવે ને?

અમુક કક્ષાના ધ્યેય સિદ્ધ કરવા માટે જે કરવું પડે એ કરવું પડે, એમાં બાંધછોડ પણ ન ચાલે. સાલું રબ્બરના સ્લીપર પહેરીને ઓલમ્પિક દોડવા જાવ તો મેડલ ક્યાંથી મળે? મોરપીંછની રજાઈ ઓઢીને શ્યામ ભલે સૂતા હોય, પણ વિકાસ માટે તો વિવેકાનંદજીએ કહ્યું છે એમ ઉઠો જાગો અને ધ્યેય-પ્રાપ્તિ માટે મંડી પડવાનું જ હોય. જે કશુક મેળવવા ઈચ્છતા હોય એ પછી બ્રશ કરવા પણ રોકાતા નથી. વિકાસના સ્વપ્ન જોવા હોય તો ભાઈ ઊંઘાય જ નહીં! બાકી કુંભકર્ણના ભાઈ તો યુદ્ધમાં હારવાના જ! લખી રાખજો.

મસ્કા ફન
આ વરસાદ,
ભૂમિ પૂજન કરીને જતો રહે છે
‘ને આપણે
ક્યારે ખાડા ખોદાય એની રાહ જોતાં
બેસી રહીએ છીએ!

 

Posted in નવગુજરાત સમય | Leave a comment

અમે આધાર કાર્ડ કઢાવ્યું – ૨

(ગતાંકથી ચાલુ …)

હું સ્તબ્ધ હતો!

મારું ફેસબુકનું પ્રોફાઈલ પિક્ચર એક મસ્તીખોર બંદરનું છે અને માથામાં તેલચંપી કરેલી કન્યા જે મારા આધાર કાર્ડ માટેની વિગતો ભરી રહી હતી એ મારા પ્રોફાઈલ પિક્ચર પરથી મને ઓળખી ગઈ હતી! એ હજી એની જોડીદાર ‘મનીસા’ને મારી ઓળખાણ આપતી હતી ત્યાં મેં ટેબલ પર ટપલુ મારીને એનું ધ્યાન ખેંચવાની કોશિશ કરી. એણે તો નહિ પણ પેલી મનીષા એ જોયું અને બોલી,

Ame Aadhaar Card Kadhvyu-1

“કિંજલ, સાહેબ બોલા’વ છ”

કિંજલે મારી સામે જોયું એટલે મેં મોબાઈલમાં મેધાવી કાર્ટુનિસ્ટ સ્વ. સતપાલસિંહ છાબડાએ બનાવી આપેલું બંદરનું કાર્ટુન બતાવી કહ્યું “હું કોઈ એંગલથી આવો લાગુ છું બેન?” તો હસતા હસતા એ કહે,

“એ નઈ … મારા ભ’ઈએ તમારો ફોટો બતાયો ‘તો. એ તમને ઓરખ’અ છ.”

મેં કહ્યું “તો ઠીક. હવે બાકીની વિગતો ભરીશું?” ત્યાં જ એના મોબાઈલમાં ‘જગ ઘુમયા થારે જૈસા ના કોઈ …’ વાગ્યું અને એ ઉતાવળે મોબાઈલ લઈને બહાર તરફ ભાગી. જતા જતા એ મને કહે “સાયેબ, આ મુકેસ ભ’ઈ તમારી એન્ટ્રી કરી દેસે.” અને પછી “મુકેસ, આ સાયેબની એન્ટ્રી કરી કાઢને. મુ વાત કરીને આવું સુ.” કહીને એ ગઈ. એની જગ્યાએ મુકેશ ગોઠવાયો. એણે એન્ટ્રી ચાલુ કરી અને સીધું જ પૂછ્યું,

“મેલ કે ફીમેલ?”

“મારી જ એન્ટ્રી ચાલે છે” મેં કહ્યું

“હા એ બરોબર પણ મેલ કે ફીમેલ?”

“તને શું લાગે છે?” મૂછ ઉપર હાથ ફેરવતા ફેરવતા મેં કહ્યું.

“મેલ. પણ અમારે ઘરાકને બધ્ધું પૂસવું પડે. અમને ટૅનિંગ મોં સાયેબે પૂસ્યા વગર કોંય ભરવાની ના પાડી છ”

“અલા, હું તને રેશનીંગનું કેરોસીન લેવા આવેલો ઘરાક લાગુ છું?”

“એ તો ઈમ કે’વાય. સ્યોરી સ્યોરી …”

“ચલ હવે બીજું શું જોઇશે?”

“ફાધરનું નામ, તમારું સરનામું, ફોન નંબર અને જન્મ તારીખ બોલો” મેં એક એક કરીને વિગતો લખાવી. એણે એક પ્રિન્ટ કાઢીને એમાંની વિગતો ચેક કરીને સહી કરવા કહ્યું. મારા પછી એ જ પ્રમાણે પ્રિયાની વિગતો પણ દાખલ કરીને એણે અમને ટોકનો આપ્યા અને ફોટા માટે વારાની રાહ જોવાનું કહ્યું. અમે ખાલી ખુરશીઓમાં ગોઠવાયા.

રૂમના એક ખૂણામાં જ હાફ પાર્ટીશન કરીને ફોટા પાડવાની ગોઠવણ કરેલી હતી. કોમ્પ્યુટર પર એક છોકરી બેઠી હતી અને સાથે બીજો એક હેલ્પર પણ હતો. એક વ્યક્તિની વિધિ પૂરી કરવામાં સારો એવો સમય જતો હતો પણ એ લોકો બને તેટલી ઝડપથી કામગીરી પૂરી કરતા હતા.

અમારો વારો આવ્યો ત્યાં સુધી લોકોને ફોટા પડાવતા જોવાની મજા આવી. અમુક લોકો સ્ટુડિયોમાં ફોટો પડાવતા હોય એમ સજડબંબ થઈને બેસી જતા હતા. લગભગ બધાને એમ હતું કે ફોટામાંથી જ આંખની છાપ લેવાની છે એટલે ચીના જેવી ઝીણી આંખોવાળા લોકો પણ ‘ચાર લાઈના’વાળા કવિ સુરેન્દ્ર શર્માની જેમ ડોળા કાઢીને કેમેરા સામું જોતા હતા. કેટલાક આંખની કીકી સ્કેન કરવા માટેના દૂરબીન જેવા સાધનમાં કંઈ દેખાતું નથી એની ફરિયાદ કરતા હતા જાણે એમાં આલિયા ભટ્ટના ફોટા બતાવવાના ના હોય! ટૂંકમાં આ બધા પરથી અમારે શું નથી કરવાનું એ સમજાઈ ગયું.

હું ફોટો પડાવવા ખુરશી પર બેઠો એવો જ પેલા હેલ્પરે મારો ચાર્જ લઇ લીધો. મને કહે “સાહેબ, કેમેરાના લેવલ પ્રમાણે મુંડી સેટ કરવી પડશે. જરા ટટ્ટાર બેસો”

“માથું કાપવું નહિ પડે ને?” મેં ટટ્ટાર બેસતાં જરા ટોળમાં પૂછ્યું. એ હસ્યો અને પછી મારું માથું એવી રીતે સેટ કર્યું જાણે હું વાળ કપાવવા બેઠો હોઉં.

મેં આંખ મિચકારતા કહ્યું, “વાળ પાછળથી ઓછા કરવાના છે અને મૂછો પણ સેટ કરી આપજો.”

સાંભળીને પેલો તો બગડ્યો! “સાહેબ આ સરકારી ઓફીસ છે, સલૂન નથી.” પછી કહે કે “આ કેમેરા સામે જુઓ. આંખો મિચકારતા નહિ.” એ સૂચના પછી આંખ ખાસ ઝબકવા માંડી. બે-ત્રણ ટ્રાયલ પછી એ જરા ચીડમાં બંને કમર પર હાથ મુકીને મારી સામે જોઈ રહ્યો! મેં કહ્યું,

“દીવાસળી છે?”

“દીવાસળીનું શું કરવું છે? અહી બીડી પીવાની મનાઈ છે.”

”ના ના આ તો દીવાસળી હોય તો તંબૂ ઉંચો રાખવા જેમ બમ્બૂ ભરાવે છે એમ આંખો ખુલ્લી રાખવા દીવાસળી ભરાવું.” પેલાને લાગ્યું કે હું આજે એનો પગાર વસુલ કરીને જ રહીશ એટલે એણે માઉસ જાતે હાથમાં લઈને ફોટો પાડ્યો. પછી પેલી છોકરીએ આંખ અને ફિંગર પ્રિન્ટ સ્કેન કરી લીધા. હવે મને ઇન્તજાર હતો મારા ફોટાનો જેના માટે અમે ખાસ મુહુર્ત જોયું હતું. હું પૂછું એ પહેલા મોનીટરમાં જોઇને પેલાએ મને પૂછ્યું,

“સાહેબ, તમે પોલીસમાં છો?”

મેં કહ્યું “ના, કેમ?”

એ કહે “આ જુઓ”

મારો ડર સાચો હતો. કોમ્પ્યુટરના સ્ક્રીન ઉપર દેખાતો હતો એ શખ્શ રેઈડમાં પકડેલી દારૂની પેટીઓની બાજુમાં એટેન્શનમાં ઉભેલા કોઈ હવાલદાર જેવો લાગતો હતો. બાજુમાં મારું જ નામ, સરનામું અને ફોન નંબર લખેલો હતો!

सुन भाई साधो …

એક સવારે સૌરાષ્ટ્રની બસમાંથી ઇસ્કોન ઉતર્યો ત્યારે …
આશાભર્યો રિક્ષાવાળો: ક્યાં જવું છે સાહેબ?
બધિર: બાથરૂમ!

—–X—–X—–

Posted in कहत बधिरा... | Leave a comment