શોર્ટ સર્કીટ – ઘટમાળમાં અટવાયેલા સમયને ફરી વહેતો કરતો સમય

49948917_10155557717645834_3832801176835850240_n

શોર્ટ સર્કીટ ફિલ્મનું કેચ ફ્રેઝ છે ‘સમય અટકી જશે’.

ફિલ્મનું ટ્રેલર રીલીઝ થયું ત્યારથી સોશિયલ મીડિયા ઉપર ફિલ્મ ટાઈમ બાઉન્સ કે ટાઈમ લૂપ થીયરીની ઉપર આધારીત છે એની ચર્ચા શરુ થઇ હતી. અમુક લોકો તો ટાઈમલૂપ ઉપર બનેલી કેટલીક હોલીવુડની ફિલ્મો, ટેલીફિલ્મો અને સિરિયલોનો ઉલ્લેખ કરીને પોતે કેટલા ખોજી અને ખણખોદિયા છે એનો પરિચય આપ્યા વિના ન રહી શક્યા. એ લોકોને ફિલ્મના ટાઈટલ વાંચીને આંચકો લાગ્યો જ હશે એ નક્કી છે. (ટાઈટલ ધ્યાનથી વાંચશો તો તમને પણ ખબર પડશે) અહીં અફસોસ એ વાતનો છે શોર્ટ સર્કીટ એ માત્ર પ્રથમ ગુજરાતી સાયંસ ફિક્શન ફિલ્મ જ નથી પણ પ્રથમ એવી ફિલ્મ છે જેનું VFXનું કામ ગુજરાતમાં જ થયું છે જેનું શ્રેય આપવાનું એ લોકો ચુકી ગયા. શોર્ટ સર્કીટ માત્ર ગુજરાતી જ નહિ પણ આ વિષયવસ્તુ પર બનેલી સમગ્ર ભારતની પહેલી ફિલ્મ છે. આ હિંમતભર્યા સફળ પ્રયત્ન બદલ શોર્ટ સર્કીટ ફિલ્મના દિગ્દર્શક ફૈસલ હાશમી અભિનંદનના અધિકારી છે. ફિલ્મ દર્શકને જકડી રાખે એવી અને રસપ્રદ બની છે એટલે એની સફળતા વિષે કોઈ શંકા નથી. આ ફિલ્મથી અર્બન ગુજરાતી ફિલ્મોના ઢાંચામાં ઢળી રહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીને નવા વિષયો પર ફિલ્મો બનાવવા માટે ચોક્કસ પ્રોત્સાહન મળશે. નવું જોવા-માણવા ઉત્સુક ઓડીયન્સને ગુજરાતી ફિલ્મ જોવા માટે થીયેટર સુધી જવા માટે આ ફિલ્મે એક કારણ આપ્યું છે.

વિજ્ઞાન આધારિત વિષય વસ્તુ ઉપર બોલીવુડમાં તો ઘણી ફિલ્મો બનેલી છે. એમાંની ઘણી સફળ પણ રહેલી છે. પણ એમાં જ્યાં ટેકનોલોજીનો ભાગ આવે ત્યારે સામાન્ય પ્રેક્ષક પોતાનું હસવું રોકી ન શકે એવી હાસ્યાસ્પદ સ્પેશ્યલ ઈફેક્ટસ અને આર્ટ ડીરેક્શન જોવા મળ્યું છે. લેબોરેટરી એટલે ચમ્બુમાં ઉકળતા રંગ બેરંગી પ્રવાહી અને કાચની નળીઓ. કંટ્રોલ રૂમ એટલે લાલ લીલી બત્તીઓ ઝબકતી પેનલો અને સ્કૂલની લેબમાં વપરાતા વોલ્ટ મીટર! એક ફિલ્મમાં તો સ્ટીરીયો સીસ્ટમનું VU મીટર પણ લગાડેલું જોયેલું છે! મિસ્ટર ઇન્ડિયા જેવી ફિલ્મમાં પણ ગાયબ થવા માટેના ગેજેટ તરીકે લબક-ઝબક બત્તીઓ વાળી મોટી કાંડા ઘડિયાળ બતાવી હતી! એટલું જ નહિ પણ આખા દેશને ઉડાવી દે એવી ઇન્ટરકોન્ટીનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઈલને લોન્ચ કરવા માટે જે લીવર બતાવ્યું હતું એ કારના ગીયર બદલવાનું લીવર જેવું હતું જેને મુગેમ્બો બટન કહેતો હતો! થોડો ખર્ચો એ બધું કન્વિન્સિંગ લાગે એ પાછળ કર્યો હોત તો લેખે લાગત.

શોર્ટ સર્કિટ ફિલ્મમાં આ બાબતે કોઈ કચાશ રાખવામાં આવી નથી. બધું જ કન્વિન્સિંગ લાગે છે. પોળનું લોકેશન હોય, ટીવી સ્ટુડિયો હોય કે કોઈ રીસર્ચ સ્ટેશનનો પરિસર – બધું જ યોગ્ય રીતે પસંદ કરીને ફિલ્માવાયું છે. આ સિવાય ફિલ્મની હાઈલાઈટ કહેવાય એવા કુલ ૧૧૩૨ VFX શોટ્સ લેવાયા છે પણ એનો ઉપયોગ પ્રેક્ષકોને આંજી નાખવા માટે નહિ પણ એક ટુલ તરીકે થયો છે. VFX વાર્તા પર હાવી થતી નથી પણ પૂરક છે. ફિલ્મમાં ગીત છે જ નહિ અને કોઈ બિન જરૂરી સબપ્લોટ કે કેમિયો ઘુસાડવામાં આવ્યો નથી એથી પ્રેક્ષકનું સંપૂર્ણ ધ્યાન વાર્તા અને એમાં એક પછી એક બનતી ઘટનાઓ પર રહેતું હોઈ રસક્ષતી વગર ફિલ્મને માણી શકાય એવી બની છે.

આપણે ત્યાં સાયંસ સ્ટ્રીમમાં વિદ્યાર્થીઓ ઓછા જાય છે એનું કારણ એ છે કે એ એવું વિચારતા હોય છે કે સાલું ન્યુટનના નિયમો અને કવોન્ટમ થીયરી સાથે કુશ્તી કરવામાં જિંદગી જશે તો મજા ક્યારે કરીશું? કદાચ ફિલ્મની વાર્તા લખનાર ભાર્ગવ પુરોહીત, મોહસીન ચાવડા અને ફૈસલ હાશમી સમજી ગયા હશે અને એટલે જ કથાવસ્તુની વિજ્ઞાન આધારિત બાબતોનો જરૂર પડે ત્યાં ખૂબી પૂર્વક ટૂંકમાં ઉલ્લેખ કરીને વાર્તાને મૂળ ટ્રેક પરથી ઉતરવા દીધી નથી. જેમને સ્ટોરીમાં રીઝનીંગની જરૂર પડતી હોય એમના માટે વચ્ચે વચ્ચે ભારે મેગ્નેટિક ફિલ્ડ, ઓરોરા/ નોર્ધન લાઈટ્સ, ટાઈમ બાઉન્સ અને બીજું એવું બધું આવે છે પણ એ તમામ ફિલ્મમાં ચાલી રહેલી ઘટમાળ પાછળનું કારણ છે એ સમજાવવા પુરતું જ. બાકી મજા એ અટકેલા સમયની ઘટમાળને તોડવા મથતા સમય અને એના મિત્ર ભોપાની જહેમતને જોવાની છે.

ફિલ્મમાં ધ્વનિત ઉર્ફે સમય એ ગુજરાતી કોમ્પ્યુટર સર્વિસ એન્જીનીયર છે જે કોમ્પ્યુટરને હેક કરવા ઉપરાંત લિફ્ટના ચીટકોડ પણ જાણે છે! ‘વિટામીન શી’માં એ ઇન્સ્યોરન્સ એજન્ટ હતો આમાં એ કોમ્પ્યુટર એન્જીનીયર છે. એ હિસાબે ધ્વનિતનું પ્રમોશન થયું કહેવાય. Welcome to fraternity! અભિનયની રીતે સમયના રોલમાં ધ્વનિતને હીરોની રેસમાં સેન્ટ્રલ લેનનો રનર ગણવો પડે એટલો સાહજિક અભિનય એણે આપ્યો છે. કામ સાથે ઓતપ્રોત થવું એ એના સ્વભાવમાં વણાયેલું છે. એકવાર મેં પૂછેલું કે “શો પછી આરજે ધ્વનિતમાંથી ધ્વનિત ઠાકર બનતા કેટલો સમય લાગે છે?” તો એમણે કહેલું કે “ઘણીવાર તો મોડી રાત સુધી આરજે ધ્વનિત માથા ઉપર સવાર હોય છે.” આરજે તરીકેની એમની સફળતા પાછળ આ કમીટમેન્ટ છે. ફિલ્મની ટેન્સ-રોમેન્ટિક મોમેન્ટસ અને એક્શન સિક્વન્સમાં એણે પોતાની આરજેની ઈમેજમાંથી બહાર નીકળીને અદ્ભુત કામ કર્યું છે. એટલું જ નહિ પણ ફિલ્મમાં એણે કેટલુંક એવું કહ્યું અને કર્યું છે કે જે એ વાસ્તવિક જીવનમાં બોલે કે કરે એ કલ્પી શકાય એવું જ નથી! કદાચ એમ કરતાં જાત સાથે લડવું પણ પડ્યું હશે. એક્શન સીન પણ કર્યા છે અને રોમાન્ટિક મોમેન્ટસ પણ છે. એની સાથે ‘વિટામીન શી’નો ‘વડીલ’ અહી લાફ્ટર બ્લાસ્ટર ‘ભોપા’ તરીકે છે. કોમિક ટાઈમિંગ પરફેક્ટ. ભોપાની એક્સેન્ટ અને લિંગો માટે દાદ આપવી પડે. એ વ્યક્તિ કદાચ આપણા શહેરના લોકોની ભાષા બદલી નાખશે. હ્યુમર કડિયો ભીંત ઉપર વધારનો માલ ચઢાવે એ રીતે નહિ પણ વાર્તાની કડીઓ વચ્ચે સાહજિક રીતે ખાંચીને ભેળવ્યું છે. સિચ્યુએશન કરતાં વધુ એક્સપ્રેશન, રીએક્શન અને ડાયલોગનું હ્યુમર વધુ છે. જોરદાર છે. સાયંસ ફિક્શન ફિલ્મ હોવા છતાં વાતાવરણ ખુશનુમા રહે છે.

ફિલ્મની હિરોઈન કિંજલ રાજપ્રિય કલાક્ષેત્રના પ્રતિષ્ઠિત ગુરુ રામકુમાર રાજપ્રિયની પૌત્રી છે એટલે કલા એના લોહીમાં છે. આ અગાઉ સુપર હીટ છેલ્લો દિવસ, ડેઝ ઓફ તફરી અને શું થયુંમાં અભિનય કરીને ઘડાયેલી અભિનેત્રી છે. આ ફિલ્મમાં એ ન્યુઝ એન્કર ‘સીમા’નું કિરદાર નિભાવે છે. કિંજલે વિવિધ તબક્કે બનતી ઘટનાઓને અનુરૂપ સુંદર અભિનય આપ્યો છે. કોસ્ચ્યુમ્સ બિલકુલ યોગ્ય. ગમ્મતની વાત એ છે કે ફિલ્મમાં એ ટીવી ન્યુઝ એન્કર હોવા છતાં એ આપણા ગુજરાતી ટીવી ન્યુઝ એન્કરોની જેમ એકનું એક વાક્ય દસ જુદીજુદી રીતે બોલીને પકાવતી નથી!

ફિલ્મમાં વાર્તાના ભાગ રૂપે કેટલીક ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન બતાવવાનું થતું હોવા છતાં શું બની રહ્યું છે એ સામાન્ય પ્રેક્ષકના મગજમાં સ્પષ્ટ બેસી જાય અને સિક્વન્સનો ઓવર ડોઝ ન અપાઈ જાય એની સ્ક્રિપ્ટમાં કાળજી લેવામાં આવી છે. બાકીનું ટૂંકાવીને અને સિનેમેટોગ્રાફીથી અલગ રીતે ઝડપીને રસપ્રદ બનાવ્યું છે. ક્લોઝઅપની માત્રા વધુ જણાઈ જે નિવારી શકાઈ હોત.

ફિલ્મનું નામ શોર્ટ સર્કીટ કેમ રાખ્યું છે એનો અંદેશો આ દરમ્યાન જ આપી દીધો છે અને આગળ ઉપર મગજને લોડ ન પડે એ રીતે એને વાર્તામાં સાંકળી લેવામા આવ્યો છે. દરેક સિક્વન્સ દરમ્યાન સમય અને ભોપાએ ઘટમાળને બદલવા માટે કરેલા તોફાનથી નવી જે નવા વળાંકો આવે છે એમાં લાફ્ટર પણ આવે છે અને આતુરતા પણ ઉભી થાય છે જે અંત સુધી જળવાય છે.

સાઈ-ફાઈ ફિલ્મની સાઉન્ડ ઈફેક્ટસ અને બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર આમ પણ સામાન્ય ફિલ્મો કરતાં જૂદો હોય છે અને આ ફિલ્મમાં પણ એમ જ છે એ ટ્રેલર પરથી સ્પષ્ટ થતું હતું. આ ફિલ્મની સાઉન્ડનું મિક્સિંગ એ. આર. રહેમાનના સ્ટુડીયોમાં થયેલું છે. બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર ફિલ્મનું જમા પાસું છે. એ માટે આપણા ગુજરાતી સંગીતકાર મેહુલ સુરતીને અભિનંદન આપવા ઘટે.

સ્ટોરી અને જકડી રાખે એવી સ્ક્રીપ્ટ માટે ભાર્ગવ પુરોહીત, મોહસીન ચાવડા અને ફૈસલ હાશમીને ફરી અભિનંદન. સહકુટુંબ માણી શકાય એવી અને ગુજરાતી ફિલ્મોમાં નવો ચીલો ચાતરતી ‘શોર્ટ સર્કીટ’ને મારા તરફથી એનર્જી સ્ટાર રેટિંગ ફોર/ ****.

જોઈ જ આવો…

—–X—–X—–

Advertisements
Posted in Movie Review | Tagged , , , | 1 ટીકા

 

લિંક | Posted on by | Leave a comment

ખુશાલી કઈ રીતે વ્યક્ત કરવી?

Noto no Varsad

Image Courtesy : Gujarat Mirror

સુપ્રીમ કોર્ટે ડાન્સ અને દારૂના કોમ્બોને મંજુર કરી દીધો છે. જોકે ડાન્સબારમાં ડાન્સર ઉપર હવે નોટોનો વરસાદ નહીં કરી શકાય. એમ કરવું હવે ગુનો ગણાશે. સુપ્રીમના આદેશ મુજબ હવે માત્ર ટીપ આપી શકાશે પણ નોટો ઉછાળી નહીં શકાય. શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ધાર્મિકસ્થળો પાસે ડાન્સ બાર ખોલવાની પરવાનગી ન આપવાનો નિયમ પણ રદ કરવામાં આવ્યો છે, એટલે જે વિદ્યાર્થીઓથી બારમાં જવાનું પાપ થઇ ગયું એ હવે નજીકના ધર્મસ્થળે જઈને પાપ ધોઈ આવી શકશે. અદાલતે બારબાળાઓનો પગાર ફિક્સ કરી આપવાની ના પાડી છે અને એમને બાર માલિક સાથે સીધો કોન્ટ્રાકટ કરવાનું સૂચન કર્યું છે.

આ નોટો ઉછાળવાની પ્રથા બંધ કરી એની દૂરગામી અસરો પડી શકે છે, કારણ કે એ અંતરનો ઉજમ વ્યકત કરવાની આ એક રીત છે. આપણે ત્યાં વરઘોડામાં, શોભાયાત્રામાં, ડાન્સબારમાં અને ડાયરામાં નોટો ઉછાળીને પોતાની ખુશી કલાકાર, નાચનાર અને હાજર વ્યક્તિઓ સાથે વહેંચવાનો રીવાજ છે. હવે જયારે અદાલતે રૂપિયા ઉછાળવા પર પ્રતિબંધ મુક્યો છે તો એ સંજોગોમાં લોકોએ પોતાની ખુશાલી કઈ રીતે વ્યક્ત કરવી તે અંગે પણ સુપ્રિમ કોર્ટે કોઈ માર્ગદર્શન આપવું જોઈતું હતું પણ નથી આપ્યું. એટલે અમે આ તક ઝડપીએ છીએ.

નોટો ઉછાળવા ઉપર પ્રતિબંધ તો મુક્યો છે પણ ટીપ કેવી રીતે આપવી એ વિષે અદાલતે વધુ વિગતો નથી આપી. ખરેખર તો અદાલતે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપવા જોઈતા હતા કે બારના માલિકે ટીપ એકત્ર કરવા માટે ટેબલ નાખીને નોટ-પેન સાથે એક ભાઈને ચાંલ્લો સોરી, ટીપ લખવા બેસાડવો પડશે જેથી લોકો “સુશ્રી રોઝી બહેનને સુંદર નૃત્ય બદલ શ્રી બાબુલાલ ગોરધનલાલ ઉમતાવાળા તરફથી રૂ. ૧૦૦૧/-“ એવું ગૌરવભેર નોંધાવી શકે.

આમ તો આ કાયદો મહિલા સન્માન જાળવણી અંતર્ગત છે, છતાં ન કરે સુપ્રિમ કોર્ટ અને ડાન્સબારને પગલે વરઘોડામાં ઢોલી ઉપર રૂપિયા ઉછાળવા પર પ્રતિબંધ આવે તો વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા શોધવી પડે. આમાં વરરાજાના મામા કે કાકાની આબરૂનો સવાલ છે. વરઘોડામાં નાચનારા રૂપિયાના સીધા લાભાર્થી નથી (એ એક વિટંબણા પણ છે!). વગાડનારા છે. વરઘોડામાં બે-પાંચ હજાર ઉછાળીને બેન્ડવાજાવાળાને જોશ ચડાવવું અને એ જોશમાં ભાણીયા-ભત્રીજા-ભાભી-બહેનોને નચાવવા એ ભારતીયસહજ વૃત્તિ છે. આ સંજોગોમાં કૌન બનેગા કરોડપતિમાં અમિતાભ જેમ ‘યે ગયા’ કહીને ઓનલાઈન રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરે છે, તેમ વરઘોડામાં પણ ઢોલવાળાના ડોલના પડ ઉપર ચોંટાડેલા ક્યુઆર કોડને આઈપેડથી સ્કેન કરીને એના ખાતામાં રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરી શકાય, એ પણ બધાના દેખતા અને બચ્ચનની સ્ટાઈલથી ‘યે ગયા આપ કે ખાતે મેં’ બોલીને! આમાં ડીજીટલ ઇન્ડિયાને પણ પ્રોત્સાહન મળે. જોકે આમ કરવામાં કોકવાર નેટવર્ક ના હોય તો ‘યે ગયા’ બોલ્યા પછી ‘મની ટ્રાન્સફર્ડ’ ને બદલે ‘નેટવર્ક એરર: ટ્રાન્ઝેક્શન ફેઈલ્ડ’ એવા મેસેજ પણ જોવા મળે. તો કોક વાર ઓટીપી આવે અને ટ્રાન્ઝેક્શન કન્ફર્મ કરવામાં વાર થાય ત્યાં સુધીમાં બેન્ડવાળો વગાડવાનું બંધ પણ કરી દે! આના વિકલ્પે ડાયરાના કલાકારને, બેન્ડવાળાને કે ઢોલીને ગીફ્ટ વાઉચરો, ફૂડ કૂપનો અથવા સોડેક્સો જેવા વાઉચર આપી શકાય.

નેટવર્કના પ્રોબ્લેમ હોય કે વરરાજાના કાકાને ડિજીટલ ઇન્ડીયામાં રસ ના પડે તો ક્રિકેટ મેચમાં મેં ઓફ ધ મેચને જેમ ૬ ફૂટ બાય ૩ ફૂટના ફ્લેક્સ પર ચેક પ્રિન્ટ કરીને આપે છે, એવું પણ આપી શકાય. આમાં આપનારની પબ્લિસિટી પણ થાય. પછી તો વરરાજાના કાકા બદલે આ ફ્લેક્સ બેનર કોક ભત્રીજો ઊંચકીને ફરતો હોય એવું લગ્નના ફોટા અને વિડીયોમાં જોવા મળે. ખરી મઝા ચેક પકડાવ્યા પછી થાય. બેન્ડવાળાઓએ એક વધારાના માણસ અને લારીની વ્યવસ્થા આ ચેક લઈ જવા માટે કરવી પડે. અને આ બધો વધારાનો ખર્ચો વરના બાપના ખિસા પર આવે. તોયે બેન્ડવાળા ‘ડિજીટલ પેમેન કર્યું પણ ૧૮ ટકા જીએસટી તમારો કાકો ભરશે’ કરીને નારાજ થાય તેવી પણ શક્યતા રહેલી છે.

સ્ટેજ પર ચઢેલા કે ચઢાવેલા વક્તાઓને ઘણી વખત પોતાની ખુશાલી કઈ રીતે વ્યક્ત કરવી તે અંગે મૂંઝવણમાં હોય છે. મોટેભાગે નબળા વક્તાઓ તો ‘આટલી મોટી સંખ્યામાં સભ્યો ભેગા થયા છે એ જોઈને મને જે આનંદ થાય છે એ વ્યક્ત કરવા માટે મારી પાસે શબ્દો નથી!’ એવું કહી ને છટકી જતા હોય છે. આવા વક્તાઓએ પૂઠે કૂતરાની પૂછડી જેવી એક મીકેનીકલ પૂછડી લગાડીને ભાષણ આપવા ઉભા થવું જોઈએ. જેવો આનંદ થાય કે તરત પૂછડી હલાવીને એ વ્યક્ત કરી શકે. કેટલીક સ્કૂલોમાં તાલી પાડીને આનંદ વ્યક્ત કરવાની મનાઈ હોય છે. તો અમુક લોકોને ખાખાખીખી માટે નફરત હોય છે આવા કિસ્સાઓમાં પૂછડી પૂંઠવગી હોય તો ઠીક પડે. એમાં પણ કોઈ નવરું એનજીઓ માણસે પૂછડી ક્યારે, કેટલી ઝડપથી, કઈ દિશામાં હલાવવી એ બાબતમાં કોઈ ધોરણ લાગુ કરાવવું હોય તો કોર્ટમાં જઈને વિગતવાર એવા હુકમો લાવી શકે કે – કપિલ શર્માના જોકથી આનંદ થાય તો બાજુવાળાને ખલેલ ન પહોંચ એ રીતે ડાબે જમણે બંને તરફ ૪૫ અંશની મર્યાદામાં ત્રણ વાર પૂછડી હલાવી શકાશે. કૂતરું પાછળ પડ્યું હોય કે પછી પત્ની ગુસ્સે થઇ હોય ત્યારે માત્ર એકવાર પૂછડી બે પગ વચ્ચે સંતાડી શકાશે. બીજા કિસ્સામાં ભાગવાની મનાઈ રહેશે. બેસણામાં જોકે પૂછડી ચંપલ સાથે જ બહાર કાઢીને આવવું પડે. અહીં અટકીએ. બધું અમે જ કહીશું તો સુપ્રિમ કોર્ટ શું કરશે?

મસ્કા ફન

કુંભમેળામાં નાગા બાવાઓ નહાતા હોય છે બરોબર એજ અવસ્થામાં બાથરૂમમાં નહાતા લોકોના સ્નાનને શાહીસ્નાન ના ગણી શકાય!

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | 2 ટિપ્પણીઓ

હાય હાય લી તારા લીધે હું આઉટ થઇ ગઈ

આઈસીસી મહિલા T20 ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ ચાલી રહ્યો છે. જોકે પ્રાઈમ ટાઈમ પર સીરીયલોમાં જેટલી મઝા મહિલા કેરેક્ટર્સને જોવામાં આવે છે એટલી મઝા મહિલા ક્રિકેટર્સ અને ક્રિકેટ જોવામાં નથી આવતી. એટલે જ મેદાનો પણ અડધા ખાલી જોવા મળે છે. ક્રિકેટ મેદાન અને ડ્રેસિંગ રૂમમાં મજેદાર વાતચીત થતી જ હશે, પણ એ આપણા સુધી પહોંચતી નથી. ખણખોદ કરતા અમને થોડીક જાણકારી મળી છે, અમુક કિસ્સા સાંભળવા મળ્યા છે. મહિલા ક્રિકેટ લોકપ્રિય બનાવવા માટે કેટલાક સૂચનો પણ મળ્યા છે.

સૌથી પહેલું સૂચન તો એ છે કે મહિલા ક્રિકેટ કોચ તરીકે જે હોય તેને ફરફરિયું પકડાવીને તેને સ્થાને એકતા કપૂરને લાવો. પછી દરેક શોટ, કેચ અને વિકેટના ત્રણ ત્રણ રિપ્લે ઝટકા અને સાઉન્ડ ઈફેક્ટ સાથે બતાવવામાં આવે તો જમાવટ થઇ જાય. સિરિયલની સ્ટાઈલમાં. એમાં પણ પ્લેયરોના કોશ્ચ્યુમમાં સાડી ફરજીયાત કરી નાખો તો મેચના કવરેજના રાઈટ્સ માટે પડાપડી થાય. પછી તો ગ્રાઉન્ડમાં ગુજરાતી સુગમ સંગીતના  કોરસ સિંગર્સની જેમ આગિયાર પ્લેયરો ચળકતી કાંજીવરમ સાડી પહેરી, અંબોડામાં વેણી નાખીને ઉતરે તો એનું ટેલીકાસ્ટ પણ કેવું નયનરમ્ય હોય!

પણ અચાનક ગ્રાઉન્ડ પર ચાર જણીઓ ભેગી થઈને આઉટ કરવાનું કાવતરું ઘડતી હોય. એ વખતે તેના હેલિકોપ્ટરમાંથી લીધેલા હેલીકોપ્ટર શોટ આવે. પણ આ કાવતરાની થર્ડ અમ્પાયરને સ્ટમ્પના માઈકમાંથી ખબર પડી જાય અને એ ગ્રાઉન્ડ પરના અમ્પાયરને જાણ કરે. પછીનો બોલ એકાએક ઉછળીને પેડ ઉપર વાગે અને બોલર આંસુ ભરી આંખે, જરી ભરેલો પાલવ પાથરીને એવી હૃદયદ્રાવક અપીલો કરે કે સ્ત્રીઓ તો ઠીક ઘેર શાક સમારતા-સમારતા મેચ જોઈ રહેલા પુરુષો પણ રડી ઉઠે! પુરુષો તો આમેય બાપડા સહાનુભૂતિના દરિયા જ હોય છે! એમાં બોલરની લીપસ્ટીક એવી લાઉડ રાખી હોય કે અમ્પાયર આઉટની અપીલ નકારે અને બોલર મોં મચકોડે તો એ પણ સ્ટેડીયમમાંથી નરી આંખે દેખાય. રમવા માટે સાડી અગવડભર્યો પોશાક ખરો, પણ એશિયન મહિલા ક્રિકેટરો તો કાછોટો વાળીને પણ રમવા ઉતરી પડે. પણ આમ ફિલ્ડરો પાલવના ખોળા પાથરીને કેચ પકડવા માંડે એ તો કોઈ ચલાવી જ ન લે! એટલે ક્રિકેટમાં સાડીની શક્યતા ઓછી જણાય છે. જોકે આ પ્રકારે મેચો થાય તો ટીમમાં કોચ ઉપરાંત હેરડ્રેસર, મેકઅપ આર્ટિસ્ટ અને ડ્રેસ-ડીઝાઈનરને પણ કામ મળે. અને ક્યારેક આમ પણ બને.

કવિતા અને રવિના ક્રીઝ પર છે. કવિતા ફાઈન લેગ તરફ ફટકો મારે છે અને રન માટે દોડે છે. પણ રવિના નથી દોડતી. એટલે કવિતા રનઆઉટ થઇ જાય છે. સાંજે બેઉ જણ હોટલમાં ભેગા થાય છે.

કવિતા: હાય હાય લી તારા લીધે હું આઉટ થઇ ગઈ.

રવિના: હોય, હું તો તૈયાર જ હતી.

કવિતા: ધૂળ તૈયાર હતી. તું નેઈલ પોલીશ ચેક કરતી હતી એ વખતે, રિપ્લેમાં જોઈ લે જા ….

મિતાલીએ છગ્ગો માર્યો અને બોલ સ્ટેડીયમની બહાર ગયો. નવો બોલ બદલાવવાની ક્રિયા ચાલી રહી છે. આ દરમિયાન ક્રીઝ પર આપણી બે મહિલા ક્રિકેટર વાત કરે છે.

મિતાલી: અરે દિપાલી, આ બુટ તેં ઓનલાઈન ખરીદ્યા?

દિપાલી: ના રે આ તો મારો ભાઈ દુબઈ ગયો તો ત્યાંથી લાવ્યો. સારા છે?

મિતાલી: આમ તો ગમ્યા પણ બીજો કલર ના મળ્યો?

ટોસ ઉછાળવા વેસ્ટ ઇન્ડીઝ અને ભારતની કપ્તાનો જાય છે. રેફરી ટોસ ઉછાળે છે. વારો વેસ્ટ ઇન્ડીઝની કેપ્ટનનો છે. એ હેડ્ઝ કહે છે. અને હેડ્ઝ જ પડે છે.

ભારતની કપ્તાન: મારો વારો હોત તો હુંયે હેડ્ઝ જ કહેવાની હતી. આ ભૂત જેવીને ક્યાંથી ખબર પડી ગઈ!

મોટેરા સ્ટેડીયમ પર મેચ ચાલે છે. શિવાની બેટિંગ ક્રીઝ પર છે. મિતાલી નોનસ્ટ્રાઈકર એન્ડ પર છે જે અમદાવાદની છે. અમ્પાયર પાકિસ્તાની છે. ઓસ્ટ્રેલિયન બોલર ઈવાના બોલિંગ રન અપ શરુ કરે છે, પણ અમ્પાયર અને મિતાલી વાતે વળગ્યા હોય છે. ઈવાનાને એમ કે કંઈ પ્રોબ્લેમ હશે પણ ત્યાં તો આ વાત ચાલતી હતી.

અમ્પાયર રઝીયા: કલ રાતકો પાર્ટી મેં તુને જો ડ્રેસ પહેના થા વો કહાંસી લિયા? મુઝે મેરી નનદ કે લિયે વૈસા હી લેના હૈ. વો કહેતીથી અહેમદાબાદ મેં અચ્છે મિલતે હૈ.

મિતાલી: હમેરે અમદાવાદ મેં ઢાલગરવાડ કર કે એક પોળ હૈ. વહાં અચ્છે ડ્રેસ સસ્તે મેં મિલતે હૈ. લેકિન વો લોગ પહેલે ડબલ ભાવ બોલતે હૈ હાં. ફિર વ્યાજબી કરાના પડતા હૈ. ખરીદના હે તો કિસી કો લેકર જાના.

રઝીયા: તુમ ચલો ના, આજ રાત કો જાતે હૈ.

મિતાલી: રાત કો નહિ. વહેલા નિકલના પડેગા. ટ્રાફિક બોત હોતા હૈ. ઐસા કરો, મેં સ્ટ્રાઈક મેં આઉંગી તબ ‘બેડ લાઈટ’ કી અપીલ કરુંગી. તુમ ઓકે કર લેના. ફિર હમ લોગ નિકાલ જાયેંગે. ઠીક હૈ?

રઝીયા: ઇન્શાલ્લાહ.

ઓસ્ટ્રેલીયાની મારિયાએ ઓનસાઈડ પર શોટ માર્યો એકદમ ઉંચો કેચ ઉછાળ્યો. ત્યાં સ્ક્વેર લેગ પર કવિતા અને મીડ વિકેટ પર સંગીતા ઉભી હતી તેમની વચ્ચે પાછળની તરફ બોલ ઉછળ્યો.

કવિતા (સંગીતાને): અલી, આવવું છે, કેચ કરવા?

સંગીતા: ના ભૈશાબ, બહુ દૂર છે, તું જઈ આવ.

કવિતા: કંપની તો આપ બકા.

સંગીતા: સારું ચલ.

બેઉ જણા હાથ પકડીને જાય છે. કેચનું શું થયું, એ જોઈશું આવતા એપિસોડમાં.

મસ્કા ફન

પેથલપુરમાં પાવો વાગ્યો ‘ને સૂતો સોનીડો જાગ્યો…
જાગીને એ સોનીડાએ અડધી રાત્રે પેથલપુરની કોર્ટ ખોલાવી.
અને કોર્ટે પેથલપુરમાં પાવો વગાડવા ઉપર પ્રતિબંધ મુક્યો!

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | Leave a comment

સુપ્રિમનું સુપ્રિમ દિવાળી માર્ગદર્શન

પ્રદુષણના સદર્ભમાં થયેલી રીટ ઉપર સુપ્રીમ કોર્ટે જજમેન્ટ આપ્યું છે કે ફટાકડા રાત્રે ૮-૦૦ થી ૧૦-૦૦ દરમિયાન જ ફોડી શકાશે. એ પણ ગ્રીન ફટાકડા. જોકે પ્રદુષણ જેવી જ દેશમાં બીજી અનેક સમસ્યાઓ છે, એ પણ દિવાળી સંબંધિત, તો એ અંગે પણ સુપ્રિમ કોર્ટ કંઈ માર્ગદર્શન આપે એવી અમારા જેવા સુપ્રિમ ચાહકોની અરજ છે.

સુપ્રિમના આ ચુકાદાથી અત્યારે લોકો ભડકેલા છે અને પોતાની ભડાશ સોશિયલ મીડિયા પર કાઢી રહ્યા છે. અમુક તો એવા સવાલ કરી રહ્યા છે કે હવે સુપ્રિમ મોહનથાળના ચોસલા કઈ સાઈઝના કરવા એ અંગે પણ ચોખવટ કરે. ભાઈઓ, કોર્ટો એમ નથી ચાલતી. કોર્ટમાં જાહેરહિતની અરજી સાથે તમારે લોકો મોહનથાળના ચોસલા મનફાવે એમ પાડે એનાથી જનસામાન્યને શું વાંધો છે તે જણાવવું પડે છે. તમારો કેસ મજબૂત કરવા માટે કહેવું પડે છે કે લોકોને મોહનથાળ બનાવતા આવડતું જ નથી. ક્યારેક એટલો ઢીલો બની જાય છે કે થીક શેકની જેમ જાડી સ્ટ્રોથી પીવો પડે છે. કેટલીક વખત ઘી નાખવામાં કંજુસાઈને લીધે જેર થઈ જાય એટલે ચવાણાની જેમ ફાકવો પડે છે. આના પુરાવા આપવા પડે તમારે. જેમ કે ગણિતમાં  કાચી સ્ત્રીઓ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ આકારમાં મોહનથાળ કાપી ના શકે ત્યારે કોણમાપક કે કાટખૂણીયુ વાપરતી નથી. આ અનિયમિત આકારને કારણે મોહનથાળ ખવડાવવાને બહાને છોકરાઓને ગણિતના દાખલા પણ નથી શીખવાડી શકાતા. દાખલા તરીકે: ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ એવા મોહનથાળનો બેઝ ૪ સેમીનો છે અને એક બાજુ બેઝ સાથે ૬૦ ડીગ્રી ખૂણો બનાવે છે અને બેઝને સમાંતર બાજુનું લંબ અંતર ૫ સેમી હોય તો ચતુષ્કોણની બીજી બાજુનું માપ શોધો. જો છોકરું આ કૂટપ્રશ્ન સોલ્વ કરી શકે તો જ મોહનથાળ ખાવા મળે. આમાં કોઈપણ એક વસ્તુ થઇ શકે – કાં માણસ મોહનથાળ ખાય, કાં એનું માપ કાઢે!

જોકે અમે માનીએ છીએ કે મોહનથાળ જેટલી જ અગત્યની મીઠાઈ કાજુકતરી છે. આ કાજુકતરીની જાડાઈ માત્ર ચાર થી પાંચ મીમી આવે છે. આ સંજોગોમાં આઠ-દસ પીસ ખાવ તો સંતોષ થાય છે. પરંતુ આઠ-દસ પીસ ઉપાડવામાં શરમ નડે છે. તમે હિમ્મત કરીને ઉઠાવી પણ લો તો લોકો તમારું ‘ફૂડ શેમીંગ’ કરે છે. અમદાવાદમાં તો પ્રસાદિયા પેંડાના પગલે હવે પાપડ જેટલી જાડાઈની કાજુકતરી બજારમાં આવે એ દિવસો દૂર નથી. આ સંજોગોમાં કાજુકતરીની જાડાઈ અંગે કોર્ટે નિર્દેશ આપવાની જરૂર છે. અમે તો ઓછામાં ઓછી એક ઈંચની કરવાની દરખાસ્ત કરીએ છીએ. વળી કાજુકતરી ઉપર આવતા ચાંદીના વરખના હોલમાર્ક કે એવા કોઈ સર્ટિફિકેટ સાથે એટેચ થવા જોઈએ જેથી ચાંદીના નામે એલ્યુમિનિયમ પેટમાં નથી જતું ને એની ખાતરી થાય. કાજુકતરીના દરેક પીસ પર એક્સપાયરી ડેટ છાપવી ફરજીયાત હોવી જોઈએ જેથી વાઘ બારશે ખરીદેલી કાજુકતરી તમને કોઈ દેવદિવાળીએ ન ખવડાવી જાય.

રંગોળી બાબતે પણ કોઈ વેવલાએ કોર્ટમાં જવા જેવું છે. આમ તો રંગોળી બનાવવી અને જોવી ગમે. પણ એ રંગોળી બતાવીને આપણને મુક્ત કરી દેતા હોય તો ગનીમત છે. અહીં તો રંગોળી કરનારના પપ્પા કે પતિ રંગોળીનું માર્કેટિંગ અને રાત્રે કેટલા વાગ્યા સુધી બેસીને રંગોળી કરી હતી એની દાસ્તાન આપણને  સંભળાવે. એમાં સ્વીટીએ બનાવેલું હરણ ભલે કૂતરા જેવું દેખાતું હોય, પણ ફરજીયાત વખાણવું પડે છે. બીજું કે પડોશીઓ ફ્લેટના દરવાજા આગળ સુપર બિલ્ટઅપ એરિયામાં સમાવિષ્ટ પેસેજમાં રંગોળી કરે તે પણ એક પ્રકારનું દબાણ જ છે. જેમ હાઈકોર્ટ મુનસીટાપલીને દબાણ દુર કરવા આદેશ આપે છે તેમ ફ્લેટોમાંથી આવી નડતરરૂપ રંગોળીઓ હટાવવા દબાણ ખાતાને ઝાડુ-તગારાથી સજ્જ કરવું જોઈએ. ક્યાં સુધી લંગડીઓ ભરીને કોઈના ઘરમાં ઘૂસવાનું? અને રંગોળીના નામે ફૂલ, કેરી, મોર, પોપટ અને દીવડાની ચીલાચાલુ ડિઝાઈનો બનાવવા ઉપર તો પ્રતિબંધ જ લાદી દેવો જોઈએ.

દિવાળીની સફાઈ વખતે માળીયામાં બેઠાબેઠા અમને માળિયાકર્મીઓની દયાજનક હાલતનો વિચાર આવ્યો. એક અંદાજ મુજબ દિવાળી પહેલાંના દિવસોમાં ભારતીય પતિઓની કુલ સંખ્યાના ૮૦% પતિદેવો કોઈ એક સમયે માળિયામાં હોય છે. આ પૈકી મોટાભાગનાને માળિયાની વિષમ પરિસ્થિતિ અને વાતાવરણમાં કામ કરવાનો પૂર્વઅનુભવ નથી હોતો. નથી એમને કોઈ પ્રકારની તાલીમ અપવામાં આવતી. કન્સ્ટ્રકશન સાઈટ ઉપર કામ કરતા મજૂરોની સલામતી માટે સરકારે કડક નિયમો બનાવેલા છે, પણ ગંજી-ચડ્ડીભેર માળિયામાં ચઢેલા માટીડાઓનું કોઈ ધણીધોરી નથી! ઘરમાં ખાઈ-પીને બકરકૂદી કરતા લઠિંગા જેવા દિકરા હોવા છતાં ઈરાદાપૂર્વક પતિને જ નિશાન બનાવવામાં આવે છે. માળિયાના કપરા ચઢાણ ચઢવા તૂટેલી-ફૂટેલી નિસરણી અને ડગુમગુ થતા ટેબલ ઉપર મુકેલા લોટના ડબ્બા જેવા ટાંચા અને તકલાદી સાધનો આપીને સફાઈના ઉત્તુંગ શિખરો સર કરવા માટે એમને ધકેલી દેવામાં આવે છે. માળિયામાં કામ કરનારાઓને તો  ખાણીયાઓનો દરજ્જો મળવો જોઈએ. પ્રત્યેક માળિયાકર્મીને બે જોડી કપડા, બે-ત્રણ કલાક ચાલે તેટલો નાસ્તો, ધૂળ પ્રતિરોધક માસ્ક, માથા ઉપર બત્તી સાથેની હેલ્મેટ, ગરોળી ભગાડવા માટે લાકડી અને પંખો-વેક્યુમ ક્લીનર જેવા સાધનો આપવા ફરજીયાત કરી દેવા જોઈએ. દિવાળીની સફાઈકામમાં સલામતીના ધારાધોરણોનો ભંગ કરનારનું દિવાળીનું શોપિંગ રદ કરવા સુધીના આકરા પગલા લઇ શકાય એવા કાયદા બનાવવાની તાતી જરૂર છે. આ પ્રકારની માગણી સાથે જો આંદોલન શરુ કરવામાં આવશે તો અમારા સહીત સેંકડો લોકો આમાં જોડાશે એની અમને ખાતરી છે. તમે પણ જોઈ રહ્યા વગર જોડાઈ જજો. આજે નહિ તો કદી નહિ.

મસ્કા ફન

સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા પછી તમારે
ઈજ્જતના ભડાકા કરવા હોય તો
એ પણ રાત્રે ૧૦ વાગ્યા પહેલાં
કરી લેવાની તાકીદ કરવામાં આવે છે.     

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , | Leave a comment

પડવા વિષે થોડું ચિંતન

Padva Vishe Chintanશૅરબજાર તૂટ્યું. એફઆઈઆઈની ભારે વેચાવલી. માર્કેટમાં ગભરાટ. અફરાતફરીનો માહોલ. માર્કેટ કેપ અમુક હજાર કરોડ ધોવાયું. સેન્સેક્સ તમુક હજાર પોઈન્ટ નીચે. રોકાણકારો નાહ્યા. આ બધું સાંભળીને લાગે કે લાખના બારસો (હા, બારસો) કરવાની સીઝન આવી ગઈ છે. અરે જેમના પોર્ટફોલિયોમાં પા શૅર નથી એ પણ જાણે દટ્ટણ આવ્યું હોય એમ રાંટા હેંડવા લાગ્યા છે. પણ એવું નથી કે એકલું શૅરમાર્કેટ જ પડી રહ્યું છે. ડોલર સામે રૂપિયો પણ ગગડી રહ્યો છે. રૂપિયો જેમ ગગડે એમ પેટ્રોલના ભાવ ઉચકાય છે. આ બગીચાઓમાં બાળકો માટે મુકવામાં આવતા ઊંચકનીચક જેવું છે. પેટ્રોલ ડિઝલના ભાવ ઉચકાય એટલે મોંઘવારી વધે. મોંઘવારી ના ગગડે. જોકે અમને આ ‘ગગડવું’ શબ્દ ખાસ ગમતો નથી. કેમ? એ કહીએ છીએ.

આ પડવાની આખી વાતમાં જો આશ્વાસન લેવું હોય તો અઝીઝ દહેલવીના પેલા જાણીતા શેરથી લઈ કે  गिरते हैं शहसवार ही मैदाने ज़ंग में वो तिफ्ल क्या गिरे जो घुटनों के बल चले ! જે ઉભું હોય એ પડે. જે પહેલેથી સુતું હોય એ પડે નહીં, ગબડે. શેરબજાર ઉપર ગયું હતું, એટલે હવે નીચે આવ્યું છે. પડવા અને ગબડવામાં ફેર છે. પડવામાં ઊંડાઈ છે. ઊંચાઈ છે. ગબડવામાં કોઈ મહાનતા નથી. ગબડીને કે રગડીને તમે અહીંથી ત્યાં જઈ શકો. પણ પડવા માટે ઊંચાઈ જોઈએ. કોઈ કવિ કમ કાર્યક્રમ સંચાલકની ભાષામાં કહેવું હોય તો એમ કહેવાય કે “ધોધ એ ધોધ નહીં બોધ છે. કારણ કે ધોધ પડે છે જયારે ઝરણું અને નદી વહે છે. ધોધમાં ઉર્જા અને આકર્ષણ છે કારણ કે એ પડે છે. અને જેનામાં તળીયાનો તાગ મેળવવાની હામ હોય ને,  એ જ પડી શકે. પડવા માટે નીચેના સ્તર સુધી ઉતરવાની તૈયારી હોવી જોઈએ. દસમા માળની અગાશી પરથી પડનારાઓ નીચે રૂની તળાઈઓના અભરખા રાખતા નથી.  માણસે અહમને કોરાણે મૂકીને પડવાનું હોય છે. પડવું એ એક તરફી ક્રિયા છે. એટલે જ કહ્યું છે કે નેવાના પાણી મોભે ન ચઢે”. વગેરે વગેરે.

જેમ ઢાંકણીમાં પાણી લઈને પ્રતિકાત્મક રીતે ડૂબી શકાય છે, એમ પડવું હોય તો જરૂરી નથી કે તમારે પહાડની ટોચ પર ચઢવું પડે. પ્રતિકાત્મક રીતે તમે ગાલોના ખાડામાં પડી અને ડૂબી પણ શકો છો. પ્રેમમાં પણ પડવાનું આવે છે. પાકિઝાના રાજકુમારની જેમ પગની પાનીના પ્રેમમાં પડી શકાય છે. અમીષા પટેલ જેવી હિરોઈનનું મોઢું એટલું પહોળું છે કે એ કેળું આડું ખાઈ શકે, તોયે એના હોઠના પ્રેમમાં પડી શકાય છે. આ કવિઓએ માત્ર આંખ, હોઠ, કેશ, ગર્દન એવી બે-ચાર આઈટમ્સને એવી ચગાવી છે કે કાન, દાઢી, ઘૂંટણ, એડી, થાપો જેવા અવયવને સખ્ખત અન્યાય થાય છે. જ્યાં સુધી ‘તેરી દાઢી કે સિવા દુનિયામે રખ્ખા ક્યા હૈ’ જેવા ગીતો નહીં લખાય ત્યાં સુધી કવિઓ નિષ્પક્ષ છે એ વાત અમે માનવાના નથી. જોકે અમારો અભ્યાસ એવું કહે છે કે પ્રેમમાં પડવા કરતા ખાડામાં પડવું સસ્તું પડે; આમાં ઓર્થોપીડીક સર્જન ખંખેરી લે તો પણ તમે છ મહિનામાં છુટા થઇ જાવ, જયારે પ્રેમમાં પડો તો જીવો ત્યાં સુધી હપ્તા ભરવાના આવે!

જેમ સુગમ સંગીતના જલસામાં ‘તારી આંખનો અફીણી…’ ગવાય એ જેટલું સામાન્ય છે, એટલું જ સામાન્ય પડવા વિશેની ચર્ચામાં ન્યુટનને યાદ કરવાનું છે. અમને તો એ ખાસ યાદ આવે કારણ કે એન્જીનીયરીંગની છેલ્લી પરીક્ષા આપી ત્યાં સુધી અમને અફસોસ રહ્યો છે કે કાશ ન્યુટનના ઘર પાસે સફરજનનું ઝાડ ના હોત તો? જોકે પાસ થયા પછી ન્યુટનના નિયમોએ જ અમને રોટલા ભેગા કર્યા છે એટલે અમે એને મોડા તો મોડા પણ માફ કરી દીધો છે. ખેર, હવે જયારે પડવાની ચર્ચામાં ન્યુટન આવી જ ગયો છે તો એ પણ જાણી લો કે પડવા પાછળ વૈજ્ઞાનિક કારણો હોય છે. સફરજનો તો પહેલાં પણ પડતા હતા, પણ ન્યુટને જયારે એને પડતું જોયું ત્યારે એણે શોધી કાઢ્યું કે પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણના કારણે એ ઉપર જવાને બદલે નીચે પડે છે. એટલું જ નહિ પણ એની ગતિમાં વેગ નહિ પણ પ્રવેગ છે. તમે કહેશો કે માથામાં સફરજન વેગથી પડે કે પ્રવેગથી, વાગે તો સરખું જ. તો તમારી વાત પણ સાચી છે. પણ આ વાત તમારો દીકરો સ્કૂલનું લેસન કરતી વખતે તમને પૂછતો હોય તો એને એન્જીનીયરીંગમાં ના મોકલતા નહીંતર અમથો અમારી જેમ હાસ્યલેખનના રવાડે ચઢી જશે.

પડતા સફરજનને જોઇને ન્યુટને જેમ અમને પ્રેક્ટીકલી ધંધે લગાડ્યા એમ જ એકવાર સરોવરના જળમાં જાંબુ પડવાથી થતો ગુલુગુગ્ગુલુગુગ્ગુલુ એવો અવાજ સાંભળીને ભોજ રાજાએ કવિ કાલિદાસને લેસન આપ્યું કે જેનું છેલ્લું ચરણ ગુલુગુગ્ગુલુગુગ્ગુલુ હોય એવી ‘ચાર લાઈનાં’ લખો! કાલિદાસ તો જાણતા હતા કે રાજા, વાજા અને વાંદરા સરખા જ ગણાય એટલે એમને ખ્યાલ આવી ગયો કે આનો જવાબ વાંદરું જ છે. એટલે એમણે અવાજ અને વાંદરાને સાંકળતા ત્રણ ચરણ લખ્યા –

जम्बूफलानि पक्वानि
पतन्ति विमले जले।
कपि कंपित शाखाभ्यां
गुलुगुग्गुलुगुग्गुलु॥

અર્થાત, વાંદરાઓએ હલાવેલી ડાળીઓ પરથી પાકા જાંબુ પાણીમાં પડી રહ્યા છે જેના કારણે ગુલુગુગ્ગુલુગુગ્ગુલુ અવાજ થઇ રહ્યો છે. ટૂંકમાં શેરબજાર, સફરજન કે જાંબુ, પડવાની ઘટના ભલભલાને ધંધે લગાડી દે છે.

મસ્કા ફન

ટુર ઓપરેટર: સાહેબ, અમારું હિમાલયા ટુર પેકેજ લો. એવા એવા લોકેશન્સ બતાવીશું કે તમે ગાંડા થઇ જશો.
ગ્રાહક: ના હોં! હું ગાંડો થઇ જાઉં તો મારા છોકરાં રખડી પડે.

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | 1 ટીકા

સીલી મિસ્ટેક

Silly Mistakes

Photo courtesy: cdn.newsapi.com.au

ભૂલ દરેક કરે છે પણ જે પોતાની ભૂલ સ્વીકારે છે એની વાટ લાગી જાય છે.

મણાં એક બોર્ડની પરીક્ષામાં શિક્ષકો દ્વારા થતી સીલી મિસ્ટેકનો કિસ્સો બહાર આવ્યો છે. પેપરના ટોટલ કરવામાં ગજબની ભૂલ પકડાઈ. અંદર ૮ માર્ક હોયને બહાર ૮૦ બોલે. બીજા કિસ્સામાં ૧૧ વત્તા ૧૧ વત્તા ૧૧ વત્તા ૧૧ નું ‘કુલ’ ટોટલ ૧૧ થયું. વળી એક કિસ્સામાં ૧૭ ના ૭૧ થઈ ગયા. અહીં કોકને લોટરી લાગી. કોકની ધોલાઈ થઈ. પણ આપણા લોકોની મહાનતા જુઓ કે જેના ૮ ના ૮૦ થયા એ ફરિયાદ કરવા નથી આવતું કે ‘મારો છોકરો તો ૮૦ લાવે જ નહીં, ફરી ચેક કરો!’

એવું કહેવાય છે કે માણસમાત્ર ભૂલને પાત્ર. ભૂલ દરેક કરે છે પણ જે પોતાની ભૂલ સ્વીકારે છે એની વાટ લાગી જાય છે. ભૂલ બીજાને માથે થોપી દેવી એ પણ એટલું જ સ્વાભાવિક છે એવું અમારો કોર્પોરેટ અનુભવ કહે છે. પણ બોર્ડમાં પેપરચેકિંગ કરનારની જવાબદારી નક્કી થયેલી હોય છે. વળી શિક્ષકે ઉત્તરવહી પર સહી પણ કરવાની હોય છે. એટલે પેલું ગુરમહેર કૌરના ‘પાકિસ્તાન ડીડ નોટ કિલ માય ફાધર, વોર ડીડ’ જેવું અહીં ન ચાલે કે ‘ટોટલની મિસ્ટેક મેં નથી કરી, મારી પેને કરી છે’. ત્યાં ગુરમહેરની તરફેણમાં તો ઘણા આવી ગયા હતા, પણ અહીં ટોટલ મિસ્ટેક થાય તો તમારો બચાવ કરવા કોઈ લિબરલ નથી આવવાનું. નથી કોઈ સુપર લિબરલ સિનીયર રાજકારણી ‘લોન્ડો સે ગલતી હો જાતી હૈ’ કરી તમારું ઉપરાળું લેવા આવવાનો. આમાં તો ફૂલની પાંખડી જેટલું જે મહેનતાણું મળે છે એ પણ કપાઈ જાય છે!

જે ડાળ ઉપર ઉપર બેઠા હતા એ જ ડાળ કાપવાની સીલી મિસ્ટેકને કારણે કાલીદાસનાં લગ્ન રાજકુંવરી સાથે થયા હતા એવી કિંવદંતિ છે. માળવાની વિદુષી કુંવરી વિદ્યોત્તમાંએ વિદ્વાનને પરણવાની હઠને લઈને દરબારના ઇન-હાઉસ વિદ્વાનોનું અપમાન કર્યું હતું. આ વિદ્વાનોએ એને પાઠ ભણાવવા માટે કુંવરીના લગ્ન બેવકૂફ જણાતા કાલીદાસ સાથે કરાવી દીધા. એ પછી જે બન્યું એ ઈતિહાસ છે, પણ એ સીલી મિસ્ટેકથી કાલિદાસના ‘અચ્છે દિન’ આવી ગયા હતા.

ધૂની માણસો સીલી મિસ્ટેક કરે ત્યારે એ વિચક્ષણમાં ખપે છે. દેખાવે લઘરવઘર અને વિચિત્ર હરકતો કરનાર કાંતો ચક્રમ અથવા જીનીયસ લેખાય છે. ભૂલેચુકે આપણે આઇન્સ્ટાઇન જેવી હેર-સ્ટાઈલ રાખીને ફરીએ તો કોક આપણને સોની નોટ પકડાવી ને કહે કે ‘લે ભઈ હમણાં ને હમણાં વાળ કપાઈ આય, રૂપિયા હું આલું છું’. ન્યુટને પોતાની પાળેલી નાની અને મોટી બે બિલાડીઓના આવવા-જવા માટે અલગ સાઈઝના બે બાકોરા રાખ્યા હતા. આમાં દરેક બિલાડીઓને આવવા-જવા માટે પોતપોતાનું આગવું કાણું મળી રહે તેવો ન્યુટનજીનો ઉચ્ચ આશય હશે, પરંતુ ઇતિહાસમાં આ ન્યુટનની સીલી મિસ્ટેક ગણાય છે.

ક્યારેક એક વ્યક્તિની સીલી મિસ્ટેક બીજી વ્યક્તિ માટે છટકબારી બની જતી હોય છે. સારા માર્ક લાવીને પાસ થવા માટે ઉંચી ફી ભરીને કોચિંગ ક્લાસમાં દાખલ કરાયેલા જીગાભ’ઈ ફેલ થાય ત્યારે ક્લાસના સર ‘તમારો જીગ્નેશ આમ તો સોમાંથી સો લાવે એવો છે, પણ કોણ જાણે કેમ પરીક્ષામાં સીલી મિસ્ટેક કરી આવે છે’ કહીને છટકી જતા હોય છે.

દેખીતી રીતે જ બેવકૂફીભરી જણાતી ભૂલ કોઈ જાણી જોઇને તો ન જ કરે, પણ થઇ જતી હોય છે. આવી ભૂલોનું પ્રેમ જેવું છે. જેમ ફિલ્મોમાં ગાઈ વગાડીને કહેવામાં આવે છે કે ‘પ્યાર કિયા નહિ જાતા હો જાતા હૈ’ એમ જ સીલી મિસ્ટેક્સ જાણી જોઇને કરવામાં આવતી નથી.

ક્યારેક દેખીતી રીતે ‘સીલી મિસ્ટેક’ લાગતું પગલું ‘સ્માર્ટ મુવ’ નીકળે છે. ૨૦૦૭ની T20 વર્લ્ડકપની ફાઈનલની છેલ્લી ઓવરમાં ૬ બોલ બાકી હતા અને ૧૩ રન કરવાના હતા. પાકિસ્તાનની છેલ્લી વિકેટ રૂપે મિસબાહ સ્ટ્રાઈક પર હતો. એ વખતે કેપ્ટન ધોનીએ પાછળથી સ્માર્ટ મુવ ગણાયેલો પણ એ વખતે સીલી મિસ્ટેક લાગે એવો નિર્ણય લઈને જોગીન્દર શર્માને કે જેની લાઈન-લેન્થના ઠેકાણા નહોતા એને આખરી ઓવર આપી. એમાં એક વાઈડ બોલ અને પછી મિસબાહે સિક્સર ઠોકી એટલે જોગીન્દરની સાથે ધોનીને પણ ગાળો પડી. પણ સીલી મિસ્ટેક્સ માટે જાણીતા મિસબાહભાઈને કુમતિ સુઝી ને ઓફ સ્ટમ્પથી ખાસ્સા  બહાર પડેલા બોલને સ્કૂપ કરીને ડીપ ફાઈન લેગ બાજુ સિક્સર ફટકારવા ગયા, અને શ્રીસંતના હાથમાં ઝલાઈ ગયા!

મિસ્બાહને પણ આંટી જાય એવો કિસ્સો થોડા દિવસ પહેલાં જ બન્યો! ઓસ્ટ્રેલીયા સામેની મેચમાં પાકિસ્તાની બેટ્સમેન અઝહર અલી ભ’ઈ એ બોલ બાઉન્ડ્રી સુધી પહોંચે એવો શોટ તો માર્યો પણ બોલ બાઉન્ડ્રીની સાવ પાસે જઈને ગ્રાઉન્ડની અંદર જ અટકી ગયો! આ બાજુ અઝહર ભ’ઈ ચોગ્ગો સમજીને એમના પાર્ટનર સાથે પીચની વચ્ચોવચ વાતોએ વળગ્યા. દરમ્યાનમાં બાઉન્ડ્રી પરથી થ્રો આવ્યો અને વિકેટકીપરે ચકલાં ઉડાડી દીધા! મેચ પછી અઝહરે એના ભાંગ્યા તૂટ્યા ઇંગ્લીશમાં એટલું જ કહ્યું કે મારી આ સીલી મિસ્ટેકના લીધે મને હમેશા યાદ રાખવામાં આવશે.

ભૂલ નામનો છોડ દરેક પ્રકારની માટી અને વાતાવરણમાં ઉગે છે. ગાંધીજીએ પણ ભૂલો કરી હતી. અમે પણ કરીએ છીએ. તમે પણ કરતા હશો. આપણે અંદર ખોલવાનો હોય એ દરવાજાને બહાર ધક્કો મારતા હોઈએ છીએ. પેનડ્રાઈવ પહેલી વખત તો ખોટી જ નાખીએ છીએ. ગર્લફ્રેન્ડને મોકલવાનો મેસેજ બૉસને મોકલી દઈએ છીએ. નાડુ ડાબી તરફને બદલે જમણી તરફ ખેંચાઈ જાય એમાં બીજો છેડો નેફામાં ગરકાવ થઈ જાય છે. થોડીક તકેદારી રાખીએ તો આવી ભૂલો નિવારી શકાય છે. જોકે આપણા પૂર્વજોએ થોડી તકેદારી રાખી હોત તો આપણે હોત કે કેમ એ જ સવાલ છે!

ચિંતકો એમ કહે છે કે ભૂલ થાય તો સુધારી નાખવી જોઈએ. એટલે જ પેન્સિલના પાછળના છેડે ઈરેઝર લગાડેલું હોય છે. પરંતુ બીજા એક ચિંતક એમ પણ કહે છે કે પેન્સિલ પૂરી થાય એ પહેલે ઈરેઝર પૂરું થાય એટલી પણ ભૂલો ના કરવી જોઈએ. સ્વાભાવિક છે ચિંતકોને આપણી ખરેખર ચિંતા નહીં હોય એટલે જ આવી વિરોધાભાસી સલાહો આપતા હશે.

મસ્કા ફન

સાધક : બાપુ, કોઈ સુંદર છોકરીનો હાથ મેળવવા માટે શું કરવું જોઈએ?

બાપુ: કોઈ મોલની બહાર ટેબલ મુકીને મહેંદી મુકવાનું કામ શરુ કરી દે વત્સ.

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , , | Leave a comment

પાણીપૂરી પર પ્રતિબંધ નથી …

Pani Puri

પાણીપૂરી પર પ્રતિબંધ નથી! આ વાક્ય ‘ઈશ્ક પર જોર નહિ’ જેવું ભલે લાગે પણ તાત્વિક રીતે બંને પાછળનો ભાવ એક જ છે. માણસને અને એમાં પણ મહિલાઓને પાણી પૂરી ખાતા કોઈ રોકી શકે એમ નથી. દેન છે કોઈની કે એના હાથમાંની પૂરીને કોઈ હાથ અડાડે? ચાહે આંધી આયે, તૂફાન આયે, ભૂચાલ આયે … પૂરી સે એક બૂંદ ન છલકે અગર છલકે તો કાયદે સે ઉન કે મુંહ મેં છલકે. સોરી, એકદમ બચ્ચન સાહેબ યાદ આવી ગયા.

હા, તો વડોદરામાં કમળો, કોલેરા અને અન્ય રોગચાળા માટે કારણભૂત હોવાની શંકાથી પાણીપૂરીના વેચાણ ઉપર પર હંગામી ધોરણે પ્રતિબંધ મુકાયો હતો. કાયમી પ્રતિબંધ મુકાય તો દારૂબંધી અને ઇન્ટરનેટબંધી પછી ગુજરાતનો આ ત્રીજો મોટો પ્રતિબંધ ગણાશે. કેટલાય મહિલા સંગઠનો આને મહિલા વિરોધી નિર્ણય ગણાવે છે અને નારીઓના આ કુદરતી અધિકારની રક્ષા માટે મહિલા આયોગ દરમ્યાનગીરી કરે એ માટે ચક્રો ગતિમાન કર્યા હોવાનું પણ જાણવા મળે છે. તો પુરુષ સંગઠનો અને વોટ્સેપ સેના દારૂબંધી પછી પાણીપુરી બંધીને સ્ત્રી-પુરુષ સમાનતાની દિશામાં અગત્યનું પગલું ગણાવે છે. જોકે ૧૦ રૂપિયાનો સવાલ એ થાય છે કે પાણીપુરી બંધ થવાથી પુરુષોનો હરખ કેમ સમાતો નથી?

કોઈપણ પ્રકારે સ્ત્રીઓના આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનવું એ પુરુષસહજ વૃત્તિ છે. આ એક કારણ છે કે જેને લીધે પુરુષો પાણીપુરીવાળા ભૈયાથી બળે છે. અહીં ભૈયો એ હરીફ છે. ભૈયા અને પાણીપુરીની લારીની આસપાસ ટોળે વળતી સ્ત્રીઓનું દ્રશ્ય કોઈ પણ પુરુષ માટે ઈર્ષાકારક છે. મોટા ભાગના પુરુષો આવા ભૈયા, ટેલર્સ, અને મહિલાઓને કોસ્મેટીક્સ અને હોઝિયરી વેચતા વેપારીઓની છુપી ઈર્ષ્યા કરતા હોય છે. ઘરમાં પતિને આંખને ઇશારે નચાવતી માનુની હાથમાં પ્લેટ પકડીને ધીરજપૂર્વક પોતાના વારાની રાહ જોતી ચુપચાપ ઉભી હોય એવો પ્રભાવ ઉભો કરવો પતિવર્ગ માટે સ્વપ્નવત છે.

ઘણી સ્ત્રીઓ પાણીપુરીની ક્વોલીટીથી, ખાસ કરીને પાણી અને ચણા-બટાટાની લુગદીથી, સંતૃષ્ટ ન હોઈ ઘેર જાતે પાણીપુરી બનાવે છે. એમાં પૂરી બહારથી લાવે અને બાકીનું ઘેર બનાવે છે. પણ ભોગેજોગે પૂરી લાવવાના અંદાજમાં જો ગડબડ થાય, તો ઘરમાં પાણીપુરી સપ્તાહ ઉજવાઈ જાય છે. મહદઅંશે તો પાણી વધે અને પુરીઓ ખલાસ થઇ જાય એટલે બીજા દિવસે ફક્ત પૂરીઓ લાવવામાં આવે છે. બીજી બેઠક પછી વધેલી પૂરીઓના પ્રમાણમાં પાણી ન વધે એટલે ત્રીજા દિવસે પાણી, ફુદીનો અને તૈયાર મસાલો નાખીને મહેફિલ જમાવવામાં આવતી હોય છે. આશ્ચર્યજનક રીતે ત્રીજા દિવસની પાણીપૂરીને શ્રેષ્ઠ જાહેર કરવામાં આવે છે, કારણ કે એના સ્વાદનું ફાઈન-ટ્યુનીંગ થયેલું હોય છે.

પૂરીઓ ઘણી વધારે આવી ગઈ હોય તેવા કિસ્સામાં પહેલા દિવસે પાણીપુરી, બીજા દિવસે સેવપૂરી, ત્રીજા દિવસે દહીપુરીની લહેજત માણવામાં આવે છે. ચોથા દિવસે ભાઈ ઘેર ફોન કરીને પૂછી લે છે કે ‘ઘેર પાણીપૂરી પૂરી થઈ કે નહીં?’ અને જવાબ જો ‘ના’ આવે તો ‘આજે મારે પાર્ટી સાથે એકાએક બહાર ડીનરનું નક્કી થયું એટલે ચેક કરવા ફોન કર્યો કે ઘેર બગડે એમ તો નથી ને’, કહી બહાર જમીને ઘેર આવે છે. બીજી સવારે ઓફિસ જતા પહેલા પાછો ફ્રીજ અને ડબ્બા ચેક કરીને જાય છે કે ‘પૂરી પૂરી થઈ કે નહીં’. આવું છેલ્લી પૂરી સુધી ચાલતું હોય છે. મનુષ્યની આ વૃત્તિને લઈને જ રાત્રે વાળુ માગવા આવનારને કદી પાણીપૂરી ખાવા મળતી નથી.

કોઈપણ સ્ત્રી ઘેરથી પાણીપુરી ખાવા જાઉં છું એમ કહીને નીકળતી નથી. પોતાના વ્હાલા સ્વજનોને મુકીને એકલા એકલા પાણીપૂરી ખાવાનો એનો ઈરાદો પણ હોતો નથી. છતાં સોલો શોપિંગ ટ્રીપ, શાકમાર્કેટ કે બ્યુટીપાર્લર તરફ ઉદ્ભવેલી ટ્રીપ ફંટાઈને પાણીપુરીની લારી તરફ કેમ વળી જાય છે એનું કારણ મનોવૈજ્ઞાનિકો અને મનોચિકિત્સકો આજ દિન સુધી શોધી શક્યા નથી. પતિને તડ અને ફડ મોઢા પર કહી દેવામાં વાર ના લગાડતી સ્ત્રી પાણીપુરી ખાવાની વાત પતિથી શું કામ છુપાવે છે તે સમાજશાસ્ત્રીઓ માટે પણ મોટો કોયડો છે.

શહેરમાં ટ્રાફિકના અનેક પ્રશ્નો શાકમાર્કેટ આસપાસ ફરતી ગાયો અને પાણીપુરીવાળાની આસપાસ એકત્ર થતી સ્ત્રીઓના ટુ વ્હીલર્સને કારણે થાય છે. રાત્રે ધંધો વધાવ્યા પછી લારીની નજીકમાં જ ઢોળવામાં આવતું ડીશો ધોયેલું પાણી આમ તો ગંદકી જ કરે છે પરંતુ કદાચ એમાંથી ઉઠતી પાણીપૂરીની વિશિષ્ઠ ગંધ બીજા દિવસે પણ ગ્રાહકોને આકર્ષતી હશે.

એક જમાનામાં કુવે કે નદીએ પાણી ભરવા જવાને બહાને સ્ત્રીઓને ઘરની બહાર નીકળવા મળતું. એટલે જ જયારે ઘેર-ઘેર નળ દ્વારા પાણી આપવામાં આવ્યું ત્યારે અમુક ઠેકાણે એનો વિરોધ પણ થયો હતો. હવે નર્મદા યોજના જેવી યોજનાઓને કારણે જયારે પાણી ઘેર ઘેર પહોંચી ગયું છે ત્યારે સ્ત્રીઓ, ખાસ કરીને ગૃહિણીઓ, માટે ઘરની બહાર જવા માટે પાણીપુરી એ એક મજબૂત કારણ છે. આમાં પાણી લેવા જવાની પરમ્પરાનું સાતત્ય પણ જળવાઈ રહે છે. આમાં પાણી ભરેલી પૂરી માથે મુકીને મલપતી ચાલે ઘરે આવવાનું હોતું નથી એટલો જ ફેર. પાછું દસ રૂપિયા જેવી સામાન્ય રકમ કોઈને પણ પોસાય છે. સૌથી અગત્યનું જીભનો ચટાકો પૂરો થાય એ છે.

હજુ પણ મોટેભાગે રસોઈનું કાર્ય સ્ત્રીઓ જ સંભાળે છે. ક્યાંક સસરાના પાઈલ્સ ને ક્યાંક સાસુના અલ્સરને કારણે સકારણ અથવા અકારણ સ્વાદ વગર બનતી રસોઈ પાણીપુરીની જરૂરિયાત ઉભી કરે છે. અવારનવાર શાકમાર્કેટ કે ખરીદી કરવા જતી સ્ત્રીઓને પાણીપૂરી ખાવાનો મોકો આસાનીથી મળી રહે છે. આમ એમની લાલસા સમયાંતરે સંતોષાતી રહેતી હોઈ ઘેર પાણીપૂરી બનાવવાનો કાર્યક્રમ પાછો ઠેલાતો રહે છે, જેને લીધે પુરુષવર્ગ પાણીપૂરીથી વંચિત રહી જાય છે. પરંતુ અમારું અનુમાન છે કે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ ન મુકાય તો પણ સ્વચ્છતાના દુરાગ્રહના કારણે લારીની પાણીપુરી એનો અસલ સ્વાદ ગુમાવશે અને ઘેર પાણીપૂરી બનાવવાનું ચલણ વધશે. એટલે જ આ પ્રતિબંધને લઈને પુરુષવર્ગ ખુબ જ ઉત્સાહિત જણાય છે. તથાસ્તુ.

મસ્કા ફન
ખુમચાવાળા ભૈયાનો મોભો સાકીથી કમ ન આંકવો કારણ કે
શરાબના તલબગારો સાકી પર આટલી હદે ફિદા નથી હોતા!

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | 3 ટિપ્પણીઓ

સાંવલી બગલ

Saanvli Bagalજ્યારે જયારે હું અવકાશ તરફ મંડાયેલી ડીશ એન્ટેના જોઉં છું ત્યારે ત્યારે મને સેલ્ફી લેતી વખતે અફાટ આકાશ તરફ તકાયેલી બગલ યાદ આવે છે. ડીશ એન્ટેના તો અવકાશી સેટેલાઈટ તરફથી આવતા સિગ્નલ ઝીલવા માટે ગોઠવવામાં આવે છે. જયારે બગલથી કોઈ સિગ્નલ ઝીલવાના હોતા નથી. એ માત્ર સેલ્ફી ઝડપવાની ક્રિયાની આડ પેદાશ છે. પણ એના લીધે આજ દિન સુધી જે બગલો ગુમનામીના અંધકારમાં ગરક હતી એ હવે મુક્ત હવામાં શ્વાસ લઇ રહી છે. એ હકીકત છે.

સામાન્ય રીતે વસ્ત્રોના આવરણ નીચે રહેનારો આ વિસ્તાર ખુલ્લામાં આવ્યો એના મૂળ કારણો તો ભૂગોળમાં આપેલા જ છે. પરીક્ષામાં પાંચ માર્કની ટૂંકનોંધ પૂછાય તો તમે લખી શકો કે ભારત સમશીતોષ્ણ કટિબંધમાં આવેલો પ્રદેશ છે. આપણે ત્યાં લગભગ આઠ નવ મહિના ગરમીનું સામ્રાજ્ય રહે છે. ઉપરાંત આજકાલ ડુડ ગણાતા લોકો બાયસેપ્સ બતાવવા માટે અને કન્યાઓ બોલ્ડ દેખાવા માટે બાંય વગરના કપડા પહેરે છે. કન્યાઓમાં બાંય વગરની કુર્તી, ટોપ અને બ્લાઉઝ પ્રચલિત છે. જયારે બાંય વગરના લેંઘા, પેન્ટ કે શર્ટની ફેશન હજી આવી નથી એટલે છોકરાઓ પણ બાંય વગરના ટીઝ કે પછી કેવળ ગંજી પહેરીને ફરી રહ્યા છે. એમાં ફ્રન્ટ કેમેરા સાથેના મોબાઈલનું આગમન થયું પછી તો બગલોએ આકાશ ભણી મીટ માંડી છે. વગેરે વગેરે …

Feelings August 2018

To read this article and other columns, news, discussion on current topic online, click on this link: https://www.feelingsmultimedia.com/august-2018/

આમ તો કોઈની પણ બગલ એ જે તે વ્યક્તિનો અંગત વિસ્તાર છે. ખુલ્લા પ્લોટના માલિકની જેમ એ વિસ્તારના માલિકને પણ એની સાથે મેઇન્ટેનન્સ સિવાય બીજી કોઈ લેવાદેવા હોતી નથી. પણ જેમ કોઈ વ્યક્તિ નેતા કે અભિનેતા બની જાય પછી એ જાહેર જીવનનો એક ભાગ બની જાય છે; એમ સેલ્ફી લેવા માટે હાથ ઉંચો કર્યા પછી બગલ એ જાહેર સ્થળનો ભાગ બની જાય છે. એટલે જ હવે વ્યક્તિએ પોતાની બગલ બાબતે ગંભીર થવાનો સમય આવ્યો છે. આજ દિવસ સુધી જ્યાં માત્ર સાબુ અને હાથ જ પહોંચી શકતા હતા એ વિસ્તાર હવે સમાજની નજર નીચે આવ્યો છે. અમારી તો માગણી છે કે સ્વચ્છ ભારત અભિયાનને આ સેલ્ફીબાજોની બગલ સુધી લંબાવવું જોઈએ. જાહેર સુખાકારી માટે પણ એ એટલું જ જરૂરી છે. સીધી વાત છે તમે મોલમાં મહાલવા ગયા હોવ તો આસપાસના લોકો પણ કંઈ ‘આપકી મહેકી હુઈ બગલ કી ખુશબુ’ લેવા નથી આવ્યા હોતા.

અત્યાર સુધી તો આ શરીરના આ ભાગની દરકાર લેવા માટે ડીઓડરન્ટ સ્પ્રે અને લેસર ટ્રીટમેન્ટ સિવાય બીજી કોઈ પ્રોડક્ટ કે પ્રોસીજરનો વિકાસ થયો નથી. પણ હવે આ વિસ્તાર કોસ્મેટીક ઇન્ડસ્ટ્રીના દાયરામાં આવી જ ગયો સમજો. બગલ સ્વરૂપે કોસ્મેટિક પ્રોડકટસ માટે એક આખું નવું ક્ષેત્ર ખુલ્યું છે. શક્ય છે કે ટૂંક સમયમાં જ આપણને ટીવી ઉપર ‘બગલ કી ત્વચા કી નમી’, ‘કાંખ કે ગોરેપન કા રાઝ’ અને ‘અન્ડર આર્મ કી ત્વચાકી દેખભાલ’ને લગતા કાર્યક્રમો અને ટીવી કોમર્શીયલ્સ જોવા મળી શકે. બગલના કીટાણું માટે તો અત્યારે એ લોકો આપણી મેથી મારી જ રહ્યા છે પણ પછી ‘બદબુદાર  બગલ’ને લઈને ડીપ્રેસનમાં આવી ગયેલા કોઈ જાડિયાને કહેતા સાંભળશો કે “મૈ બહોત પરેશાન થા. મેરી હર સેલ્ફી મેં મૈ અકેલા હી હુઆ કરતા થા. જબ ભી મેં સેલ્ફી કે લિયે હાથ ઉપર કરતા થા તબ મેરે સબ દોસ્ત ભાગ જાતે થે. અબ મૈ ખુશ હું. ક્યોં કી અબ મેરે પાસ હૈ બગલ બહાર લોશન. સિર્ફ સાત દિન મેં બાગલીસ્તાન મેં બહાર!’ ‘ધૂપ સે બગલ કી સુરક્ષા’ બાબતે પણ આપણને સજાગ કરવામાં આવશે. સફેદ એપ્રન પહેરેલી મોડેલ આપણને તતડાવશે કે ‘ઉત્તરાયણના દિવસે આખો દિવસ તડકામાં સેલ્ફીઓ લઇ લઈને તમે તમારી બગલની શું હાલત કરો છો! તાપથી બચવા માટે માથા ઉપર કેપ અને આંખ ઉપર ગોગલ્સ પહેરો છો અને બગલ માટે કંઈ નહિ? અમારું બગલ વિલાસ ક્રીમ એક માની જેમ આપની બગલની સંભાળ લેશે અને એને બચાવશે અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોથી.’ એ લોકો સેલ્ફી સ્ટીક મેન્યુ ફેકચરર સાથે કોલાબોરેશન કરશે પછી તો સેલ્ફી સ્ટીક વડે ફોટો ક્લિક કરતી વખતે સ્ટીકના બીજા છેડેથી બગલ તરફ પરફ્યુમનો ફુવારો છૂટે એવા મોડેલ પણ બજારમાં આવશે.

બસ, હવે કલ્પનાનું ગધેડું આટલે જ અટકાવીએ. આ બધું પુરાણ કરવાનું કારણ એટલું જ કે અત્યાર સુધી અગોચર રહેલા આ વિસ્તારોની જમીની હકીકત જોઇને અમે ચોંકી ઉઠ્યા છીએ. એટલે અમારી આજીજી ભરી વિનંતી છે કે શરીરના આ અગત્યના વિસ્તારને જો તમે સરકારી ખરાબાની જમીનની જેમ ટ્રીટ કરતા હોવ તો પ્લીઝ આખી બાંયના કપડા પહેરવાનું રાખજો. કમસે કમ સેલ્ફી લેતી વખતે તો ખાસ. સમાજ માટે તમે આટલું તો કરી જ શકો.

सुन भाई साधो …

“પાંચસો ગ્રામ દાળવડા આપો ને”
“ખાવાના છે?”
“ના. સોસાયટીવાળા ભેગા થઈને દાળવડાથી મારદડી રમવાના છીએ”

—–X—–X—–

Posted in कहत बधिरा... | Tagged , , , | 2 ટિપ્પણીઓ

અમદાવાદનું ભજીયા-દાળવડા કલ્ચર

દાળવડા લારીથી આગળ વધી નથી શક્યા જયારે ભજીયાવાળા પાછળ આખું ઇન્કમટેક્સ ડીપાર્ટમેન્ટ લાગેલું છે

વરસાદ વિના અઠંગ દાળવડાબાજો દાળવડાને સુંઘે પણ નહિ. આર્દ્રા નક્ષત્ર બેસે,
કેરી ખાવાનું બંધ થાય અને ખાસ તો વરસાદ પડે પછી જ દાળવડાની મહેફીલો મંડાય

Dalvada Cultureમદાવાદમાં દશેરાએ ફાફડા જલેબી અને ચોમાસું આવે એટલે ભજીયા-દાળવડાની દુકાનો પર લાઈનો લાગે છે. સામાન્ય રીતે જયારે સપ્લાય કરતા ડિમાંડ વધે ત્યારે લાઈન લાગે. મફત ન મળતું હોય છતાં લાઈન લાગતી હોય એવું સુરતમાં તો બને, હવે અમદાવાદમાં પણ બનવા માંડ્યું છે એની નવાઈ છે.

અમદાવાદની દાળવડા સંસ્કૃતિના પ્રસારમાં પશ્ચિમ અમદાવાદનો ફાળો વિશેષ રહ્યો છે. અમદાવાદમાં દાળવડાની પહેલી લારી ક્યારે શરુ થઈ અને કોણે કરી, એ જાણવું હોય તો તમે ખોટી જગ્યાએ આવી ગયા છો. અમે ગુગલ કે બીજેથી ઉઠાવેલી વાસી વાતોને ફરી તળીને પીરસવામાં નથી માનતા. અમે પેલ્લા ઘાણના લેખક છીએ. ચોખવટ પૂરી. જેમ મનુષ્ય યોનિમાં કરોડો લોકો જન્મ લે છે પરંતુ એમાંથી સો-બસો જ પોતાનું નામ કરી જાય છે, એમ દાળવડા બનાવનારા ઘણા હશે, પણ દાળવડા તો ખાડાના જ – આવી માન્યતા અમદાવાદીઓ રાખે છે, ખાસ કરીને પશ્ચિમ અમદાવાદવાસીઓ. જેમ સારા અને ખરાબ માણસો એમના વર્તનથી આપોઆપ ઓળખાઈ આવે છે, એમ સારા દાળવડા અને ખરાબ દાળવડા દુકાન પર લાઈન લાગે છે કે નહીં તે જોવાથી આપોઆપ ઓળખાઈ આવે છે. નેતાના ભાષણમાં દમ ના હોય છતાં એની સભામાં ભીડ થતી હોય એવું બને, પણ દાળવડામાં દમ ના હોય તો એની દુકાન પર લાઈનો નથી લાગતી.

મનુષ્યો માટે એવું કહેવાય છે કે જોડીઓ સ્વર્ગમાં બને છે પણ દાળવડા અને ભજીયાના કારીગરો આ બાબતે ભગવાનથી જુદા પડે છે. દાળવડાને કોની સાથે પેર કરવા અને ભજીયાને કોની સાથે પરણાવવા એ કારીગર નક્કી કરે છે. સામાન્ય રીતે દાળવડા સાથે તળેલા મરચાં અને ડુંગળી આપવાનો રીવાજ છે. કઢી, આમલીની ચટણી કે પપૈયાના સંભારા સાથે દાળવડા પીરસનાર કારીગર કુંભીપાક નામના નરકને પામે છે જેમાં યમના દૂતો નારકીઓને પકડીને તપાવેલા વાસી-ખોરા તેલમાં નાખે છે. ટૂંકમાં મફતમાં મળતું હોય તો દીવેલ પણ પી જાય એવા અમદાવાદની તાસિર દાળવડાના કારીગરને ખબર હશે અને એથી જ એ લોકો મરચાં અને ડુંગળી જેવા તામસી અને એકલા ન ખવાય એવા તત્વોનું દાળવડા સાથે પેકેજીંગ કર્યું છે. બાકી ફાફડા સાથે કઢી મફત મળતી હોવાથી વાડકીમાં કાઢી કાઢીને લોકો પી જાય છે. પપૈયાનું છીણ હોય તો એનો પણ બુકડો ભરી જાય. પણ તળેલા મરચાં તો એક દાળવડા સાથે એકથી વધારે ન જાય, નહીતર બીજા દિવસે પસ્તાવો થાય!

ભજીયા સાથે શું આપવું એ ચણાના લોટના આવરણ નીચે શું છે એના પરથી નક્કી થાય છે. મરચાના ભજીયા સાથે મરચા અને કાંદાના ભજીયા સાથે સમારેલી ડુંગળી આપવી એ ખાતર ઉપર દીવેલ જેવું ગણાય. મરચાની તીખાશ ન લાગે એ માટે મરચાના ભજીયા સાથે આમલીની ચટણી આપવાનો રીવાજ છે. બટાકાની પતરીના ભજીયા કોઈની કંપનીના મોહતાજ નથી. એટલે જ બટાકાના ભજીયા અને બટાટાવડા ભોજનની થાળીમાં સ્થાન પામે છે. તમને ભોજન સમારંભના મેનુમાં ભજીયા મળી આવશે પણ દાળવડા શોધ્યા નહિ જડે. દાળવડાના પાછા ટાઈમિંગ હોય છે. આર્દ્રા નક્ષત્ર બેસે, કેરી ખાવાનું બંધ થાય અને ખાસ તો વરસાદ પડે પછી જ દાળવડાની મહેફીલો જામે છે. વરસાદ વિના અઠંગ દાળવડાબાજો દાળવડાને સુંઘે પણ નહિ. આ જ કારણથી અકડુ પ્રકૃતિના દાળવડા લારીથી આગળ નથી વધી શક્યા, જયારે ભજીયાવાળા પાછળ આખું ઇન્કમટેક્સ ડીપાર્ટમેન્ટ લાગેલું છે. પન ઈન્ટેન્ડેડ.

દાળવડાતુર વ્યક્તિએ લાઈનમાં ઉભા રહી દાળવડા તળાતાં, જોખાતા અને પડીકે બંધાતા જોવા સિવાય બીજું કંઈ કરવાનું હોતું નથી. બાકી હોય એમ લાઈનમાં પણ મોટે ભાગે પુરુષો જ હોવાથી બીજી કોઈ રીતે ટાઈમપાસ થઈ શકતો નથી. આ સંજોગોમાં બળેલા તેલના રગડાથી મઢેલી તેલની કઢાઈ અને સદ્યતલિત (નવો શબ્દ જન્મ્યો છે) એટલે કે તાજા તળેલા દાળવડા તરફ જ બધાની નજર હોય છે. કઢાઈની પાછળ કરડા મોંવાળા, લાઈનથી કદી ન કંટાળતા રવજીભાઈ, ધનજીભાઈ, કે રમણભાઈ બેઠેલા હોય છે જે ભાગ્યે જ વાચાળ હોય છે. બીજા કેટલાય ધંધામાં ધંધાર્થી ચાલુ કામકાજે તમારી સાથે વાતો કરે, હસી-મજાક કરે. પરંતુ દાળવડા વેચનાર માટે બીઝનેસ મીન્સ બિઝનેસ. દાળવડા વેચનાર ફર્સ્ટ-ઇન-ફર્સ્ટ આઉટ (ફીફો) અથવા ટોકન સિસ્ટમ પ્રમાણે રૂપિયા પહેલા આપનારનું પડીકું પહેલું બાંધે છે. આ બતાવે છે કે દાળવડાનો ધંધો કરનાર મેનેજમેન્ટના સિદ્ધાંતો બરોબર જાણે છે.

જેમ દારૂના પીઠામાં દૂધ ન મળે, એમ દાળવડા વેચનારા જવલ્લે જ ભજીયા વેચતા હોય છે. માર્કેટિંગમાં ભલે ‘રાઈટ પ્રોડક્ટ મિક્સ’ શીખવાડવામાં આવતું હોય, પણ આ લોકોને દાળવડા પર એટલી શ્રધ્ધા હોય છે કે એક જ પ્રોડક્ટ પર સાત પેઢીઓ ચાલી જાય છે. એ રીતે દાળવડાએ ‘એકલા ચાલો એકલા ચાલો એકલા ચાલો રે …’ ને સાર્થક કર્યું છે. બર્ગર, સેન્ડવીચ, કે આઈસ્ક્રીમની દુકાનમાં પ્રોડક્ટના જાતજાતના કલરફૂલ ફોટા લાગેલા હોય છે. પરંતુ દાળવડાની દુકાનમાં હનુમાનજી કે મહાદેવજી જેવા કોક એકાદ દિવાલ પર મરકતા બેઠા હોય કાં કાળી ટોપી પહેરેલા લારીના સ્થાપકનો ફોટો હોય. બાકી દાળવડા વેચવા તમારે પ્રોડક્ટ ફોટોગ્રાફી નથી કરાવવી પડતી. આથી વિશેષ દુકાનમાં કોઈ સાજસજાવટ પણ નથી હોતી. એક લારી મુકાય એટલી જગ્યામાં દાળવડાનો ધંધો શરુ કરી શકાય છે. આઈઆઈએમ સંસ્થાન દ્વારા આ દાળવડા માર્કેટિંગ કે બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી અંગે કોઈ સંશોધન પત્ર હજુ સુધી બહાર નથી પડ્યું, જે ગુજરાત અને દેશના અન્ય પ્રદેશમાં વસતા લોકોનું દુર્ભાગ્ય છે.

મસ્કા ફન

“તારે કપાલભાતિ પ્રાણાયામ કરવો હોય તો દૂર જઈને કર, મારા મમરા ઉડી જાય છે” – વિશ્વ યોગ દિવસે સાંભળેલું

Posted in નવગુજરાત સમય | Leave a comment