ફિદા થાવ, પણ માપમાં


હિન્દી ફિલ્મના ગીતોમાં અમુક ગીતો એવા બન્યા છે જે સાંભળનારને વિચારતા કરી મુકે. થોડા દિવસ પહેલા કારના એફએમ રેડિયો પર એક ગીત સાંભળ્યું જેના શબ્દો હતા ‘તુમ્હારી અદાઓ પે મૈ વારી વારી …’! ગીત પણ કોઈ પુરુષને ઉદ્દેશીને જ લખાયું હોય એવું લાગે છે અને ફિલ્મમાં હિરોઈન જ એ ગીત ગાતી હશે એટલે ગીત સાંભળતી વખતે પહેલો વિચાર એ આવ્યો કે એ અભાગણી પુરુષની કઈ અદા પર વારી ગઈ હશે? શું નાયિકા કાચી પાંત્રીસનો મસાલો મસળવાની એની અદા નિહાળીને મુગ્ધ થઇ હશે, બાઈકને કિક મારવાની સ્ટાઈલ ઉપર ફિદા હશે કે પછી એણે ફેસબુક/ ઇનસ્ટાગ્રામ પર અપલોડ કરેલા ફોટો જોઈને વારી ગઈ હશે? બાકી આપણે ત્યાં તો સામાન્ય રીતે નાયકની નહિ પણ નાયિકાની અદાઓ ઉપર ફિદા થવાનો રીવાજ છે.

સુંદર સ્ત્રીની કોઈ બાબત ઉપર આવી રીતે ફિદા થવું એ સદીઓ જૂની વાત છે. માશૂકાના તલ ઉપર વારી ગયેલા ચૌદમી સદીના કવિ હાફીઝ તો વિનિમયની ‘બાર્ટર સિસ્ટમ’ મુજબ માશૂકાના તલના બદલામાં સમરકંદ અને બુખારા આપી દેવા તૈયાર હતા! આપણા નટખટ લેખક, કોલમિસ્ટ અને પત્રકાર ખુશવંત સિંહ પણ બાંગ્લાદેશી ગાયિકા રુના લૈલાના અવાજ ઉપર એટલા ફિદા થઇ ગયેલા કે એના બદલામાં બાંગ્લાદેશને ફરાક્કા બંધનું બધું પાણી આપી દેવા તૈયાર થઇ ગયેલા! શાયર શેખાદમ આબુવાલા હિન્દી-ગુજરાતી ફિલ્મોની હિરોઈન અરુણા ઈરાનીના ચહેરા ઉપરના તલના બદલામાં હાલોલ અને કાલોલ ન્યોછાવર કરવા તૈયાર હતા એવી જોક પણ એક જમાનામાં ફરતી હતી.

જૂની હિન્દી ફિલ્મોમાં તો હિરોઈન ઉપર ફિદા થવા માટે હીરોલોગને ગમે તે કારણ મળી રહેતું. ફિલ્મ પથ્થર કે સનમમાં મનોજ કુમાર મુમતાઝ અને વહીદા રહેમાનની ચાલ જોઇને બંને માટે ‘તૌબા યે  મતવાલી ચાલ ઝૂક જાયે ફૂલો કી ડાલ…’ ગાઈ બેઠા હતા! આમાં એમણે તો ખાલી સ્ક્રીન પર ગાવાનું હતું પણ આમ હિરોઈનો એમની ચાલોથી ફૂલોની ડાળો ઝૂકાવતી ફરે તો બગીચાઓ ખેદાન મેદાન થઇ જાય કે નહિ? અને માળીનું કામ વધે એ જુદું!

પગની જ વાત નીકળી છે ત્યારે ફિલ્મ પાકીઝાનો એક સીન યાદ આવે છે જેમાં રાજ કુમાર ટ્રેનના ફર્સ્ટ ક્લાસના ડબાની બર્થ પર સુતેલી મીનાકુમારીના પગ જુએ છે અને એની ઉપર એ એટલા મોહી પડે છે કે ઉતરતી વખતે એ એના પગ આગળ એક ચિઠ્ઠી મૂકી જાય છે જેમાં લખ્યું હોય છે : “આપકે હસીન પાંવ દેખે. ઉસે જમીન પર મત ઉતારીયેગા, મૈલે હો જાયેંગે.” આ ડાયલોગ એ જમાનામાં બહુ પ્રખ્યાત થયેલો. જોવાની વાત એ છે કે જાની ફક્ત પગની પાની જોઇને આખે આખી હિરોઈન પર ફિદા થઇ થઇ ગયા હતા! જોકે ભારતીય રેલ્વેના એ વખતના સફાઈના ધોરણોથી સુપરિચિત લોકો આજે પણ એવું માને છે કે જાનીએ ડબ્બાની ફ્લોર પર પડેલા સિંગના ફોતરા, ચીકુ-સંતરાની છાલ કે બીડી-સિગારેટના ઠુંઠા જોઇને સદર મહિલાને ચેતવી હોઈ શકે કે “બેન, ચંપલ પહેરીને નીચે ઉતરજે નહિ તો પગ બગડશે”.

કેટલીકવાર ઓવારી જવા માટેના વિષયો અને મુલ્યો સમય પ્રમાણે બદલાતા હોય છે. જેમ કે ‘પતલી કમર હૈ તીરછી નજર હૈ …’ ગીત એ જમાનામાં લખાયેલું જે જમાનામાં હિરોઈનોની કમરની સરેરાશ સાઈઝ ૩૨ થી ૩૪ ઇંચની આસપાસ રહેતી! પણ એ જમાનાના લોકોને એ ગીત ગમ્યું હતું. શક્ય છે કે એ જમાનામાં હીરોલોગને પણ આનાથી ઓછું કંઈ હોઈ શકે એની ખબર જ ન હોય. એમ તો કરીના કપૂરે ‘ટશન’ના ‘છલિયા છલિયા …’ ગીતમાં દર્શન કરાવ્યા એ પહેલા ‘ઝીરો ફિગર’ વિષે આપણને પણ ક્યાં ખબર હતી? કન્યાઓમાં કુપોષણની સમસ્યા વિશેની કાગારોળ વચ્ચે લોકોએ એને પણ વધાવી જ હતી ને!

મૂળ વાત એ છે કે તમે હિરોઈનના કાન પર બેઠેલી માખી ઉપર ફિદા થઇ જાવ તો તમને કોઈ રોકી ના શકે પણ તમારી પાસે એમ કરવા માટે કારણ હોવું જોઈએ. પેપરમાં એના વિષે ચાર માર્કનો ક્વેશ્ચન પૂછાય તો એક ફકરો લખી શકો એટલું આવડવું જોઈએ. ફિલ્મ ‘દો રાસ્તે’નાં ગીત ‘યે રેશમી ઝૂલ્ફે, યે શરબતી આંખે, ઇન્હેં દેખકર જી રહે હૈ સભી…’માં અમે એમાં જ ભેખડે ભરાયેલા. આ ગીતમાં કવિ કહેવા શું માંગે છે એ અમને બહુ મોડા સમજાયેલું. અમે તો એવું ભણેલા કે જીવવા માટે હવા, પાણી અને ખોરાક જરૂરી છે. પણ શી ખબર ગીતમાં કયા ગ્રહની પ્રજાની વાત હતી જે ફક્ત નાયિકાની રેશમી ઝુલ્ફો અને શરબતી આંખો જોઇને જીવતી હતી! જય હો …

fida-thaav-pan-maap-ma-1

—–X—–X—–

 

Advertisements

About 'બધિર' અમદાવાદી

અમે પ્રતિ-કવિ/ વિ-કવિ/અ-કવિ છીયે... મળે મફત તો ચાંદ પર પ્લોટ લેવાનો છું, રૂપિયા એકના ત્રણ અડધા કરું એમાંનો છું! મનગમતો મૌસમ નહિ જાલિમ જમાનો છું, મોદી* અને માલિયાનું કરી નાખું એમાંનો છું! મત્લો કહો કે મક્તો પણ શે'ર મજાનો છું, જલતી શમાનો નહિ, મશાલનો પરવાનો છું! મળે જો શાહરુખ તો બે શબ્દો કહેવાનો છું, તને મારી ફિલ્મમાં એક્સ્ટ્રામાં લેવાનો છું! * 'લલિત' ફલેવરનો
This entry was posted in कहत बधिरा... and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to ફિદા થાવ, પણ માપમાં

  1. G.K.PARMAR કહે છે:

    Very nice

    Like

આપનો પ્રતિભાવ અમારા માટે અમુલ્ય છે. પ્રતિભાવ આપતી વખતે નીચે આપનું નામ લખવાનું ચૂકશો નહિ.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s