સિક્કો જ કેમ ઉછાળવાનો?

Coin Tossપણે ત્યાં ચૂંટણીમાં બે ઉમેદવારો વચ્ચે ટાઈ પડે તો કિંગ-ક્રોસ કરીને વિજેતા નક્કી કરવામાં આવે છે. ક્રિકેટમાં પણ વર્ષોથી કોણ બેટિંગ અથવા બોલિંગ શરુ કરશે તેનો નિર્ણય કરવા માટે બે કપ્તાનને સાથે રાખીને સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે અને જે જીતે તેને નિર્ણય કરવાનું સોંપવામાં આવે છે. એ તો ઠીક પણ હમણાં જ એક પોસ્ટ માટેના ઇન્ટરવ્યૂમાં બે સમાન ક્વોલિફિકેશન ધરાવતા ઉમેદવાર વચ્ચે પસંદગી કરવામાં મુઝવણ થતા સિક્કો ઉછાળીને નિર્ણય કરવામાં આવ્યો હતો. આંકડાશાસ્ત્રમાં સિક્કો ઉછાળો તો હેડ અથવા ટેઈલ આવવાની સંભાવના ૫૦-૫૦% હોય છે. ક્રિકેટ અને ટેનિસમાં હોક આઈ જેવી લેટેસ્ટ ટેકનોલોજી આવી ગઈ પણ હજુ સિક્કો ઉછાળવાની જરીપુરાણી પદ્ધતિ ચાલે છે એ જરા વિચિત્ર નથી લાગતું?

ક્રિકેટમાં તો તકની વાત છે પણ અન્ય કિસ્સાઓમાં સિક્કો ઉછાળી નિર્ણય લેવામાં નિર્ણાયકતાનો અભાવ જવાબદાર ગણાય. ઢીલા લોકો સિક્કા ઉછાળે છે. તમે નક્કી નથી કરી શકતા એટલે સિક્કો ઉછાળો છો. શુરવીર લોકો સિક્કા નથી ઉછળતા, કે હેડ આવે તો માથું ઊંચું રાખીને આક્રમણ કરીએ અને ટેઈલ આવે તો પૂછડી બે પગ વચ્ચે દબાવીને ભાગીએ. એ તો સામી છાતીએ ચડી જ બેસે છે. કોલેજ કાળમાં અમે ઘણીવાર સિક્કો ઉછાળીને ક્લાસ ભરવો કે મુવી જોવા જવું એ બે વચ્ચેનો નિર્ણય કર્યો છે. એમ કરવામાં દસમાંથી આઠ વખત અમારા ભાગ્યમાં મોજ કરવાનું જ આવ્યું છે, ભલે પછી વધારે વખત સિક્કો ઉછાળવો પડે! પરીક્ષામાં પણ સાતમું ચેપ્ટર છોડવું કે અગિયારમું એ પણ સિક્કો ઉછાળીને નક્કી કરતા અને આજે અમે એન્જીનીયર છીએ. બંને કિસ્સામાં અમે તો માત્ર ઈશ્વરના આદેશને અનુસર્યા છીએ. એરેન્જડ મેરેજમાં અમારે બે કન્યાના માંગા આવ્યા હતા જેમાં એક થોડીક વધારે દેખાવડી હતી જયારે બીજી સારું કમાતી હતી. સિક્કો ઉછાળીને નિર્ણય કરવો પડે તેવી સ્થિતિમાં અમે હતા, ત્યાં બંને એ સામેથી ના પાડી એવું જાણ્યું. અને અમે અનિર્ણાયક છીએ એ છાપ લાગવાથી જરીક્ સારું બચી ગયા!

પોળની રમતોમાં સિક્કો ન હોય ત્યારે માટલાના ઠીકરાની એક બાજુ ઉપર થુંક લગાડીને ઉછાળવાની ‘લીલ કે સુક’ નામની વિધિ કરવામાં આવતી. એક બાજુ પર થુંક એટલા માટે લગાડવામાં આવતું કે એ બીજી બાજુથી જુદી પડે. સિક્કામાં પણ બે બાજુઓ પર જુદી છાપ હોય છે. જોકે શોલેમાં અમિતાભ પાસે બંને બાજુ પર હેડ હોય એવો નકલી સિક્કો હતો. શોલેમાં પણ ડાકુ સામે લડતા ઘાયલ થયેલા ઠાકુરને હોસ્પિટલ ભેગો કરવો કે પછી પોબારા ગણવા એ નક્કી કરવા અમિતાભે સિક્કો ઉછાળેલો અને એમાં હેડ્ઝ આવતા બંને એ જેલમાં જવું પડેલું. એ વખતે ધરમ પાજીએ સિક્કાની બીજી બાજુ જોવા માગી હોત તો છેલ્લી ફાઈટમાં ડીવીઝન ઓફ લેબર થાત. પણ યમલા પગલા દીવાના ધરમ પાજીને ઇત્તીસી બાતમાં ટપ્પી પડતી હોત તો એ પોતે જ મીલેનીયમ સ્ટાર ન હોત? અને આમેય સિક્કો તો અમિતાભનો જ ચાલે છે ને? હજુય!

T20 ફોરમેટમાં ટાઈ પડે ત્યારે સુપર ઓવર રમવામાં આવે છે. એવું બીજા ક્ષેત્રોમાં પણ થવું જોઈએ. યુરોપ અને ખાસ કરીને ફ્રાંસમાં બે વક્તિઓ વચ્ચેના મતભેદ કે તકરારના ઉકેલ માટે ડ્યુઅલ (Dual નહિ પણ Duel) યોજવામાં આવતું. જેમાં તલવાર કે પિસ્તોલ/ તમંચા વડે દ્વંદ્વ યુદ્ધ માટે આવાહન કરવામાં આવતું. શૂરવીરો પડકાર અચૂક ઝીલતા અને પછી જીતતા, ઘાયલ થતા કે મરી પણ જતા! અમેરિકાના સાતમા પ્રમુખ એન્ડ્ર્યુ જેક્સને આવા બે ડ્યુઅલમાં છાતી તથા ખભામાં ગોળીઓ ખાધેલી અને એકમાં તો સામેવાળાને ટપકાવી પણ દીધેલો! સાવ આવું નહિ તો કંઇક મનોરંજક અને પડકારજનક તો બનાવવું જ જોઈએ. જેમ કે ચૂંટણીમાં બે ઉમેદવારો વચ્ચે ટાઈ પડે તો બંને વચ્ચે કુશ્તીનું દંગલ યોજવું જોઈએ; જે જીતે એ ધારાસભ્ય! આ મામલે આપણે ત્યાં અમુક ઉમેદવારો તો એટલા તૈયાર છે કે ચૂંટણીના બદલે કુશ્તીના દંગલથી જ ફેસલો લાવવાનો જ આગ્રહ કરે. શેણીને પામવા માટે વિજાણંદને એક વર્ષમાં એકસો એક નવચંદરી ભેંશો લાવી આપવાની ચેલેન્જ આપવામાં આવેલી. સીતાજી માટે શિવ ધનુષ ઉઠાવવાનું તેમજ દ્રૌપદીને પરણવા માટે ત્રાજવામાં ઉભા રહી પાણીમાં જોઇને માછલીની આંખ વીંધવાની શરત રાખવામાં આવેલી. એવી જ રીતે પહેલી બેટિંગ લેવી કે ફિલ્ડીંગ એ નક્કી કરવા માટે બંને કેપ્ટનો વચ્ચે એકએક અમ્પાયરને ઉચકીને પેવેલિયનથી પીચ સુધી દોડવાની રેસ રાખવી જોઈએ. જે જીતે એ બેટિંગ ફિલ્ડીંગ નક્કી કરે. જોકે આમાં પરણેલા કેપ્ટનને એડવાન્ટેજ મળે એવી કોઈ ફરિયાદ કરી શકે!

સિક્કો ઉછાળવાની શરૂઆત ઈસુના જન્મના છ સાત દાયકા પહેલા રોમન સમયમાં થઈ હતી એવું મનાય છે. મતલબ કે અનિર્ણાયકતા એટલી જૂની છે. આપણા વડવાઓ ભલે ઘણા અક્કડ ગણાતા હોય, પણ એ લોકો પણ નિર્ણય લેવામાં ઢીલા હતા એ આપણે આ ઇતિહાસને આધારે કહી શકીએ. નિર્ણય લેવા આમેય સહેલા નથી હોતા. જેમ કે સ્ત્રીઓ માટે આજે ક્યા કપડા પહેરવા એ. પુરુષોને આવી દ્વિધા નથી થતી. સ્ત્રી અને પુરુષ તૈયાર થવાની સાથે શરૂઆત કરે તો સ્ત્રી જયારે પોતાના નિર્ણય પર પહોંચે ત્યાં સુધીમાં તો પુરુષ ઓફીસ પહોંચી જાય. પોલીટીક્સમાં પણ સહેલા નિર્ણયો લઈ લેવામાં આવે છે અને અઘરા નિર્ણયો લેવાનું કામ કોર્ટ પર છોડવામાં આવે છે. પછી કોર્ટની કાર્યવાહીમાં વર્ષો વીતે ત્યાં સુધી ‘સૌએ ખાધું પીધુને રાજ કીધું’ સાચું ઠરે !!

મસ્કા ફન

ઘણા લોકોમાં દુનિયાને સિક્કાની બીજી બાજુ બતાવવાની ખુબજ ઉત્સુકતા હોય છે. કમનસીબે આવા લોકો પાસે શોલેના અમિતાભવાળો સિક્કો જ હોય છે.

Advertisements
Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , , | 1 ટીકા

એફોર્ડેબલ વેલેન્ટાઇન ડે

valentines-day-3145419_960_720રોઝ ડે, ચોકલેટ ડે, પ્રપોઝ ડે, કિસ ડે અને છેલ્લે વેલેન્ટાઈન ડે. આમાં ચુંબન સિવાય કશુંય ભારતીય નથી. કામસૂત્રના દેશ તરીકે ચુંબન પર આપણો ટ્રેડમાર્ક ખરો. પણ કામસૂત્ર પછી આપણે કદાચ ખાસ પ્રગતિ કરી નથી. વેલેન્ટાઇન ડે વિદેશથી ઈમ્પોર્ટ થયેલો તહેવાર છે. સંત વેલેન્ટાઇન કોણ હતા અને આ તહેવાર શું કામ ઉજવવામાં આવે છે એની સાથે આપણી પ્રજાને કંઈ લેવાદેવા નથી. દશેરાએ ફાફડા-જલેબી ખાવાના એટલે ખાવાના, કેમ ખાવાના એ નહીં પૂછવાનું. દેવું કરીને ઘી પીવાનો જમાનો નથી રહ્યો, પણ દેવું કરીને પણ વેલેન્ટાઇન ડે પર નવી પ્રેમિકાને નવી નક્કોર ગીફ્ટ આપવાની પ્રથા શરુ થઈ છે. પેલી વાટકી વ્યવહારમાં માનતી હોય તો સામે બેલ્ટ કે પર્સ કે પરફ્યુમ જે મળે તે ચુપચાપ લઇ લેવાનું, ના મળે તો હરિ હરિ. આપણા ઝુઝારું નવજુવાનો એમ પાછા પડે એમ નથી. કારણ કે મુખ્ય વાત પ્રેમ છે. થોડા રૂપિયા ઢીલા કરવાથી છોકરી ઈમ્પ્રેસ થતી હોય તો લાખ ભેગા સવા લાખ કરી નખાય. પરંતુ સોસાયટી સાવ કેપીટાલીસ્ટ બની જાય તો અમને પણ ચિંતા થાય. અમને જ શું કામ આખા સમાજે ચિંતા કરવી ઘટે.

તો શું ગરીબને પ્રેમ કરવાનો અધિકાર નથી? શું મહીને પાંચ હજાર કમાતો હોય એની છાતીમાં દિલ નથી હોતું? એને વેલેન્ટાઇન ન હોઈ શકે? શું ગરીબીની રેખાને પ્રેમીઓ વચ્ચેની લક્ષમણ રેખા બનતી અટકાવી ન શકાય? શું છોકરીઓએ છોકરાઓની આર્થિક પરિસ્થિતિ જોવી જોઈએ? ના. તો પછી આ ભેદભાવ બંધ થવા જોઈએ અને પ્રેમ જ સર્વોપરી હોવો જોઈએ. પ્રેમ જુઓ – પ્રેમી ગુલાબનું ફૂલ આપે કે ગલગોટાનું, ગીફ્ટમાં મોબાઈલ આપે કે મોબાઈલનું કવર, લાગણીમાં ફેર ન પડવો જોઈએ. ‘તોફા દેને વાલી કી નિયત દેખની ચાહિયે, તોફે કી કીમત નહીં’, હિન્દી ફિલ્મનો આ ડાયલોગ નથી સાંભળ્યો? માટે જે ફાઈવસ્ટાર હોટેલમાં જમાડે એને પણ પ્રેમ કરો અને જય બજરંગ દાબેલી સેન્ટરની દાબેલી ખવડાવે એને પણ પ્રેમ કરો.

યુવાનોને આજકાલ ઘણી સમસ્યા સતાવી રહી છે. અમુક સંગઠનો પ્રેમીઓની પાછળ હાથ ધોઈને પડી ગયા છે અને સાચા પ્રેમીઓની જાહેરમાં ધોલાઈ કરતાં ખચકાતા નથી. આવા પ્રેમીઓ માટે ૧૦૮નાં ધોરણે ૧૪૦૨ સેવા ચાલુ થવી જોઈએ. વેલેન્ટાઈન ડે હેલ્પલાઈનના આ ખાસ નંબર પર કોલ કરવાથી પ્રેમીઓને થતી કનડગતને એક સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા રોકવામાં આવવી જોઈએ. જાહેર સ્થળો પર ભિખારીઓ, બેલ્ટ અને ઘડિયાળ વેચવાવાળા, કૂતરા અને રખડતી ગાયોથી કાયમ તકલીફ થાય છે. આ ઉપરાંત ઘણીવાર નકલી પોલીસ પણ પ્રેમીઓ પાસે રૂપિયા પડાવે છે. તો આ સર્વે બાબતોનો ૧૪૦૨ ત્વરિત નિકાલ કરી શકે. આ અંગે કોમ્પુટરાઈઝડ રિસ્પોન્સ સેન્ટર અને રેપીડ ટાસ્કફોર્સ ઊભું કરી સરકારના અનુદાનથી સેવાઓ શરુ થાય એ યુવાનોની માંગ છે.

ખરેખર તો સરકારે બેરોજગાર, ઓછું કમાતા, અથવા જેના હાથમાં મહિનાની ચૌદમી તારીખ સુધી રૂપિયા ટકતા નથી તેવા દેશના ભવિષ્ય સમા યુવાન-યુવતીઓ વેલેન્ટાઈન ડેના દિવસે નિર્વિઘ્ને ગુટરગુ કરી શકે એ માટે ‘એફોર્ડેબલ વેલેન્ટાઇન ડે’, અથવા ‘સાત ફેરા સમૂહલગ્ન યોજના’ની જેમ ‘સલ્લુ ભાઈ સેટિંગ યોજના’ (SBSY) લોન્ચ કરવી જોઈએ જેના હેઠળ આર્થિક રીતે નબળા માંકડા પોતાને લાયક માંકડાને વળગી શકે. આ યોજના માટે ખાસ વેલેન્ટાઇન પેકેજ  અંતર્ગત રીવરફ્રન્ટ કે કાંકરિયા લેકફ્રન્ટ પર વેલેન્ટાઈન ડે સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવે. તે દિવસ માટે સદર સ્થળોએ હેપ્પી અવર્સ જાહેર કરવામાં આવે. હેપ્પી અવર્સમાં પોલીસ અને હોમગાર્ડથી લઈને સિક્યોરીટીવાળા તો ઠીક પણ હાથમાં લાકડી હોય એવી વ્યક્તિ માટે પ્રવેશબંધી લાગુ કરવામાં આવે. SBSYના પ્રવેશ પાસ મેળવવા માટે સામેના પાત્ર સાથેની ફેસબુક મૈત્રીનો દાખલો મામલતદાર કચેરી પાસેથી મેળવીને આધાર કાર્ડ અને આવકના પુરાવા સાથે ૮ ફેબ્રુઆરીના ‘પ્રપોઝ ડે’ સુધીમાં સેટિંગ શાખામાં અરજી કરવાથી લાભાર્થી યુવક અને તેના એક સાથી માટે પ્રવેશ પાસ મળે. ફેસબુક પણ આધાર સાથે લિંક થઇ ગયું હોય એટલે એક કરતા વધુ પાસીસની ફાળવણી નકારી શકાય અને સ્થળ પર હરીફ પાત્રો વચ્ચેના ઝઘડા પણ ટાળી શકાય.

પ્રસંગ પત્યા પછી બંને પાત્રોને જામે નહિ અને છુટા પાડવા માગતા હોય તો પ્રોમિસ ડેના દિવસે વકીલોની હાજરીમાં મોબાઈલ-ફેસબુક ચેટ અને ફોટા ડીલીટ કર્યા બાદ ભવિષ્યમાં એક બીજાને ભૂલી જશે એવી આગોતરી લેખિત પ્રોમિસ ત્રણ નકલમાં આપવાની રહે. આમાં મામા કન્યાને તેડીને લાવે કે મામેરું-કન્યાદાનની પ્રથા તો હોય નહિ છતાં યુવાપ્રેમી વતી સરકાર દ્વારા કન્યાને ગુલાબ, પતંજલિની ચોકલેટ, ગ્રીટિંગ કાર્ડ, ખાદીનું ટેડી બેર, ખાદીના વસ્ત્રો વેચતી સરકાર માન્ય દુકાનના ગીફ્ટ વાઉચર મુકેલી છાબ આપવામાં આવે જે કન્યાએ રાજીખુશીથી સ્વીકારવાની રહે. લગ્નપ્રસંગ જેવો ઉજવણીનો માહોલ બનાવવા માટે હગ ડેના દિવસે ભેટવાની રસમ અને કિસ ડેના દિવસે ચૂમવાની રસમનું આયોજન થઇ શકે. પછી જેવો જેનો ઊજમ. આટલું જ નહીં હિતેચ્છુઓ દ્વારા આવા પ્રસંગમાં ચાંદલા પ્રથા પણ ચાલુ કરવી જોઈએ જેથી કરીને પ્રેમીઓ ખર્ચા કાઢી શકે. પ્રસંગ દરમ્યાન ઔચિત્ય જળવાય એ માટે સિસોટી સાથેના કિસ અને હગ રેફરીની નિમણુક પણ કરવી પડે. સીટી વાગે એટલે કાર્યક્રમ પૂરો.

ફુર્રર્રર્ર … જાગી જાવ.

ખરા છો તમે! સરકાર મુદત પર મુદત આપે જાય છે છતાં તમે બેંક એકાઉન્ટ સાથે આધારને લિંક  કરતા નથી અને સરકારી ખર્ચે ગર્લફ્રેન્ડ સાથે વેલેન્ટાઈન ડે ઉજવવાના સપના જુઓ છો! ખોટી કીકો મારશો નહિ. કામે લાગો ચાલો …

મસ્કા ફન

આદ્યકવિ વાલ્મિકીજીને પણ ખબર નહિ હોય કે
છેક કળયુગમાં એમની રામાયણની એક જુનિયર આર્ટિસ્ટ અમર થઇ જશે.
#શૂર્પણખા_ચૌધરી

Posted in નવગુજરાત સમય | 1 ટીકા

તમને બજેટ સમજાય છે?

Notesબ્રહ્માંડમાં અનેક ઘટનાઓ બને છે જેનો તાગ આપણે મેળવી શકતા નથી. બ્લેક હોલ અને બર્મુડા ટ્રાયેન્ગલના તો રહસ્યો હજુ પણ સમજી શકાય એવા છે, પણ હેર કટિંગ સલુનમાં ગળા પર કપડું બાંધે એટલે નાક પર ખણ આવવાની કેમ શરૂઆત થતી હશે તે હજુ સમજી શકાયું નથી, અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશમાં પણ આ અંગે કોઈ સંશોધન થયું હોય એવું અમારા ધ્યાનમાં નથી. કૂતરું ભસતું ભસતું આપણા વાહન પાછળ દોડતું હોય ત્યારે આપણે એકદમ વાહન થોભાવી દઈએ પછી કૂતરું કન્ફયુઝ થઈને ઉભુ કેમ રહી જાય છે એ પણ સમજાતું નથી. કૂતરાની જગ્યાએ અમે હોઈએ તો કો’કની પાછળ આટલું પેટ્રોલ બાળ્યા પછી બસો-પાંચસો ગ્રામનું લોતીયું લીધા વિના ન છોડીએ. ખેર, એ તો લખચોરાશીના ફેરામાં ક્યારેક કુતરાનો અવતાર લેશું ત્યારે આ જ કોલમમાં આપને જણાવી દઈશું; પણ સંસદમાં જે ભાષામાં બજેટ રજુ થાય છે એ ભાષા આ જનમમાં કોઈ સમજાવશે તો અમો તેઓશ્રીને કટિંગ ચાનું વાઉચર આપવા તૈયાર છીએ. મારા બેટા કોમર્સમાં સાડી એકાવન ટકા લાવ્યા હોય એવા લોકો પણ ન્યુઝ ચેનલ પર બેઠા બેઠા બજેટની ચર્ચા કરતા હોય પાછા!

ચાર્ટડ એકાઉન્ટન્ટ માટે ભલે આ રોજનું થયું, પણ અમારા જેવા એન્જીનીયરોને આ ભાષા જલ્દી સમજાતી નથી. સૌ પહેલાં તો ઇન્કમટેક્ષની ચર્ચામાં ‘સ્લેબ’ શબ્દ આવે એટલે ઇન્કમટેક્સ ઓફિસનું ધાબુ ભરાતું હોય એવું ચિત્ર અમારા મગજમાં ઉભું થાય છે. કારણ કે અમે રહ્યા સિવિલ એન્જીનીયરો એટલે અમારા માટે સ્લેબ એટલે ધાબુ! અમે ‘ખાદ્ય’ એટલે કે ‘ખાવા’ લાયક ચીજોમાં સમજીએ, પણ ‘ખાધ’ અમને સમજાતી નથી. અંદાજપત્રમાં ‘સીધા’ વેરા આવે. જો સીધા વેરા નોકરિયાતો પર લાગે તો વાંકા લોકો પર કયા વેરા લાગે એ અમારી સમજની બહાર છે. એમાય ‘કર’ અને ‘વેરા’ એ બે શબ્દ સાથે વપરાય એટલે અમને તો એ બમણો માર પડતો હોય એવું લાગે છે. પોળના ક્રિકેટમાં બોલર બહુ ઉગ્રતાથી અપીલ કરે તો અમ્પાયર ‘આઉટ, લે બસ?’ કહે તે સમજાય, પણ ‘સેન્ટ્રલ પ્લાન આઉટ લે’ સમજાતું નથી. બાકી તમે સિટીના સેન્ટરમાં મોકાનો પ્લોટ બતાવો તો ‘પ્લાન’ તો અમે ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં બનાવી નાખીએ. અલબત્ત ફી લઈને.

રૂપિયો ક્યાંથી આવશે અને ક્યાં જશે એવું બજેટના બીજા દિવસે છાપામાં વાંચવા મળે. રૂપિયો એટલે તો અમને પેલો એક રૂપિયાનો સિક્કો દેખાય છે જે ભિખારીને આપો તો એ મોઢું મચકોડીને ભીખ માંગવાનું ચાલુ રાખે છે. રૂપિયો એટલે કરોડો રૂપિયાનું ભંડોળ એવું ફોડ પાડીને કહેવામાં આવે એ જરૂરી છે. અમને તો શક છે કે આપણા નાણામંત્રીઓને રૂપિયો ક્યાંથી આવે છે કે આવી શકે છે એની તો ખબર હોય છે, પણ રૂપિયો ક્યાં જાય છે એનું જરા પણ જ્ઞાન હોતું નથી; નહિ તો નવા કરવેરા નાખવાનો વારો કેમ આવે? અમારું તો નમ્ર સૂચન છે કે રૂપિયા પર આર.એફ.આઈ.ડી. ટેગ લગાડો એટલે એ ક્યાં ક્યાં જાય છે એ ખબર પડી જશે! કેમ, ૨૦૦૦ની નવી નોટ આવી ત્યારે એવી અફવા નહોતી ઉડી કે એમાં ચીપ છે અને કોને ત્યાં કેટલા બંડલ છે એની રીઝર્વ બેંકને માહિતી જશે? બાકી કેશલેસ ઇકોનોમીમાં રૂપિયા બેંકમાંથી આવે અને બેંકમાં જાય એ સિવાય શું હોય? વળી એક અમદાવાદી તરીકે રૂપિયો જ્યાંથી આવે ત્યાંથી આવે, પણ જાય અમારા ખાતામાં અથવા ગજવામાં, એમાં વધારે રસ છે.

બજેટના બીજા દિવસના છાપામાં અમને તો શું મોંઘુ થશે અને ખાસ તો શું સસ્તું થશે તે જાણવા અને વાંચવામાં રસ રહેતો. એમાં અમુક છાપેલા કાટલાં જેવી આઈટમોના ભાવમાં તો વધારો જ થતો જોયો છે. ભલું થજો જી.એસ.ટી.નું કે બજેટ રજુ થાય એ પહેલાં જ સસ્તા-મોંઘાનો ખેલ પતી ગયો. આના લીધે અખબારોમાં ‘ગરીબોની રેવડી મોંઘી થઇ’, ‘મધ્યમ વર્ગનું ઘરના ઘરનું સપનું રોળાયું’ કે પછી ‘ગરીબો વધુ ગરીબ થશે’ એવા મથાળા બાંધીને સરકાર પર પસ્તાળ પાડવાની આખી મઝા બગડી ગઈ. બજેટના દિવસે શું શું મોંઘુ થશેની અને શું સસ્તું થશે એની ઉગ્ર ચર્ચાઓ કરવાના શોખીનો આ વખતે કોઈ નજીકનું સગું ગુજરી ગયું હોય એવો ખાલીપો અનુભવતા હતા. અત્યારે અમને વિચાર એ આવે છે હાળું ઇન્કમટેક્સના ‘સ્લેબ’માં વધારા સિવાય આપણા માટે જાણવા જેવું કશું નહોતું તો જેટલી સાહેબ ૧૦૫ મીનીટની બજેટ સ્પીચમાં બોલ્યા શું? આ વખતે પાછું બજેટ સ્પીચમાં શેર-શાયરીની પરમ્પરા ચૂકીને જેટલી સાહેબની ઉધરસો સાંભળવા મળી. એ રીતે આ બજેટ પાથ બ્રેકીંગ ચોક્કસ કહી શકાય!

ઇંગ્લિશ ન્યુઝ ચેનલો ઉપર સુટેડ-બૂટેડ ચશ્મીસ્ટ બજેટ એનાલીસ્ટસ પ્રસ્તુત બજેટની જોગવાઈઓથી ગરીબો અને ખેડૂતોને કેટલો ફાયદો થશે એની ચર્ચા ઇંગ્લિશમાં કરતા હોય છે. પણ આપણે ત્યાં ‘ઇંગ્લિશ’ પીધા પછી બોલતાં ઈંગ્લીશ સિવાય ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગમાં ઈંગ્લીશનું ખાસ ચલણ નથી. બીજી તરફ ઘણાને સરકારે બજેટમાં શું આપ્યું છે એ જાણવા ઉપરાંત એમની પાસે રહ્યું સહ્યું જે કંઈ છે એ પણ સરકાર લઇ તો નહિ લે ને? એ જાણવામાં વધુ રસ હોય છે. આ જ કારણથી આ વખતે બજેટ સ્પીચ દરમ્યાન સ્માર્ટફોનમાં બજેટ જોતા ભિખારીઓએ એમના વાટકા પણ ઢીંચણ નીચે દબાવી દીધા હતા. અમુકે તો લાકડી સુદ્ધા હાથવગી રાખી હતી.

મસ્કા ફન

પત્ની એ તમને ફિટ કરી દીધા હોય તો પણ તમારે ફિટનેસ માટે કસરત-ડાયેટિંગ ચાલુ રાખવું.

 

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | Leave a comment

ઉત્તરાયણની લુપ્ત થતી પરંપરાઓ

સોશિયલ મીડિયામાં એક હકીકતનુમા જોક ફરે છે જેમાં કહેવાયું છે કે ‘આજકાલ બોરડી પરથી બોર જાતે જ ખરી પડે છે કારણ કે એને ખેરવનાર હાથમાં મોબાઈલ છે’. આ કરુણતા છે. ઇન્ફ્રોર્મેશન અને કોમ્યુનીકેશન ટેકનોલોજીના વિકાસ સાથે કેટલીક કળા, કૌશલ્યો, પ્રથાઓ અને પરંપરાઓ એવી છે જે લુપ્ત થવાના આરે છે. એક આખી પેઢી લખોટી, ગીલ્લી ડંડા અને ભમરડા રમ્યા વગર મોટી થઇ છે; એની સાથે લાખોટીને આંટવાની, ગીલ્લીને ટોલ્લો મારવાની અને ભમરડામાં સાત જાળ કરવાની કળા પણ ભુલાવાની કગાર ઉપર છે. આ તો થઇ રમતોની વાત પણ દિવાળી અને ઉત્તરાયણ જેવા તહેવારોની પણ આ જ હાલત છે.

ઉત્તરાયણના તહેવારમાં લચ્છા પ્રથા કાળની ગર્તામાં ખોવાઈ ગઈ એ ચાલુ સદીના સૌથી મોટા સામાજિક પરિવર્તન તરીકે જોવાવું જોઈએ એવો અમારો આગ્રહ છે. પકડેલા પતંગનું શું કરવું એ સૌને ખબર છે, પણ સાથે આવેલી દોરીનું શું કરવું અ બાબતે આજની પેઢીમાં અંધાધુંધી પ્રવર્તે છે. કોઈનો પતંગ પેચમાં હોય એ વખતે ઢીલમાં દોરી સાથે કપાયેલા પતંગની દોરીનું ગૂંચળું જતું દેખાય ત્યારે અમને ગઈ પેઢીના જ્યોતિર્ધરોની બેદરકારી માટે ધ્રુસકે ને ધ્રુસકે લાગી આવે છે. લચ્છા વાળવા કે લચ્છા મારવા એક લોકકળા હતી. તમે જીવનમાં ગમે તેટલી શ્રેષ્ઠકક્ષાના લચ્છા માર્યા હોય પણ પકડેલી દોરીના લચ્છા વાળવા એ જુદી વાત છે. જેની જન્મ કુંડળીના ધન સ્થાનનો સ્વામી ગુરુ ગ્રહ શની સાથે યુતિમાં હોય (ટૂંકમાં કંજૂસ) એવા જાતકો આ કળામાં પારંગત જોવા મળ્યા છે. આવા જાતકો પાસે નવી દોરીની પાચ-પાંચ ફીરકીઓ પડી હોય તો પણ લચ્છા ઉકેલીને બનાવેલા પીલ્લાથી પતંગ ચગાવતા હોય છે. જે જાતકો લચ્છો વાળ્યા પછી એને ગુંચ પાડ્યા વગર પાછો ઉકેલી પણ શકતા એમને માટે કન્યાઓની લાઈન લાગતી. જોકે, લગ્ન પછી આવા જાતકોના હુન્નરનો ઉપયોગ સદ્યસ્નાતા પત્નીના માથાની ગૂંચો ઉકેલવામાં થવા માંડ્યો અને કદાચ એ જ કારણોસર આ પ્રથા લુપ્ત નહિ તો મૃતપ્રાય તો થઇ જ ગઈ છે.

ફાટેલો પતંગ સાંધીને ચગાવવો એ પણ એક કળા હતી જેના ઉપાસકોની સંખ્યા અત્યારે ગીરના સિંહો કરતા પણ ઓછી છે! સમાજમાં એમને પુરતું માન પણ મળતું નથી. આજે તો હાલત એ છે કે કાચી પાંત્રીસનો માવો ખાનારને કદાચ ગર્લફ્રેન્ડ મળી જાય પણ સાંધેલો પતંગ ચગાવનારને તો વાંઢા જ રહેવું પડે. બાકી એક જમાનામાં પતંગ ઉપર એટલી ગુંદરપટ્ટીઓ લાગેલી રહેતી કે પતંગનો અસલ કાગળ કયો એ જાણવું મુશ્કેલ પડતું. પતંગની એક બાજુ ગુંદરપટ્ટીથી ભારે થઇ જાય તો બીજી બાજુ કમાન ઉપર નમણ બાંધવાના બદલે છાપાના કાગળનું પૂછડું બાંધવાનો ટૂંકો રસ્તો અપનાવનાર દીકરાને બાપ લોકો જાયદાદમાંથી બેદખલ કરવા ઉપર આવી જતા. શાક-ભાજી સાથે કોથમીર મરચા મફત મેળવવાની ટેવવાળા અમદાવાદીઓ એક કોડી પતંગ સાથે બીજી એક કોડી પતંગ સાંધી શકાય એટલી ગુંદરપટ્ટી પ્રેમથી મફત માગી લેતા.

થોડી શિખામણ પતંગ કપાયા પછી દોરી લપેટવા બાબતે આપવાનું મન થાય છે. આજનો યુવાન પતંગ કપાયા પછી દોરી પાછી ખેંચતા શરમ અનુભવે છે. દોરી લપેટવા માટે ઉંધી મુકેલી સાયકલ વાપરવાના પ્રયોગો થઇ ચુક્યા છે. અહી યુવાનો એ એક વાત સમજી લેવાની જરૂર છે કે આજે તમે દોરી ખેંચવા માટે તમે ધાબામાં સાયકલો ચઢાવશો પછી કાલે ‘જોર લગા કે હૈશો …’ બોલીને ટેલીફોનના કેબલો ખેંચવાવાળા મજૂરોને બોલાવશો. પછી પતંગને છૂટ અપાવવા અને ઠુમકા મારવા માટે રામલા રાખશો. તો તમે પોતે સેલ્ફા પાડ્યા સિવાય બીજું કરશો શું? અહીં કવિ કહેવા એ માંગે છે કે આમાં જાતે જ મચી પડવાનું હોય બકા. હજાર કોશિશ કરીશ તો પણ દોરી ખેંચતી વખતે તું હીરો લાગવાનો નથી. ઇન ફેક્ટ જરકસી જામો, સોનેરી સાંકાળીઓવાળો કોટ અને માથે રજવાડી સાફો પહેરીને દોરી ઉતારીશ તો પણ તું માંજો ઘસનારો ભૈયો જ લાગવાનો છે. જરા સમજ. દોરી હશે તો પતંગ ચગાવી શકીશ. માટે શરમાયા વગર લપેટી લેવાનું.

હવે તો પતંગોને કિન્ના બાંધવાનું તો દૂર રહ્યું પણ કીન્ના બાંધી અને શૂન-શૂન કરવાનું કામ પણ મમ્મીઓએ કરી આપવું પડે છે. એટલું જ નહિ પણ ધાબામાં તલ સાંકળી, બોર અને શેરડી લઈને આવનારી મમ્મીને દેશી કહીને મશ્કરી કરવામાં આવે છે. જેને બે ધાબા વચ્ચે લટકતો પતંગ લંગસીયાથી કેવી રીતે લપટાવી શકાય કે પછી લટપટીયાથી દુશ્મનનો પતંગ આપણા ધાબામાં કેવી રીતે બેસાડી શકાય એ પણ શીખવાડવું પડે એ યુવાન પાસે દેશ માટે મરી ફીટવાની આશા રાખવી નક્કામી છે. આ બાબતે સમાજ જાગૃત નહિ થાય તો ‘સર્વાઈવલ ઓફ ધ ફિટેસ્ટ’ના નિયમ મુજબ ઉત્તરાયણનો તહેવાર પણ લુપ્ત થઇ જશે એવી અમને બીક છે.

सुन भाई साधो …

“પેલી છોકરી જેના મોઢા ઉપર બહુ તલ છે એનું નામ શું છે?”
“હેતલ”
“તલસાંકળી હોવું જોઈએ”

—–X—–X—–

 

Posted in कहत बधिरा... | Tagged , , , , | Leave a comment

પ્રભુ, અત્યારે શિયાળો ચાલે છે, ભૂલી ગયા કે શું?

તમે કહો એ કરીશું માધવ,
પણ અમારા ટ્રેકસુટ, બુટ, વસાણાનો ખર્ચો માથે ન પડે એ જોજો!

pexels-photo-54206

પ્રિય વિષ્ણુ ભગવાન,

તમે સૃષ્ટિ ચલાવો છો એવું અમારી જાણકારીમાં છે. પરંતુ અમારી ફરિયાદ છે કે તમે એ બરોબર નથી ચલાવતા. ખાસ તો આજકાલ ઋતુઓમાં કોઈ ભલીવાર જણાતો નથી. આ વર્ષે અમેરિકામાં બરફના તોફાનો આવી ગયા, પરંતુ તમારા નિવાસી ભક્તો જ્યાં રહે છે તે ભારતમાં ઠંડી બરોબર પડી નથી. અમારા શહેરમાં ભર શિયાળે હજુ ઘણા લોકો ખીસાની બહાર હાથ રાખીને અને આન્ટીઓ સ્કાર્ફ વગર ફરે છે. અત્યારે તો ભોગેજોગે સ્વેટર પહેરીને નીકળનાર લોકો રણપ્રદેશમાં ફરતા એસ્કીમો જેવા લાગે છે. બીજી તરફ ઉનાળામાં કરા પડે છે બોલો! નવરાત્રીમાં વરસાદ માતાજીના પ્રોગ્રામમાં ભંગ પડાવે છે છતાં મહાદેવજી તમને કંઈકહેતા નથી? બીજું કંઈ નહિ પણ અમારા ખેલૈયાઓ લપસી પડે છે અને આયોજકોને નવરાત્રીના ધંધામાં કરોડોનું નુકસાન પણ થાય છે એ તો જુઓ! ડીસેમ્બરના લગનગાળામાં માવઠા થાય છે એમાં ઇવેન્ટ મેનેજમેન્ટવાળા અને ફરાસખાનાવાળા પણ ધંધો ભાળી ગયા છે! મસ્ત ટૂંટિયુંવાળીને સુવાની ઋતુમાં પ્રજા જમરૂખ એટલેકે શાહરૂખની જેમ હાથ પહોળા કરીને સુઈ જાય છે એ જોઇને અમોને તો કડકડતું લાગી આવે છે. અને એટલે જઅમે આ પત્ર લખી તમોને અવગત કરવા માગીએ છીએ કે તમારાથી સૃષ્ટિનું સુપેરે સંચાલન ના થતું હોય તો સ્વર્ગના પીપીપી બેઝ પર ટેન્ડર કરીને જેની અટકમાં ‘અણી’ આવતું હોય એવા કોઈ ઉદ્યોગપતિને સોંપી દો.

આ જાન્યુઆરી મહિનો પૂરો થઇ ગયો! હજી સુધી તારીખ જોઇને સ્વેટર પહેરતી પ્રજાને બાદ કરતા કોઈએ સ્વેટર કાઢ્યા નથી. અમુકને ત્યાં તો સ્વેટર હજુ ધૂળ ખાય છે. સ્વેટરને જીવાત કાતરી ના ખાય એ માટે પેટીમાં રાખેલી ડામરની સફેદ ગોળીઓને લખોટી રમવા માંગતા છોકરાંથી બચાવીને વોશબેસિનમાં નાખી દીધી હોય પછી એ સ્વેટર પહેરવાનો વારો જ ના આવે, ત્યારે કેટલી ખીજ ચઢે? ઠંડીથી ડરતા અમુક લોકો તો પાછા ગોદડા જેવા જેકેટ ખરીદતા હોય છે! અત્યારે શહેરોમાં રહેવાને જગ્યા નથી ત્યાં આવા જેકેટ આખું વરસ સંઘરી રાખ્યા હોય અને શિયાળામાં એની જરૂર જ ન પડે ત્યારે તો ગમે તેને લાગી આવે દીનાનાથ!

અમારી ઓફીસ પાસે જ્યુસ વેચતો રામખિલાવન અત્યારે શિયાળામાં શેરડીનો રસ કાઢતો જોવા મળે છે! ઉનાળામાં બરફ ગોળાની લારી કરતો શાકવાળો કાળુ આ વખતે ઉત્તરાયણ પર ગોળાની લારી લઈને આવ્યો હતો! શિયાળામાં ‘મને શરદી છે’ કહીને સોફ્ટડ્રીંક પીવાની ના પાડનારા મહેમાન સામે ચાલીને આઈસ્ક્રીમ માગીને ખાય છે! બપોરે પડતી ગરમીના કારણે લોકો આદુવાળી ચા છોડીને રસ-શરબત પીવા લાગશેતો અમદાવાદની કટિંગ ચા સંસ્કૃતિનું સત્યાનાશ થઈ જશે એવું પણ અમારા જેવા ઘણા ચિંતકોને લાગે છે. ઉત્સાહમાં ‘શિયાળામાં સૂપ ભલો’ એવું કહેનાર મોડર્ન કવિ અને એ દુહાને શેર કે રીટ્વીટ કરનારાને આઘાત લાગે એવો માહોલ છે. ગરમીને કારણે સાંજે ઘરઘરમાં ભરપુર ખાંડ નાખેલા પ્યોર ગુજરાતી ટોમેટો સૂપ કોઈ પીતું નથી, અને એ કારણસર ટામેટાની ખેતી કરતા ખેડૂતોને ટામેટા રસ્તા પર ફેંકી દેવા પડે તે કેમ ચાલે પ્રભુ?

શિયાળામાં મોર્નિંગ વોક કરવાનો મહિમા છે. અમદાવાદના લો ગાર્ડનમાં તો શિયાળામાં ચાલનારના ટ્રાફિકને કન્ટ્રોલ કરવા ટ્રાફિક માર્શલ રાખવાનું આ વર્ષે મુનસીટાપલીએ બજેટ ફાળવ્યું છે ત્યારે, જો ઠંડી જ ન પડે તો ચાલવાનો ઉત્સાહ ક્યાંથી આવે? વળી નવા વર્ષમાં રોજ સવારે ચાલવા જવાના નિર્ણયો ‘પુરતી ઠંડી નથી એટલે મઝા નથી આવતી’ જેવા કારણોસર તૂટી જાય તેમાં ગુજરાતની પ્રજાનો શો દોષ? અત્યારે તો શિયાળામાં જોગીંગ માટે ખાસ ખરીદેલા બુટ, ટીશર્ટ, ટ્રેક પેન્ટ અમારા કામવાળા જ પહેરશે એવું લાગે છે ગિરધારી!

આ બાજુ ગૃહિણીઓએ પોતાના પતિ અને બાળકો આખું વર્ષ સ્વસ્થ અને તંદુરસ્ત રહે એ માટે દિવાળી પછી અડદિયા, મેથીપાક અને સાલમપાક બનાવી રાખ્યા છે એમની મહેનતની તમને કંઈ કિંમત જ નથી? સીઝન વગર ખાધેલા વસાણા ગરમ પડશે તો? કહેતા હોવ તો આબુમાં ઠંડી પડે છે તો ત્યાં જઈને અડદિયાના ડબ્બા ખોલીએ. જોકે આ સિઝનમાં ફેસબુક ઉપર આબુમાં ચેક-ઇન કરીએ તો લોકો ‘અમારા વતી પીતા આવજો’ કે પછી ‘અમને મુકીને એકલા એકલા?’ એવી કોમેન્ટો આવે એટલે અમે નથી જતા.

હવે આમારી અમદાવાદી સ્ટાઈલ મુજબ મૂળ વાત પર આવીએ. કોઈ વચલો રસ્તો નીકળતો હોય તો કાઢો ને પ્રભુ! કહેતા હોવ તો જેમ તમારા સ્ટાફના વરુણદેવને રીઝવવા માટે પાણી ભરેલા તપેલામાં બેસીને યજ્ઞ કરવામાં આવે છે એમ ઠંડી માટે બરફની લાદી પર કોકને બેસાડીને યજ્ઞ કરાવીએ. એટલું ઓછું હોય તો વરસાદ માટે પાટલા પર કાદવનો મેહ બેસાડીને મેવલો ગાતા ગાતા નીકળીએ છીએ એમ બરફના છીણના સ્નોમેનને ઉચકીને ‘જિંગલ બેલ્સ …’ ગાતા નીકળીએ. કહો તો વરસાદ માટે દેડકા-દેડકીના લગ્ન કરાવીએ છીએ એમ શિયાળામાં ગુજરાતમાં ઉતરી પડતા યા-યા બોલતા વિદેશી પક્ષીઓને પરણાવીએ. એને તમે ન ગણતા હોવ તો પાંખવાળા સાચા યાયાવર પક્ષીઓના લગન કરાવીએ. તમે કહો એ કરીએ માધવ, પણ અમારાટ્રેકસુટ, બુટ, સ્વેટર, વસાણાનો ખર્ચો માથે ન પડે એ જોજો! અને છેલ્લે આજીજી ભરી વિનંતી કે શિયાળો ફેઈલ ગયો છે, તો હવે ઉનાળો પણ એકદમ માફકસર કરી નાખજો. અમદાવાદમાં રાત્રે ૨૨-૨૩ ડીગ્રી અને દિવસે ૩૨-૩૩ ડીગ્રી. આ તો જસ્ટ સજેશન છે, બાકી અમારા રજની સરને કહીશું તો એક ફૂંકમાં બધું ઠંડુ કરી દેશે!
જય શ્રી કૃષ્ણ.

લિ. અમદાવાદીઓ

મસ્કા ફન

બધા જ ભાવનાને સમજી શકે છે, સિવાય કે ભાવનાનો હસબંડ.

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , , , , | Leave a comment

શોભાના ગાંઠીયા

પુરુષ કામણગારો હોય, પણ કામગરો ન હોય એ શોભાનો ગાંઠીયો જ કહેવાય

20130609_101350

ડાયટીંગ કરનાર જાણે છે કે સલાડ (ઓકે, સેલડ) કેટલી વાહિયાત વસ્તુ છે. એમાં ઉપરથી ડ્રેસિંગ થાય એટલે એનાં ટેસ્ટમાં કોઈ ફેર ન પડે, માત્ર ઉપાડ વધી જાય. પણ પછી એ ડિઝાઈનર બીટ અને ગાજર ડીશમાં જ રહી જવા પામે છે. ઘણાં લોકો સલાડ પરના આ ડ્રેસિંગ જેવા હોય છે. નકામા, નિરુપયોગી, નિરુદ્દેશ, નિષ્કારણ અને નિરર્થક. આવા લોકોની તારીફમાં શોભાના ગાંઠિયા શબ્દ પ્રયોગ થાય છે. એકતા કપૂરની મમ્મી શોભાના બાબા તુસ્સારે પણ શોભાના ગાંઠિયા તરીકે ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી છે. આ સંદર્ભમાં શોભાના ગાંઠીયા તુસ્સારની બહેન એકતાને શોભાની ચટણી પણ કહી શકાય. આવા સ્ટાર સંતાનને બાદ કરતાં શોભાના ગાંઠિયાઓ પતિ, કલીગ, બોસ, બનેવી, નોકર, જેવા અનેક સ્વરૂપે પણ મળી આવે છે.

શોલેમાં સાંભા એ શોભાનો ગાંઠિયો હતો. ગબ્બર વારેઘડીએ ઊંચા ખડક પર બેઠલા એના ચમચા સાંભાને પૂછતો કે આજકાલ સરકારે મારા માથા પર કેટલું ઇનામ રાખ્યું છે? અને સાંભા જેતે દિવસનો હાજર ભાવ જણાવતો. આ સિવાય સાંભો આખી ફિલ્મમાં માત્ર એક ડાયલોગ બોલે છે અને એક ગોળી છોડે છે, છતાં સરકારી કર્મચારીની જેમ પૂરો પગાર લે છે. અંદાઝ અપના અપના ફિલ્મમાં રાબર્ટ અને ભલ્લા બંને પણ શોભાના ગાંઠીયા હતા જ અને એટલે જ તેજા એક વાર બોલી જાય છે કે ‘સાલે દસ દસ હજાર કા સુટ પહનતે હૈ લેકિન અકલકી અઠન્ની પણ ઇસ્તમાલ નહિ કરતે.’ આ ઉદાહરણો તો ફિલ્મી થયા; સમાજમાં પણ આ પ્રકારના લોકો જોવા મળે છે.

‘કામ કા ન કાજ કા દુશ્મન અનાજ કા’ – આ હિન્દી કહેવત મુજબના લક્ષણો ધરાવતા દાગીનાઓ શોભાના ગાંઠિયાની જનરલ કેટેગરીમાં આવે. આપણે ત્યાં ગૌરી વ્રત વખતે કુમારિકાઓ ગાતી હોય છે કે ’ગોરમા, ગોરમા રે કંથ દેજો કહ્યાગરો…’. પણ આજકાલ ચકો-ચકી બંને દાણા લેવા જતા હોઈ કહ્યાગરો ઉપરાંત કામગરો અને કામણગારો કંથ  શોધવાનો ઉપક્રમ છે, જે ભાગ્યે જ કોઈને મળે છે. મોટેભાગે તો જે કામણગારા હોય એ કામગરા નથી હોતા અને તત્ત્વત: જે પુરુષ કામણગારો હોય, પણ કામગરો ન હોય એને શોભાનો ગાંઠીયો જ કહેવાય. આવા શોભાના ગાંઠીયા નથી ઘરકામમાં મદદ કરતા કે નથી એવી નક્કર કમાણી કરતા. એમના હોવા ન હોવાથી કોઈને ફરક પણ પડતો નથી. જડ વસ્તુની જેમ એ લોકો આ પૃથ્વી ઉપર માત્ર જગ્યા રોકતા હોય છે. ઇંગ્લીશમાં એક શબ્દ છે – glibness, જેનો એક અર્થ થાય છે સામાવાળાને ખુશ કે પ્રભાવિત કરવાની આતુરતા; શોભાના ગાંઠિયા પોતાનો આ કરતબ અજમવવા કાયમ તત્પર હોય છે. અને પારંગત એટલા કે પાર્ટીમાં આવેલી મહિલાઓને ખાતરી થઇ જાય કે નક્કી એમની સહેલીએ એમનાથી ખાનગીમાં મહાદેવજીને કોહીનુર બાસમતી ચોખાની આખી ગુણ ચઢાવી હશે. આ ગાંઠીયામાં કેટલો સોડા છે એ જાણતા એ મહિલાઓના પતિદેવોને પણ ફડક રહે કે કયાંક રાંધવા, સાંધવા અને સંજવાળવાના કામમાં આપણો નંબર ના લાગી જાય. એમનાં ગયા પછી ગાંઠિયો પાછો ટીવી પર ચોંટી જતો હોય છે. રીમોટ એનાં હાથમાંથી છૂટતું નથી. કવચિત છૂટે તો રિમોટનું સ્થાન મોબાઈલ લે છે. આવા પુરુષ ધ્રુવના તારા જેવા હોય છે, જે ઘરમાં જુદાજુદા સમયે અને જુદી જુદી જગ્યાએથી જોવા છતાં એક જ સ્થાને-સોફા ઉપર- બિરાજેલા જણાય છે. આવી જોડીઓમાં પતિ શોભાનો ગાંઠિયો હોય અને પત્નીનો સ્વભાવ તીખા મરચાં જેવો હોય પછી છોકરાં ચટણી-સંભારા જેવા જ હોય! તો પણ આવી ડેશિંગ ડીશો જ્યુબીલીઓ ખેંચી કાઢતી જોવા મળે છે.

અમુકને પરાણે શોભાના ગાંઠિયા બનાવવામાં આવતા હોય છે. જેમ કે આપણે ત્યાં બનેવી કે જમાઈને માન આપીને ઉંચે બેસાડવાનો રીવાજ છે. વર્ષોથી એમની સેવા પણ કરવામાં આવે છે અને એમનો પડ્યો બોલ ઝીલવામાં આવે છે. પ્રસંગોએ એમણે ખિસામાં હાથ નાખીને ઊભા રહેવાનું હોય છે તોયે ચાર જણા આવીને એમને  ખુરશીનું પૂછી જશે. પાર્ટી બરોબરનું દાબીને બેઠી છે એવી ખબર હોવાં છતાં ચાર જણા આઠ વખત ‘તમે જમ્યા કે નહી’ એવું પૂછી જશે. પણ બધા આ સરભરાને લાયક હોતા નથી. આમાંને આમાં ઘણા  છછુંદરો માથામાં ચમેલીનું તેલ નાખતા થઇ જાય છે. જોકે આપણા સમાજમાં સાસુ નામની સંસ્થા આવા છછુંદરોને ઠેકાણે કરી જ દેતી હોય છે, પણ એની ય એક લીમીટ હોય છે. કુલ મિલાકે હાલ યે હૈ કી જમાઈ દીકરા જેવા અને દીકરા જમાઈ જેવા થતાં જાય છે. ટૂંકમાં બેઉ નકામાં થતાં જાય છે.

ધારોકે તમારા ભાગે શોભાનો ગાંઠિયો આવી જ ગયો હોય તો તમે શું કરો? આવા શોભાના ગાંઠીયા કંઈ ચટણી જોડે ખાઈ શકાતા નથી કે નથી શોભાના ગાંઠીયાનું શાક બનાવી શકાતું. તો શું થઇ શકે? આ સવાલ જેટલો મોટો છે એટલો જ એનો જવાબ આસાન છે. પહેલાં તો એ ચેક કરો કે ગાંઠિયો રંગે રૂપે કેવો છે? જો એમાં મીનીમમ પાંચમાંથી અઢી કે ત્રણ મિર્ચી આપી શકાય એમ હોય તો એને મોડેલીંગમાં ગોઠવી દો. એમાં ચાલી જશે કારણ કે એ આખો ધંધો જ ‘બાંધી મુઠ્ઠી લાખની’ના સિદ્ધાંત પર ચાલે છે. એમાં બોલવાનું નથી હોતું પણ ફક્ત બની ઠનીને બેસવાનું હોય છે જેમાં આપણા ગાંઠીયાઓ એક્સપર્ટ હોય છે. દીપક પરાશર અને અર્જુન રામપાલ નભી ગયા તો તમારાવાળા ગાંઠિયાએ શા પાપ કર્યા છે તે રહી જશે?

મસ્કા ફન

લેંઘાની બે બાંયો એક જ માણસના બે પગને જુદા કરે છે.
જયારે લુંગી દેશની એકતાની ભાવનાની પોષક છે.

 

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | Leave a comment

બી પોઝીટીવ

ખુશ રહેવું અઘરું નથી. મહાન દાર્શનિક સોક્રેટિસે ગ્રાહકો માટે વિવિધ ચીજવસ્તુઓથી સજાવેલી દુકાનને જોઇને કહેલું – ‘આ દુકાનમાં એવીતો કેટલીય ચીજો છે, જેનો મારે તો કદી પણ ખપ પડવાનો નથી.’ મુફલીસીમાં પણ અમીરીનો ભાવ જગાવે એવો આ વિચાર પોઝીટિવિટીના પાયામાં છે. કમનસીબે રોજ સવાર પડે એટલે પ્રેરણાદાયી સંદેશાઓ આપણા મોબાઈલમાં વરસે છે જે ભાગ્યે જ કોઈ વાંચતું હોય છે. નવું વરસ બેસે એટલે નવા વરસના પ્રેરણાદાયી સંદેશાઓ લોકો મોકલે છે. આવા સંદેશા વાંચ્યા વગર બીજાને ફોરવર્ડ પણ થતાં હોય છે. અહીનું ત્યાં ફોરવર્ડ કરવામાં વ્યવહાર સચવાઈ જાય છે એવું બધા માને છે. પરંતુ અમુક ચોખલિયા અને વાયડાઓને બાદ કરતા કોઈ આવા સંદેશાઓનો વાંધો નથી લેતા કારણ કે કમસેકમ એ પોઝીટીવ સંદેશ છે. જોકે જીવનમાં આપણે ઘણા નાના નાના ઘણા પોઝીટીવ સિગ્નલ્સ અવગણીએ છીએ. અહીં વોટ્સેપ-ફેસબુકના દાઝેલાઓએ આ લેખ ફૂંકીને પીવાની સોરી વાંચવાની જરૂર નથી. અમો ‘Blessings in disguise’ અને ‘ઘી ઢોળાયું તો ખીચડીમાં’ પ્રકારની પોઝીટિવિટીની હળવી વાતો જ કરવા માગીએ છીએ.

એક જમાનામાં અમે સ્કુટર વાપરતા હતા. તમને યાદ હશે એ સ્કુટર ચાલુ કરતા નમાવવું પડતું. તોયે પાંચ-દસ કિક તો મારવી જ પડતી. તો ઘણીવાર સ્કૂટર ઓવરફલો થાય ત્યારે રેપિડફાયર કીક્સ પણ મારવી પડતી. એ દરમ્યાન વચ્ચે ક્યારેક એકાદવાર એન્જીન ‘ભૂરરરરર…’ એવો અવાજ કરીને ચાલુ થવાની આશા બંધાવતું અને આપણે આશાભર્યા બમણા જોશથી કીકો મારવા મંડી પડતા. વારેઘડીયે પડતી તકલીફોને કારણે અમારી જેમ ઘણા સ્કુટરના પ્લગ અને કાર્બ્યુરેટર સાફ કરતા શીખી ગયા હતા. ઘરમાં મમ્મી કહે એ કામ કરવામાં નાટક ભલે કરતાં, પણ સ્કુટર નચાવે એમ નાચતા. આવી જ રીતે ટીવી પર પિક્ચર ચોખ્ખું ન આવે તો ધાબે ચઢી એન્ટેના ફેરવવા જતાં. પરંતુ મમ્મી ધાબામાં ‘સારેવડા સુકાયા છે કે નહીં તે જોઈ આવ’ કહે તો ધાબે જવામાં કકળાટ કરતા સિવાય કે ધાબામાંથી સામેની બાલ્કનીમાં કંઈ જોવા જેવું હોય તો! પપ્પા-મમ્મી કહે તે નહીં, પરંતુ ઈલેક્ટ્રોનિક આઈટમ્સ નચાવે એમ નાચતા. જેણે આ બધું કરેલું હોય એને લગ્ન પછી અને નોકરીમાં ખડ્ડૂસ બૉસ મળે એવા બંને કિસ્સામાં કામમાં આવે છે. કમસેકમ એ લોકો નચાવે ત્યારે આઘાત નથી લાગતો.

નોકરીયાતોની વાસ્તવિકતા દર્શાવતો અકબર ઈલાહાબાદીનો એક શે’ર છે – બી.એ. હુએ, નૌકર હુએ, પેન્શન મિલી, ફિર મર ગયે. આ પ્રમાણે ચાલતું હોય તો ગનીમત છે; બાકી આજકાલ તો મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓમાં ગમે ત્યારે ગડગડિયું પકડાવી દેવાનું સામાન્ય થઇ પડ્યું છે. ધારોકે તમને નોકરીમાંથી કાઢી મુકવામાં આવે છે, તો એમ સમજવું કે કંપની તમારે લાયક નહોતી અને તમારા માટે આનાથી મોટી તકો સર્જાયેલી હશે. તમને બૉસ ઓવરટાઈમ બહુ કરાવતો હોય તો એમ સમજવું કે ‘ઘેર કરો કે અહીં કરો આપણે તો કામ જ કરવું છે ને? અને અહીં કરવાથી કદાચ ઇન્ક્રીમેન્ટ તગડું મળે પણ ખરું !’. ધારો કે તમને ઇન્ક્રીમેન્ટ ઓછું મળ્યું તો એ તમારું કંપની અને સીનીયર મેનેજરોનું સ્તર ઊંચું લાવવામાં યોગદાન ગણી ખુશ થઈ શકાય.

અમે કેટલાક લોકો એવા જોયા છે જે પોતાની ટાલને લઈને હતાશ હોય. એમાં એમનો પણ વાંક નથી. ટાલ પડવી એ કુદરતી પ્રક્રિયા છે; પણ એક જમાનામાં વાળ ઓળતા કાંસકાના દાંતા પહોળા થઈ જતા હોય એ જ માથામાં આંખની ભ્રમરો કરતાં પણ ઓછા વાળ રહે ત્યારે લાગી આવે એ સ્વાભાવિક છે. આ સંજોગોમાં મસ્તક પરના વાળની ઘટને સરભર કરવા માટે અમુક લોકો દાઢી વધારતા હોય છે. આમાં જોકે કુદરત સામે અન્યાયનો બદલો લેવાની ભાવના વધુ દેખાય છે. જરા વિચારો કે જેમના માથામાં બુટપોલીશના બ્રશ જેટલા ઘટાદાર વાળ હોય એમને માથું ધોવા માટે કેટલી માત્રામાં શેમ્પુની જરૂર પડતી હશે? હેર ઓઈલ/ જેલ પાછળ કેટલો ખર્ચો થતો હશે? વાળની ઘટાની આડમાં છુપાયેલી જીવસૃષ્ટિનો નાશ કરવો એ વીરપ્પનને જેર કરવા કરતા વધુ કપરી કામગીરી છે. અરે, એ લોકો તો વાળમાં ફરી રહેલી પત્નીની આંગળીઓની ઉષ્માનો અનુભવ પણ નહિ કરી શકતા હોય. જયારે ટાલમાં સીધો સંપર્ક છે. અહીં કવિ કુદરતની લીસી વાસ્તવિકતાને પ્રેમથી સ્વીકારવાનો મહિમા સમજાવે છે.

ફિલ્મ બાવર્ચીના એક સીનમાં રઘુ ઉર્ફે બાવર્ચી બનેલા રાજેશ ખન્નાના મુખે કવિ હરીન્દ્ર્રનાથ ચટ્ટોપાધ્યાયનું એક ક્વોટ કહેવાયું હતું જે બોલીવુડના ઇતિહાસમાં અમર થઇ ગયું. ક્વોટ હતું ‘It is so simple to be happy but it is so difficult to be simple’અર્થાત ખુશ રહેવું ખુબ સરળ છે, પણ સરળ બનવું ખુબ મુશ્કેલ છે. રઘુ આગળકહે છે કે જાતને ખુશી આપી શકે એવી કોઈ મોટી ઘટનાની રાહ જોવામાં આપણે ખુશીના નાના નાના મોકા ચુકી જઈએ છીએ. જીવનમાંપ્રસન્નતા આપે એવી ઘટનાઓ આંગળીના વેઢે ગણી શકાયએટલી જ હોય છે, જયારે નાની નાની ખુશીઓ આપે એવી ક્ષણો રોજબરોજનાજીવનમાં અગણિત આવે છે. વાહ, કેટલી સુંદર વાત! અમો તો આ જ કારણથી ‘બાવર્ચી’ ફિલ્મના ફેન છીએ. દિવસના ૨૪ કલાક તમેહસતા હસતા વિતાવો કે પછી રડતા રડતા, કેલેન્ડર તમને નવો દિવસ બતાવવાનું જ છે; પણ આપણે પળને માણી લેતા શીખીશું તોઆપણી આજ સુધરી જશે. આવી સુધરેલી ૩૬૫ ‘આજ’નો સરવાળો એટલે જ વર્ષ! હેપ્પી ન્યુ યર …

મસ્કા ફન

ન્યુ યર પાર્ટી અને સાર્વજનિક ગણેશોત્સવના ડી.જે. જુદા હોય છે એનો આયોજકોને ખ્યાલ હોવો જોઈએ.

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , | Leave a comment

પરીક્ષા અને ચૂંટણી પરિણામ

ચૂંટણી રંગેચંગે પતી ગઈ. રીઝલ્ટ પણ આવી ગયા. ઘીના ઠામમાં ઘી પડી ગયું.પણ ચુંટણી યોજાય કે પછી પરીક્ષા અપાય તે સમયથી પરિણામ સુધીનો સમય, કે જેમાં ‘ઉમેદવારનું ભાવિ ઈવીએમમાં સીલ’ થઈ ગયું હોય છે એ સમય ઘણો કપરો હોય છે. કારણ કે સીલ ખુલે ત્યારે ઘણાની કારકિર્દીને બુચ વાગી જાય છે.પરીક્ષામાં તો પરિણામ પછી બીજા વિકલ્પો હોય છે, પણ ચુંટણીમાં ભારે ખર્ચ કર્યા પછી કોસ્ટ બેનીફીટ એનાલિસીસમાં બેનિફિટની કોલમમાં આર્યભટ્ટની શોધ દેખાય ત્યારે ભલભલાને લાગી આવે !

ઉમેદવારોનો કોન્ફિડન્સ બંનેમાં લાકડા જેવો હોય છે. આવો આત્મવિશ્વાસ જાળવી રાખવા પ્રથમ લક્ષ્યાંક પાસ થવાનું હોય છે. આ ઇલેકશનમાં ‘પાસ’ ને કારણે થોડાઘણા નાપાસ થયા, પણ ગાજ્યા મેહ વરસ્યા નહીં. સભામાં જેટલા લોકો આવ્યા એટલા વોટ મળ્યા નહીં. પરીક્ષામાં જેટલા પાનાં ભર્યા હોય એટલા માર્ક પણ ન આવે એવું કંઇક! પરીક્ષામાં પાસ થવા ૩૫ માર્ક અને ઇલેકશનમાં જીતવા માટે બહુમતી અગત્યની છે. રાજકારણીઓ પાસે ડીગ્રી હોય તો પણ થર્ડ ક્લાસ ડીગ્રી હોય છે. એટલે જ પાસીંગ માર્ક અગત્યના છે. હારેલા રાજકીય પક્ષો ઈ.વી.એમ.ને દોષ દઈ શકે છે અથવા ‘અમારો વોટ શેર વધ્યો છે’, ‘ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં અમે આગળ છીએ’ કે પછી ‘પ્રજાને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી છે’ કહીને તંગડી ઉંચી રાખી શકે છે. જયારે પરીક્ષામાં નાપાસ થયેલો જણ ‘ભલે હું નાપાસ થયો, પણ મારું ગ્રાંડ ટોટલ એકસઠથી વધીને સિત્યોતેર થયું છે’ કે પછી ‘ઓ.એમ.આર. રીડર હેક થયેલું હતું’ એમ કહીને બાપાના મારમાંથી બચી શકતો નથી. આ કઠોર સત્ય છે.

પરીક્ષા પછી પેપર સોલ્વ કરીને કે પછી વેબસાઈટ ઉપર ‘આન્સર કી’ જોઇને અને ચૂંટણી પછી એક્ઝીટ પોલથી રીઝલ્ટનો અંદાજ લગાવી શકાય છે. એક્ઝીટ પોલમાં મત આપી આવેલા લોકોનો અભ્યાસ અને સર્વે દ્વારા કોણ જીતશે અને કોણ હારશે એનો અંદાજ લગાવવામાં આવે છે. પરીક્ષા પત્યા બાદ મા-બાપને તો ખબર જ હોય છે કે પોતાનો ચિરંજીવી શું ધોળીને આવ્યો હશે! એમાં અમુક ભણેલા ગણેલા માબાપ પેપર લઈને ‘આમાં શું લખ્યું, આનો જવાબ શો આવ્યો?’ એવા પ્રશ્નો પૂછી પોતાનો ડર સાચો છે, એ સાબિત કરતા હોય છે. ચૂંટણીમાં એટલો ફેર છે કે પોતાનો ઉમેદવાર ચામાં ગયેલા ટોસ્ટ જેટલો ઢીલો હોય તો પણ ‘અમારો ઉમેદવાર જીતશે જ’ એવો દાવો થાય છે!

પરિણામ એ જાતકે કરેલા પુરુષાર્થનું ફળ છે. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણે ફળની ચિંતા કર્યા વગર પુરુષાર્થ કરવાની સલાહ આપી છે. આમ છતાં તમારી ફ્રુટની થેલીમાં ગાય મોઢું નાખતી હોય તો એને ‘હૈડ.. હૈડ..’ કહેવાનું કામ તો તમારે પોતે જ કરવું પડે. પરિણામ એક મુકામ છે. પરિણામ પછી કઈ દિશામાં આગળ વધવું એ નક્કી કરવામાં આવતું હોય છે. એ માટે પુરુષાર્થ પણ સાચી દિશામાં કરવો જોઈએ. સાયકલ સ્ટેન્ડ ઉપર હોય અને તમે પેડલ માર્યા કરો તો પ્રગતિ ન થાય. સારા પરિણામ માટે સચોટ આયોજન પણ કરવું પડતું હોય છે. મેથ્સનું પેપર આપવા સાયન્સની કાપલીઓ લઈને પહોંચી જાવ કે ચૂંટણી ટાણે જ જીભ લપસે એ સેલ્ફ ગોલ છે. આવા કિસ્સાઓમાં ભગવાન પણ મદદ ન કરી શકે.

પરિણામ પછી પણ બેનીફીટ ઓફ ડાઉટ ચૂંટણી ઉમેદવારને મળે છે, પરીક્ષા આપનારને નહીં. ચુંટણીમાં કેટલાય કાળાધોળા કરીને ટીકીટ મેળવી હોય, પાર્ટી ફંડમાં કે પક્ષના નેતાઓને કરોડો આપી ટીકીટ મેળવી હોય, જીતવા માટેકેટલાય દાવપેચ કર્યા હોય, ચુંટણીપ્રચારમાં મહાનુભાવોને ઉતારી દીધા હોય,અને એ પછી ચુંટણી હારે તો ‘ઈવીએમ ટેમ્પર થયા’, ‘સામેવાળી પાર્ટી પ્રજાને છેતરી ગઈ’, ‘જાતિવાદ નડ્યો’, ‘એન્ટીઇન્કમબન્સી નડી ગઈ’ જેવા ખુલાસા તૈયાર હોય છે. પરંતુ બોર્ડમાં ફેલ થનારના મા-બાપ તરફથી આવી સહાનુભુતિ નથી મળતી, એણે તો ‘રખડી ખાધું’, આખો દાડો મોબાઈલ હાથમાંથી છૂટે તો ને?’, ‘એને તો સીધું ધીરુભાઈ અંબાણી  થવું છે, ભણવું નથી’ એવું બધું સાંભળવું પડે છે. આમ બંનેમાં ખરાબ પરિણામના કારણો પહેલેથી ખબર હોય છે. પરંતુ ચુંટણી હારનાર ફરી પોતાના ધંધે લાગી જાય છે,પણ પરીક્ષામાં ફેલ થનારનું જીવન અઘરું થઈ જાય છે. મા-બાપો આપણી પાર્ટીઓ જેટલા ઉદાર બને તો કેટલાય આપઘાત નિવારી શકાય!

પરીક્ષામાં નાપાસ થાવ તો રી-ટેસ્ટ અથવા રેમેડીયલ એક્ઝામ આપીને પાસ થઇ શકો પણ કમનસીબે ચુંટણીમાં એવું નથી. હવે મધ્યસત્ર ચૂંટણીની પ્રથા લુપ્ત થવા આવી છે એટલે પાંચ વર્ષ રાહ જોવી ફરજીયાત છે. પરિણામ પરીક્ષાનું હોય કે ચૂંટણીનું, જે આવે તે સ્વીકારવું પડે છે. અમિતાભ બચ્ચને એક વાર કે.બી.સી.માં એક સ્પર્ધકને કહ્યું હતું કે ‘મનને ગમતું થાય તો સારું જ છે, પણ ન થાય તો વધુ સારું છે. જે થઇ રહ્યું છે એ ન ગમતું હોય તો પણ એને ઈશ્વરેચ્છા સમજીને સ્વીકારજો; એણે તમારા માટે કૈંક સારું જ વિચાર્યું હશે.’ આ બધી ફિલોસોફી ઝાડવાનું કારણ એટલું જ કે ચૂંટણીનું પરિણામ તમારી ઈચ્છા મુજબ ન આવ્યું હોય તો મોળા પડતા નહિ; કીકો મારતા રહેજો. ફિલ્મો ફ્લોપ ઉપર ફ્લોપ જાય તોયે દેવ આનંદ અને રામ ગોપાલ વર્માએ ફિલ્મો બનાવવાનું છોડ્યું નહોતું.

મસ્કા ફન
રાંધનારે શું રાંધ્યું છે એ નક્કી કરવું એ ઘણીવાર બીગબોસ શોનો અમુક પાર્ટીસીપન્ટ ભાઈ છે કે બહેન છે એ નક્કી કરવા જેટલું જ અઘરું હોય છે. 

29040

 

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , , , | Leave a comment

તમારી ટિકિટ કપાઈ?

ચૂંટણી જાહેર થઇ પછી જુદી જુદી બેઠકો માટે ઉમેદવારોની યાદી બહાર પડાઈ અને કાયમની જેમ જેમની ‘ટિકિટ કપાઈ’ એ ટીકીટવાંચ્છુઓમાં ‘અસંતોષની આગ ઉઠી’ અને ‘ઠેર ઠેર ભડકા થયા’ એવા અખબારી અહેવાલો આવવાના શરુ પણ થઇ ગયા. આ અહેવાલો પણ વિચિત્ર હોય છે. તમે દિલ્હી જવા માટે ટ્રેન કે ફ્લાઈટની કન્ફર્મ ટિકિટ મેળવો એને બોલચાલની ભાષામાં તમે ‘દિલ્હીની ટિકિટ કપાવી’ એમ કહેવાય છે. જયારે ચૂંટણીની ટિકિટના દાવેદારને પડતા મુકીને બીજા ઉમેદવારને ટિકિટ આપવામાં આવે ત્યારે અમુક કે તમુક ભ’ઈની ટિકિટ કપાઈ એમ કહેવાનો રીવાજ છે. આમ થાય પછી ચુંટણીમાં ઉભા રહેવા ઈચ્છુક ભાઈ કે બહેને બેસી જવાનું હોય છે, પણ દરેક કિસ્સામાં એમ થતું નથી.

રાજકારણને અને સંગીતને કોઈ સંબંધ નથી, પણ કોઈની ટિકિટ કપાય પછી વિરોધના સૂર પણ ઉઠતા હોય છે. તમારી સાથે આવું બન્યું હોય તો વિરોધનો સૂર કાઢતા પહેલા પહેલાં તમારે એ તપાસી લેવું જોઈએ કે તમારી સાથે કેટલા લોકો છે. ક્યાંક એવું ન બને કે દુશ્મનોને ઘેરવા તમે શોલેના જેલરની જેમ ‘આધે ઉસ તરફ, આધે ઇસ તરફ ઔર બાકી મેરે પીછે આઓ’ કહીને ધસી જાવ અને પછી ખબર પડે તમે એકલા જ ‘જાનિબે મંઝીલ’ નીકળ્યા હતા અને કારવાં તો બન્યો જ નથી! જેમને ઇસ તરફ કે ઉસ તરફ મોકલ્યા હોય એમની વફાદારી પણ ચેક કરી લેવી. આ રાજકારણ છે, એમાં પૂરી-શાક અને સ્વિટ ખવડાવનારના પંડાલમાં ચા અને ગાંઠિયા ખવડાવનારના તંબુ કરતા વધારે ભીડ હોય છે.

તમારી ટિકિટ કપાય તો તમને દુઃખ થાય એ સ્વાભાવિક છે. છેલ્લા બે વરસથી તમે સગા-સાસરીયા, ઓળખીતા-પારખીતાને ‘આ વખતે તો આપણી ટીકીટ પાક્કી જ છે’ એવું કહી રાખ્યું હોય કે પછી તમે જેન્યુઈન જનસેવક હોવ અને મેરીટ પર ટીકીટ મળે એની રાહ જોઇને બેઠા હોવ; એવે સમયે તમારી ટિકિટ રૂપી ગર્લફ્રેન્ડને શાહરૂખ જેવો કોઈ પેરાશુટ ઉમેદવાર વાઈલ્ડ કાર્ડ એન્ટ્રી મારીને ભગાડી જાય ત્યારે ખૂબ લાગી આવે એ સ્વાભાવિક છે. આજકાલ રાજકારણમાં કોઈ ‘જા સીમરન જા, ભરી દે તારું ઉમેદવારી ફોર્મ’ કહેવા આવતું નથી, માટે સૌ પહેલા ખાનગીમાં તમારા સીમરન સાથેના સેટિંગમાં ભાંજી મારનાર જાલિમ અમરીશપૂરીના નજીકના વર્તુળોમાં તમારો કોઈ રીતે મેળ પડે એમ છે કે નહિ કંઈ એની તપાસ કરાવી લો. તમને પોસાય એ રીતે મેળ પડી જાય એમ હોય તો અભિનંદન. બાકીના આગળ વાંચે.

બહુ અઘરી પરિસ્થિતિ છે. કોઈ માણસ માથે જરી-ફૂલોનો બનેલો ખૂંપ, ગળામાં ગુલાબનો હાર અને હાથમાં નારિયેળ અને ગુલછડી લઈને જાન પ્રસ્થાન કરે એની રાહ જોતો હોય ત્યારે સમાચાર મળે કે તમારી તાક ઉપર કોઈ બીલ્લસ* મારી ગયું છે (લખોટી રમ્યા છો?) ત્યારે એની હાલત કેવી થાય? એવે વખતે તમને એવું પણ આશ્વાસન ન આપી શકાય કે ‘હશે રંછોડભ’ઈ, તમારા કરતા બાબ્ભ’ઈની એમને વધારે જરૂર હશે’. તમને ખ્યાલ જ હશે કે ક્યારેક લગ્ન પ્રસંગ માટે જેણે દોડધામ કરી મુકી હોય એનો મેરેજના આલ્બમમાં એક પણ ફોટો નથી હોતો. ધરણા, મોરચા અને સરઘસોના આક્રમક મુદ્રામાં ઉગ્રતાથી સૂત્રોચ્ચાર કરનાર જ નેતા ગણાતો હોય છે અને એના જ ફોટા છાપામાં આવતા હોય છે. રાજકારણમાં આ દરેક ચૂંટણી વખતે બનતી ઘટના છે. માટે તમારે હિંમત હારવાની નથી.

આ વસમી ઘડીએ તમારા પટ્ટ સમર્થકોની જવાબદારી વધી જાય છે. તમારા જે સમર્થકોએ તરીકે અત્યાર સુધી તમારા પૈસે ચા-ગાંઠિયા ખાઈને માત્ર ‘જીતેગા ભ’ઈ જીતેગા રંછોડભ’ઈ જીતેગા’ કે ‘જબ તક સુરજ ચાંદ રહેગા રંછોડભ’ઈ કા નામ રહેગા’ના નારા લગાવવાનું જ કામ કર્યું હોય એમને ભેગા કરો. તમારી પાસે સત્તા હતી ત્યારે પગચંપી કરીને કામ કરાવી ગયા હોય એમને પણ પકડો અને બની શકે તો એ બધાની આગળ બાહુબલીની જેમ ‘ક્યા હૈ મૃત્યુ?’ સ્ટાઈલમાં ભાષણ કરીને તૈયાર કરો. આ શૂરાઓનો મારગ છે. તમારી ટિકિટ કાપનારાઓના હાંજા ગગડી જાય એવા દેખાવો કરવા પડશે. ચેનલવાળા ભાવ ન પૂછતા હોય તો ફેસબુક-ઇન્સ્ટામાં લાઈવ ધરણા-સૂત્રોચ્ચાર કરવા પડશે. ઉગ્ર નિવેદનો કરવા પડશે. જરૂર પડે તો કોઈપણ સરઘસ, પગપાળા સંઘનો વિડીયો ઉતારો અને એ એ ન મળે તો છેવટે સ્મશાન યાત્રા કે વરઘોડાના ફૂટેજને ફેસબુક અને ટ્વિટર પર તમારા ધરણામાં ઉમટેલી મેદની તરીકે બતાવો. ટીવી-છાપામાં કૈંકનું કૈંક આવતું રહે એવું ગોઠવો.

આટલું કરવાથી ખુબજ ઓછા પૈસામાં ચિત્ર સ્પષ્ટ થઇ જશે. આ પછી પણ પાર્ટીવાળા માંડવળી માટે ન બોલાવે કે છેવટે બોર્ડ-કોર્પોરેશનમાં સમાવી લેવાની ખાતરી પણ ન આપે તો પછી એક જ રસ્તો બાકી રહે છે – તમારા સૂત્રો મારફતે ઉપર સંકેત આપી દો કે તમને કોઈ મનાવશે તો માની જવા તૈયાર છો. સર સલામત તો પઘડિયા બહોત.

सुन भाई साधो …

બોર્ડની એક્ઝામ વખતે પડાવેલો ફોટો એ માનવીની ઉત્ક્રાંતિનો પુરાવો ન ગણાય.

* આ બંને રૂઢીપ્રયોગ લખોટીની રમતમાં વપરાય છે. આંટી શકાય એવી લખોટીને (બદલામાં વ્હેંત કરતા વધુ લખોટી મળે) કોઈ વ્હેંત ભરીને લઇ જાય એ માટે વપરાય છે.

 

Posted in कहत बधिरा... | Leave a comment

હે પાર્થ, ઉભો થા અને ચૂંટણીનું ફોર્મ ભર

જીત્યા બાદ જે પ્રધાનપદાની સ્પૃહા રાખતો નથી એ નર આજીવન લોક સેવક રહે છે અને અતિ સામાન્ય જીવન જીવતા એના કુટુંબીઓના ફોટા છાપામાં છપાતા રહે છે

લેકશનનું ફોર્મ ભરવા જતાં અર્જુન થોડો ઢીલો જણાતો હતો. આમ તો એ મજબુત હતો, પરંતુ દુર્યોધન જેવા સામે લડવાનું એને બીલો ડીગ્નીટી લાગતું હતું. એણે ડ્રાઈવિંગ સીટ પર બેઠેલા પરમ સખા શ્રી કૃષ્ણને સંબોધીને કહ્યું ‘મને તો આ સઘળું નિરર્થક જણાય છે. સો-સો ભ્રાતાઓ મારી વિરુદ્ધમાં છે. મારા મિત્રો, મામાઓ, પુત્રો, પૌત્રો, ભીષ્મ દાદા,ગુરુ દ્રોણ દુર્યોધનના પક્ષે રહીને લડવાના છે. એટલું જ નહિ પણ ભૂતકાળમાં શિક્ષકો અને આચાર્યોને યોદ્ધાઓ યાદીની બનાવવાની કામગીરીમાંથી મુક્ત કરવા માટે આચાર્ય સંઘની આગેવાની લઈને હડતાલની ધમકી આપી ચુક્યા હતા એવા આચાર્ય દ્રોણે કૌરવોના પક્ષે ફોર્મ ભરી દીધું છે. દુર્યોધન મારા કટ્ટર હરીફ કર્ણને એના જ્ઞાતિબંધુઓને સારથીની ભરતીમાં અનામત મળે એ માટે વચન આપી ચુક્યો છે. કૌરવોએ કર્ણના સારથી પિતા અધિરથની માગણી ઉપર ફિક્સ પગારદાર સારથી સહાયકોને નોકરીમાં કાયમી કરવાનું ઢંઢેરામાં સમાવ્યું છે. મારા મામા શલ્ય પોતે કર્ણના પ્રચારની ધુરા સંભાળવાના છે, પરંતુ એ અંદરખાને કર્ણને એની ઓકાત બતાવતા રહેવાના છે. આ પ્રજા,એક પક્ષની સભામાં જાય છે, ભજીયા કોક બીજાના ખાય છે, અને વોટ કોક ત્રીજાને આપી આવે એવી ઉસ્તાદ થઇ ગઈ છે. આવા માહોલમાં ચૂંટણી લડવાનો મને જરાય ઉત્સાહ નથી આવતો. મને તો હવે આ ડીપોઝીટના રૂપિયા પણ ડુલ થતાં જણાય છે. પછી શ્રી કૃષ્ણે, ફોર્મ ભરવાનો સમય વીતી જાય નહીં એનું ધ્યાન રાખીને અર્જુનને ટૂંકમાં ચુંટણી જ્ઞાન આપ્યું.

‘હે સખા, ભીષ્મ અને દ્રોણની તું ચિંતા ન કર, એમને સલાહકાર મંડળમાં બેસાડવાને બદલે ટીકીટ આપીને દુર્યોધને ભૂલ કરી છે. ભલે તેઓ પોતે ધરખમ ખેલાડી હોય, પણ સામા છેડે સ્ટેન્ડ આપનારા મજબુત ન હોઈ ભલે દ્રોણ-ભીષ્મ ઈત્યાદી એમના વરદાનને કારણે ભલે છેલ્લે સુધી બેટિંગ કરે, પણ આપણે બીજા નબળા ખેલાડીઓની વિકેટ પાડતા રહીશું તો છેલ્લે એમણે દાવ ડીકલેર કર્યા સિવાય કોઈ ઉપાય નહીં રહે. વળી આપણે અશ્વત્થામા નામનો એક ડમી ઉમેદવાર ઉભો રાખવાની સ્ટ્રેટેજી કરી છે, જે હારશે તો દ્રોણ શસ્ત્રો હેઠા મૂકી દેશે એ તો તું જાણે જ છે. વળી ભીષ્મનો ઉપાય શિખંડીના રૂપમાં થઈ ગયો છે. રહ્યા કૌરવો, તો એ ઘેટાઓના ટોળા સામે તમે પાંચ સિંહ પૂરતા છો’.

‘હે વત્સ, જેમ આત્મા એક ખોળિયું મુકીને બીજા ખોળિયામાં પ્રવેશે છે એમ જ નેતાઓ એક પક્ષ છોડીને (ટીકીટ આપે એવા) બીજા પક્ષમાં જોડાય છે. અમુક તો પવનની દિશા જોઇને ફરે છે. આ ચૂંટણી છે. આજે જે પોતાનો ટેકો દુર્યોધનને આપે છે એ કાલે તને આપશે. જે લોકો ગઈકાલે આપણા પક્ષમાં હતા એ આજે સામા પક્ષે ઉભા છે એનો પણ શોક ન કરીશ કારણ કે गतासूनगतासूंश्च नानु शोचन्ति पंडिता: અર્થાત વિદ્વાનો જીવતા-મુએલાઓનો શોક કરતા નથી. સૈનિકો તો બિચારા સેનાપતિ દોરવે એમ દોરવાઈ જાય છે એટલે કાલે કૌરવ તરફથી લડતા સૈનિકોને પુરતું કારણ મળે તો એમને મોં ફેરવી લેતા જરીકે વાર નહીં લાગે. વળી આત્માને અગ્નિ બાળી શકતો નથી કે પવન સુકવી શકતો નથી માટે પોતાના ટેકેદારો સહીત આપણા શરણમાં આવેલા અન્ય પક્ષના અસંતુષ્ઠ નેતાને સીબીઆઈ કે ઇન્કમટેક્સથી અભયદાન આપી પક્ષમાં ભેળવી દેવામાં તું વાર ન કર.

‘હે પાર્થ, યુદ્ધ ખાલી સગા-સંબંધીના વોટ-સપોર્ટથી નથી જીતાતું. એના માટે ભજીયા, ગોટા અને ચવાણાના ઇંધણના સહારે મતવિસ્તાર ખૂંદી વળે એવા કાર્યકરોનો સમૂહ અનિવાર્ય છે. આવા કાર્યકરોના ખોટા બીલો પણ પ્રેમથી સહી કરી ચૂકવી દેવામાં સાર છે. ચુંટણી સભામાં જયારે કાગડા ઉડતા હોય, ત્યારે સોશિયલ મીડિયામાં સ્ટેજ પર ભેગા થયેલા સ્થાનિક નેતાઓના ફોટા મુકવા અને જો સભા ભરાયેલી જણાય તો પબ્લિકના ફોટા મુકાય. આમ છતાં સભામાં હાજરી પાંખી જણાય તો ચિક્કાર જનમેદનીના ફોટોશોપ કરેલા ફોટા અને અર્જુન … અર્જુન …ના નારા ડબ કરેલા ચૂંટણી સભાના વિડીયો ફેસબુક અને ટ્વિટર ઉપર પોસ્ટ કરનારા અને એને ટોપ ફાઈવમાં ટ્રેન્ડ કરાવનારા ટ્વિટરાટીઓના ઝુંડની જરૂર પડે છે. અહીં મને ‘ગોવાળિયો’ કહીને ટ્રોલ કરનાર જરાસંધ કે મને ભાંડતી ઉપરાછાપરી સો સો ટ્વિટ કરનાર શિશુપાલ જેવા દુશ્મનોના ઉચ્ચારણોનો યથાયોગ્ય ઉપયોગ કરવો ઘટે છે અથવા એમનો ચતુરાઈથી નિકાલ કરવો પડે છે’.

‘હે કૌન્તેય, ચૂંટણી અને યુદ્ધમાં એક પક્ષની હાર થાય જ છે, પરંતુ હારમાં જે ઉદ્વેગ પામતો નથી કે જીત્યા બાદ જે પ્રધાનપદાની સ્પૃહા રાખતો નથી એ નર આજીવન લોક સેવક બની રહે છે અને અતિ સામાન્ય જીવન જીવતા એના કુટુંબીઓના ફોટા છાપામાં છપાતા રહે છે. હે પાર્થ, રાજકારણમાં પદપ્રાપ્તિ જ મોક્ષ ગણાય છે. કોર્પોરેટર બનનાર ધારાસભ્ય બનવાના અને ધારાસભ્ય બનનાર સંસદસભ્ય બનવાના સપના જુએ છે. પ્રધાનપદ ન મેળવી શકનાર બોર્ડ કોર્પોરેશનમાં સ્થાન મેળવવા પ્રયત્નશીલ રહે છે. જે નર પદલાલસા પર કાબુ મેળવે છે અથવા જાહેરમાં પોતાને પદની લાલસા નથી એમ દર્શાવે છે એ ઝડપથી સલાહકાર મંડળમાં સ્થાન પામે છે. માટે હે કુંતિપુત્ર, રાજકારણમાં રહીને ચુંટણી ન લડવાની બેવકૂફ જેવી વાત પડતી મુક. હે પાર્થ, ઉભો થા અને ચૂંટણીનું ફોર્મ ભર. બાકીનું હું મેનેજ કરી લઈશ’.

મસ્કા ફન
શિયાળામાં
અંધારા રૂમમાં લાઈટ ચાલુ કરવા જતાં,
જયારે પંખાની સ્વીચ ચાલુ થઈ જાય …
ત્યારે સાલું લાગી આવે!

Posted in નવગુજરાત સમય | Tagged , , , | Leave a comment